{"id":111130,"date":"2021-01-10T02:12:24","date_gmt":"2021-01-10T02:12:24","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/wlc-article\/migrating-cijuzyo-ca-mulumbe-wa-johane\/"},"modified":"2025-08-22T07:47:15","modified_gmt":"2025-08-22T07:47:15","slug":"cijuzyo-ca-mulumbe-wa-johane","status":"publish","type":"wlc-article","link":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/articles\/zisyomwa-mu-bbaibbele\/cijuzyo-ca-mulumbe-wa-johane\/","title":{"rendered":"Cijuzyo ca Mulumbe wa Johane"},"content":{"rendered":"<table align=\"center\" bgcolor=\"#ffffff\" bordercolor=\"#000000\" height=\"44\" style=\"border-collapse:collapse; border:undefined\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"100%\">\n<p class=\"indenttext\" style=\"text-align:justify\">Eeci cibalo tacili ca WLC. Eelyo notubelesya zilembedwe aabalembi balaanze lya nkamu, tusimba buyo zyeezyo zyeendelana 100% a Bbaibbele a lusyomo lwesu cino ciindi munkamu ya WLC. Aboobo eezyo zibalo inga mwazilanganya kuti nzya nkamu ya WLC. Twakalelekwa kapati kumilimo yabalanda banjaanji ba Yahuwah. Pele tatukulwaizyi ndinywe nobeenzuma kutalika kubala zyaalembwa abantu aabo. Eezyo nzibaalemba, twakazigwisya mumalembe eesu nkaambo kanjaanji zililubide akubaa tumpenda. Cintu cuusisya ncakuti tucilangaula mbungano yamilimo iitakwe kampenda. Ikuti konyandidwe nkaambo ka [zibalo\/milumbe] iitali ya WLC, kobikkila maanu ku Tusimpi 4:18. Kuteelela kwesu nkwakuti kasimpe Kakwe kalazyokoloka, eelyo mumuni nuuyaa kumwesya munzila yesu. Tulakayandisya kasimpe kwiinda buumi, nkako akukavwuntauzya kufumbwa nkokakonzya kujanwa.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"margin-bottom:12.0pt\"><span style=\"text-autospace:none\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 12pt; text-align: center;\"><img decoding=\"async\" alt=\"Kumatalikilo\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/in-the-beginning-citonga.png\" style=\"width: 650px; height: 412px;\"><\/p>\n<p>Makumi aamisela yainda linolino, basyaazyibwene mulwiiyo lwa buleza bakatondezya kuti kampango ka Johane 1:1 kaambilizya buyo Muntu omwe, ooyo ngu Taata, alimwi akuti \u201cIjwi\u201d tali Muntu nsini uumbi pe, tali Yahushua Messiah; pele mubwini ncobeni, ndijwi lya Yahuwah eelyo lyakalenga malengelo woonse Kumatalikilo, mbuli bwaambwa mu Intembauzyo 33:6: \u201cKwiinda mu <b>jwi <\/b>lya Yahuwah majulu woonse akabambwa.\u201d Icintu ceendela antoomwe mu Matalikilo 1 a Johane 1 cilalibonya. Yahuwah waakanana mpoonya zilengwa Leza zyakaba kwiinda mu jwi Lyakwe. Aayo malengelo mapya akatalisyilwa muli Yahushua, Mwanaa Yahuwah.<\/p>\n<p>Ibbala lyaci Hebulayo liiminina kuti \u201cjwi,\u201d <i>davar<\/i>, alyaci Alamu lyakuti <i>memra <\/i>alimwi alyaci Giliki lyakuti <i>logos <\/i>ayiminina zinji kutali buyo kwiiminina \u201cjwi.\u201d Aamba kuliyubununa kwa Yahuwah, ambwalyaambawida Lwakwe. Mabbuku manji aapandulula ciiminina mabala, atondezya kuti ibbala lya <i>logos <\/i>liiminina: kupozya kumulomo, kulailila, kupa mulawo, kubamba makanze, kwaamba cili mumuzeezo, muzeezo wakulenga, mulimo, cisyomyo, mulumbe, busongo, naa kaambo. Nkako \u201cIjwi\u201d takuli kusandula kukkwene bbala lyakuti <i>logos <\/i>nkaambo <i>logos <\/i>ndibbala liswaanganya \u201cmuzeezo,\u201d \u201cmubandi,\u201d a \u201ckucita cintu.\u201d Aboobo mabala aakuti <b>\u201cmizeezo yokwa Yahuwah yabulengi iitondezyegwa mu micito,\u201d \u201c makanze ookwa Yahuwah aapozyedwe kwaambwa \/aalailidwe,\u201d \u201cmalailile ookwa Yahuwah\u201d <\/b>nokuba mabala aakonzyanya ayaaya, alayungizya kusalazya ncoliiminina bbala lya <i>logos<\/i>. Aboobo Johane, muciyanza ca <i>Bujuuda<\/i>, wakaambilizya <b>Makanze Mapati <\/b>ookwa Yahuwah <b>\u2014 <\/b>mulimo Wakwe ngwaakakanzide a muzeezo Wakwe, nzila Yakwe yakweeta buumi butamani.<\/p>\n<table align=\"right\" border=\"0\" cellpadding=\"10\" cellspacing=\"5\" height=\"518\" style=\"margin-left: 10px;\" width=\"255\">\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"text-align: justify; padding: 7px\">\n<h2 style=\"text-align: left;\"><font color=\"#666666\" face=\"Times New Roman\"><span>Tulaamba aceeco cakaliwo kuzwa kumatalikilo, ncitwakamvwa, ncitwakabona ameso eesu, ncitwakabona, cakajatwa amaanza eesu, nkukuti <strong>Ijwi lyabuumi<\/strong>. (Nkaambo buumi bwakayubununwa, twakabubona, nkabela lino tulalungulula akuzibisya kulindinywe oobo buumi butamani bwakali aa Taata, <strong>ibwakayubununwa kulindiswe<\/strong>). Eeco ncitwakabona akumvwa, nciconya, ncitumuzibisya anywebo, kuti anywebo mube aluswanaano andiswe. Ncobeni luswanaano lwesu luli a-Taata a Mwanaakwe Yahushua Messiah. (1 Johane 1:1-3)<\/span><\/font><font color=\"#666666\" face=\"Times New Roman\"><span><\/span><\/font><\/h2>\n<p align=\"right\"><span><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"Cijuzyo ca Mulumbe wa Johane image\" height=\"65\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/vEJ69Asr-quotation-marks-right-1.png\" title=\"\" width=\"80\"> <\/span><font size=\"3\"><span style=\"font-family: Georgia\"><span style=\"font-weight: bold\"><\/span><\/span><\/font><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Icintu citugwasya kumvwisyisya, cijanwa mu kujuzya <i>lugwalo lutaanzi <\/i>lwa Johane oolo lutupa makani maasyoonto aakujuzya Mulumbe wakwe Mubotu. Kuzwa mukampango 1 Johane 1:1-3, twiiya kuti \u201cijwi\u201d makanze aalailidwe ookwa Yahuwah naa <i>ncisyomyo Cakwe cakupa bantu buumi butamani <\/i>naa \u201cbuumi bwa musela uuciboola.\u201d Aboobo eeco cisyomyo <b>citagaminini muntu<\/b>, mulimo uukanzidwe nokuba cintu cakeelede kucitwa, \u201c<b>ncencico <\/b>cakali kumatalikilo, <b>ncinceeco<\/b> ncitwakamvwa, <b>ncencico <\/b>ncitwakabona&#8230;<i>kujatikizya <\/i>ijwi lya buumi&#8230;alimwi buumi bwakalibonya,\u201d akuba cintu \u201ccilibonya\u201d kutegwa basikwiiya bakonzye kububona akubuguma, ndendileelyo \u201cmulimo wakalailidwe kuleta buumi bwa musela uuciboola, wakaba mubili .\u201d Eeci ceendela antoomwe amicito eeyo Yahuwah njalicitila Lwakwe, eeyo yakalengelezya kuti kube malengelo kumatalikilo.<\/p>\n<p>Johane mulugwalo lwakwe lutaanzi waamba kuti: \u201cBuumi bwa Musela Uuboola bwakalaa Yahuwah\u201d (1 Johane 1:2). Mumabala ngeenya aayo walo utwaambila kuti eeco cisyomyo ca buumi, cakali aa Yahuwah kumatalikilo, tiicakaninga kuba Mwanaa Yahuwah. Mwana wakatalika biyo kuba eelyo naakamitwa muli Maliya.<\/p>\n<p>Ooku kujuzya Mulumbe kutondezya kuti <b>kunyina mibandi yakali akataa Yahuwah a \u201cjwi.\u201d <\/b>Naakazyedwe Yahushua, Johane wakalemba mibandi minjaanji yakabandikwa akataa Yahuwah a Yahushua. Eeci ciyungizya kututondezya kuti \u201cijwi,\u201d nokuba kuti ndyabuntu, kalizyila kuli Yahuwah, talili Muntu nsini waandeene a Yahuwah kusikila Yahushua naakazyalwa.<\/p>\n<p>Kuteelela boobu kujuzya Mulumbe kwesu kuli kuligwasyilidwe eelyo notuyungizya kuvwuntauzya bweende bwazintu mukati. Eezi nzyezitupa nzila yakuti tumvwisyisye zibeela zijuzyidwe ziimpene. Mumukonzyanyo wa Johane eelyo naamba \u201cbaabo bakazyalwa aa Yahuwah\u201d (1:12, 13) eeco citondezya makanze aayo Yahuwah ngaakaambilizya aakubamba Malengelo Mapya, mbuli Cizuminano Cipya mbocilembedwe acalo. Kampango 18 katondezya kuti \u201ckunyina wakamubona [akuzyibana] Yahuwah\u201d, aboobo \u201cmakanze aa lufutuko lwa Yahuwah\u201d akatuminwa muciwa ca mwaalumi (v. 14) kuzyoo \u201cpandulula,\u201d kuyubununa akwaambilizya Nguwe (v. 18). Kweendelanya kukampango 17, ooku kuyubununwa kwakacitika mucibeela cisyoonto kwiinda mu Mulawo, pele luzyalo akasimpe aluzyibo lwa Yahuwah lumaninide lwakalibonya kwiinda muli Yahushua Messiah.<\/p>\n<p>Cintu cikondelezya mukujuzya mulumbe ooku ncakuti, citondezya zintu zyeendelana antoomwe a Tusimpi 8:22-30 oomo Busongo mobupandululwa aanga muntu, pele kakwiina kulibonya mubuntu, nkokuti tabuli muntu susu uukonzya kubonwa. Kucili acimwi cikonzyana akataa Johane 1:1 akujuzya lugwalo lwaalembelwa BaHebulayo.<\/p>\n<p>IBbaibbele lya New American Bible litondezya kuyabila atwaano mbotulandabikidwe, eeco ncecijuzya mulumbe wa Johane. Acimwi cibeela cakwaana ciimpene aasyoonto mukujuzya ooku cakatondekwa aa mwiyi wabuleza muna Katolika Raymond Brown kuti: cipaanzi 1, nkampango 1 a 2 , cipaanzi 3 nkampango 10 kusikila ka 12b, cipaanzi 2 ntumpango 3 kusikila ka 5, cipaanzi 4 ntumpango 14, 16.<\/p>\n<p>Nkaambo kakuti kulungulula Mulumbe munzila yakwaana tiikwazyibidwe muziindi zya musyule lyansiku lini, ooku kujuzya boobu mulumbe kwakali kusyomwa buyo mbweenya cijuzyo ca mulumbe mbucakalembwa. Eeci cakapa <i>kulanganya jwi mbuli muntu mutumpango 1-<\/i>5 (nkokuti, kupindula jwi kuti libaanga Muntu nsini uuliko ambali lya Yahuwah). Eeci cakapa kutamvwisyisya ncaakali kuyanda kwaamba cini Johane. Eelyo cibalo nocilembedwe munzila yakwaana manjezyeezya, cibelesya mulaka wakweezyekanya cintu mbociteelede kuba ncobeni, mukaambo aaka ooyu mulaka ngwakweezyekanya jwi <b>kubaanga muntu<\/b>.<\/p>\n<p>Roger Haight, sicikolo mu <a href=\"https:\/\/www.worldslastchance.com\/end-time-prophecy\/who-are-the-jesuits.html\" title=\"Who are the Jesuits?\"><span style=\"text-underline:none\">Jesuit<\/span><\/a>i, upandulula kuti: \u201cKusendekezya caambilizya kukonzyanisya muzeezo nokuba kaambo kuti cikoyaanga ncintu cancobeni cibonwa ntongola meso&#8230;mbuli mikonzyanyo ya mabala aabuJuuda aakuti Busongo, Ijwi, a Muya, alajanwa mumangwalo aa Bujuuda aayo aambilizya Yahuwah, aayo mabala taali mikonzyanyo ya kweelekezya pele ooko nkuulikizya aanga muntu&#8230;Kwakaba kucinca mukuteelela eelyo<b> kweelekezya kuba muntu <\/b>nikwakasandulwa kuti kube kwaalikizya aabee muntu wini.\u201d<sup>1<\/sup><\/p>\n<p>Ooko kucinca kwakaleta kupindaula ncaakakanzide kwaamba cini Johane akuyungizya Muntu Wabili mumutwe wa Buleza. Lusyomo lwa Leza omwe lwakadyakaizyigwa. Yahuwah wakalengelezyegwa kuba Bantu bobile, aboobo kwakaba kupyopyongana.<\/p>\n<p>Kulengelezya kubaanga muntu waambwa mukujuzya mulumbe wa Johane, ncintu ceelela nkaambo Johane wakali kulemba makani aazyila ku malembo aaci Hebulayo\/ci Alamu oomo kulengelezya kubaanga muntu mokubelesyegwa cakwaanguluka. Ngooyu mukonzyanyo, Ibbala lyaci Hebulayo lyakuti <i>dabar <\/i>eelyo<i> <\/i>lisanduludwe kuti \u201cjwi\u201d, kanjaanji lyaambwa aanga muntu mu Mangwalo aaci Hebulayo (\u201cCalubilo Ijwi lyakwe lilabalika,\u201d Intembauzyo. 147:15). Aawa \u201cIjwi\u201d lilembedwe aanga muntu waambwa, pele talili muntu wa ncobeni pe.<\/p>\n<p>Aboobo kweeleka Ibbala lya <i>logos<\/i> kakubaanga nkwaamba muntu tiiwakali muzeezo mupya kuli Johane nokuba baabo bakali kubala nzyaakali kulemba. Masimpe kuti bbala lya <i>logos <\/i>lyaambwa aanga ndyaalumi mumulaka waci Giliki pele eeco tacaambi kuti ndyaalumi nolisandulwa kuya mu Cikuwa. Aboobo, mumukonzyanyo, mumulaka waci Frenchi tebule lyaambwa aanga ndyanakazi pele talyaambwi boobo mu Cikuwa! Ibbala lyaambwa kuti \u201cndi.\u201d \u201cZintu zyoonse zyakabambwa kwiinda muli ndilyo\u201d (ibbala, v. 3).<\/p>\n<table align=\"left\" border=\"0\" cellpadding=\"10\" cellspacing=\"5\" height=\"186\" style=\"margin-right: 10px;\" width=\"353\">\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"text-align: justify; padding: 7px\">\n<h2 style=\"text-align: left;\"><font color=\"#666666\" face=\"Times New Roman\"><span>\u201cKubala kampango ka Johane 1:1 abee kaamba kuti &#8216;Kumatalikilo kwakali Mwana&#8217; pe ma ooko nkulubizya caali.\u201d -Dr. Colin Brown <strong><\/strong> <\/span><\/font><\/h2>\n<p align=\"right\"><span><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"Cijuzyo ca Mulumbe wa Johane image\" height=\"65\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/vEJ69Asr-quotation-marks-right-1.png\" title=\"\" width=\"80\"> <\/span><font size=\"3\"><span style=\"font-family: Georgia\"><span style=\"font-weight: bold\"><\/span><\/span><\/font><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Ibbala lyaci Giliki lyakuti <i>logos <\/i>lilalibonya mu LXX (mumalembe aaci Giliki aa Cizuminano Cakale) ziindi zili 1500. Kunyina nolipandulula Muntu susu ncobeni pe. Lilalibonya aziindi zyiinda 300 mu Mangwalo aa Bunakristu alimwi lilembwa buyo mumabala mapati (ooko nkulubizya) kulyeeleka aanga muntu waambwa mukampango kalikke ka Johane 1. Eelyo bbala pati lyakayungizyigwa aa basanduluzi. (Ibbala lya \u201cIjwi\u201d lilembedwe mumabala mapati kwiinda mumulawo Ciyubunuzyo. 19:13, nolyaambilizya Yahushua eelyo aakuzyokela, kanooli Muntu ncobeni, walo ngo Jwi eelyo.) Mbuli bwaamba Dr. Colin Brown waku Fuller Seminary: \u201cKubala kampango ka Johane 1:1 abee ciiminina kuti \u2018Kumatalikilo kwakali <b>Mwana<\/b>\u2019, ooko nkulubizya cinicini.\u201d<\/p>\n<p>Syaazyibwene mulwiiyo lwa Buleza ku Heidelberg H.H. Wendt waamba kuti: \u201cSwebo tatweelede kukazya ncaakaamba Philo ciiminina \u2018jwi\u2019 kubee&#8230;<b>muntu wakali kupona kataninga zyalwa<\/b>.\u201d Mumajwi amwi swebo tatweelede kutobela musongo wa Bujuuda Philo akulanganya Jwi kuti libaanga muntu nsini.<\/p>\n<p>Mwiyi wa Buleza James Dunn waamba kuti, \u201cKumatalikilo aakaano [John 1] tucilanganya Busongo&#8230;kutali mbuli kuti bwakasanduka kuba <i>muntu wanyama<\/i>, pele kuti ooko nkwaambaula kwabusongo kwa Yahuwah kakulibonya <b>muciimo cabuntu<\/b>.\u201d<\/p>\n<p>Alimwi Roger Haight ulaamba akuti: \u201cKuli cimwi cilimasimpe, Kujuzya mulumbe kwa Johane takutondezyi luzyibo lwa <i>cintu naa ciimo cabulemu cisamikidwe buntu <\/i>ciitwa zina kuti Ijwi, eeco cakaseluka akuzyooba muntu wanyama pe. Kubala<b> kaambo kakweelekezye <\/b>abee makani aamasimpe, ooko kulubizya kusandulula.\u201d<\/p>\n<p>Oobo mbotuteelela makani aaya mbombubo bamwi mucikombelo cabamatata bansiku mbubakali kuyeeyela. Malembe ookwa Origen naakali kwaamba zya Johane wakati: \u201c<i>logos <\/i>\u2014 mumuzeezo buyo wa ceeco ncaakapozya kwaamba Taata mpoonya cakaletelezya kuti alibonye Mwanaakwe eelyo buyo Yahushua naakamitwa.\u201d Tertullian (155-230) upandulula bbala lya <i>logos <\/i>kuti \u201cmubandi\u201d kumwi kaamba kuti: \u201cNcuubauba kubantu besu kuzyibila kwaamba [Johane 1] kuti ijwi lya ciyubunuzyo lyakalaa Yahuwah.\u201d Ooyu muzeezo wakoongola mu Spain akumusanza lyaku Gaul kusikila antela mumusela wa ciloba kuzwa ciindi ca Kristu.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"Mutwe wa busimbo butaanzi bwa Bbaibbele lyaciindi ca Mwami Jemusi \u2013 1611\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/King-James-Version-Bible-first-edition-title-page-1611.png\" style=\"margin-left: 15px; margin-right: 15px; float: left; width: 400px; height: 625px;\">Kwaamba busanduluzi bwaacitika musyule lya busimbo bwamu 1611 KJV, busanduluzi buli ciloba bwakali kubelesya bbala lisyoonto lya \u201cw\u201d nobakali kulemba kuti jwi alimwi kuli busanduluzi bunjaanji kuzwa mu 1611 bulembwa mumusyobo uutondezya kuti kunyina Muntu wabili waambwa muli Johane 1:1 (mukonzyanyo ulipedwe mu Concordant, Diaglott, busanduluzi bwamu 1985 bwa musanduluzi uulemba zya misela ya buJuuda Hugh J. Schonfield abusanduluzi bwamu 1993 bwa Robert W. Funk).<\/p>\n<p>Njeeyi mikonzyanyo yamu Cikuwa camazubaano:<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cKumakankilo Yahuwah wakalyaambilila Lwakwe. <b>Ooko kulyaambilila<\/b>, eelyo jwi, lyakalaa Yahuwah alimwi lyakali Yahuwah\u201d (J.B. Philips).<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cKumatalikilo kwakali makanze, <b>aayo makanze akali mumizeezo ookwa Yahuwah<\/b>, aayo makanze akali cibeela cakwe Yahuwah mwini&#8230;aayo makanze akalitondezya muciimo cabuntu muli Yahushua\u201d (G.B. Caird, <i>New Testament Theology<\/i>).<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cKumatalikilo kwakali <b>jwi lyabulemu abusongo<\/b>. Ijwi lya bulemu abusongo zyakali aa Yahuwah. <b>Lyakaliko <\/b>antoomwe a Yahuwah kuzwa kumatalikilo. Zyoonse zyakaba kwiinda muli ndilyo\u201d (Robert Funk).<\/p>\n<p>Kuzwa muli zilembedwe atalaawa kulangikaanga kampango ka<\/p>\n<p>1a keelede kulembwa kuti: <b>\u201cKumatalikilo kwakali makanze aakalailidwe alimwi aayo makanze akalaa Yahuwah.\u201d<\/b><\/p>\n<p>Cimwi ceelede kubikkilwa maanu ncakuti aaka kaambo kalembedwe mumusyobo wa \u201ckweezyekanya zintu zyobile zyeendela antoomwe mbuli malele, oomo bbala licaalizya mukaambo komwe ndebbala litaanzi mukaambo katobela kusikila zyoonse zyasika mpoceela.<\/p>\n<p>Ansi aawa kuli twaambo tujatikizya busanduluzi bwa kampango 1.<\/p>\n<p><b>Kampango 1b: \u201calimwi makanze aakalailidwe akali kweelela ciimo ca Yahuwah\u201d<\/b><\/p>\n<p>Eeci munzila yakululamika mabala inga casandululwa kuti \u201c<b>ijwi lyakali Yahuwah<\/b>\u201d naa kuti \u201c<b>ijwi lyakali kukonzya Yahuwah<\/b>\u201d (muciimo amububambe mbuli Yahuwah naa kubaa \u201cbulemu\u201d). \u201cKubula bbala ligaminina kupandulula bwini caambilizya <i>kweezyekezya mucibaka ca kuganta kupandulula<\/i>\u201d (caambwa amu Ibbaibbele lya NAB). Eeli jwi lyakalaa<i> cibeela cimwi muciimo<\/i> ca Yahuwah. Tiilyakamukokolwede mbwabambidwe Yahuwah pe.<\/p>\n<p>Cibalo cakalembwa aba<\/p>\n<p>Philip Harner camutwe wakuti \u201cQualitative Anarthrous Predicate Nouns\u201d cilembedwe kuti \u201cmabala aamasendekezya aasolweda bbala lyakucita cintu [mbuli bbala lya <i>ttheo <\/i>lili muli Johane 1:1, eelyo nolilibonya ciindi cabili, ooyo mukonzyanyo] uutondezya mbolikonzya kubelesyegwa mukwaamba<b> bubambe nokuba ciimo ncocibambidwe cintu<\/b>&#8230; <b>Inguzu <\/b>zya bbala eelyo lisolweda bbala lisendekezya, nzipati cakuti ibbala litobela ndilyo izina cintu inga tiilyalangwa kuba bbala ligaminide cintu.\u201d Ibbuku lyaba Dana a Manty lilaa mutwe wakuti <i>Manual Grammar of the Greek New Testament <\/i>alyalo lyaamba kaambo nkeenya aaka, mbuli mabbuku aankamu ya UBS Handbook Series aayo aamba kuti: \u201cNkaambo kakuti bbala lya \u2018Yahuwah\u2019 talikwe bbala lilisolweda, aboobo bbala lya \u2018Yahuwah\u2019 ndibbala liimvwi lyalikke kusolola pele \u2018Ijwi\u2019 nciiyo citobela kumbelaa bbala eelyo. Eeci caambilizya kuti bbala lya \u2018Yahuwah\u2019 aawa lyeelene mbuli bbala lyakupanduluzya mbocibede cintu, aboobo eeci ncecilulamika kusandula kuti \u2018Ijwi lyakali mbweenya mbuli Yahuwah.\u2019 \u201d Ntootu twaambo tutobela tutondezya kasimpe kasandululwa aaka:<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cIjwi lyakalaa Yahuwah alimwi lyakalaa ciimo Cakwe\u201d (The Translator\u2019s Translation).<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cAboobo Yahuwah mbwaakabede, alyalo Jwi mbulyaabede\u201d (Revised English Bible).<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cCiwa ca Jwi cakalikonzyene mbweenya mbuli ciwa ca Yahuwah\u201d (Barclay).<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cIjwi lyakalaa bulemu\u201d (Moffatt, also Smith and Goodspeed).<\/p>\n<p>Kunyina kaambo kapati kakulemba bbala lya \u201cjwi\u201d mumabala mapati mbuli mukaambo kakuti \u201cIjwi lyakali Yahuwah\u201d kakubaanga \u201cjwi\u201d lyakali kwiiminina <i>muntu <\/i>wabili wakaliko aciindi eeco. Kweelanya aa zina lya Yahuwah tacili cintu ciluleme nkaambo cikondoola lusyomo muli Leza Omwe (Yahuwah Muntu omwe buyo) mu Mangwalo. \u201cNkabela kuli ndiswe kuli buyo Yahuwah omwe alikke, Taata\u201d (1 Bakolinto. 8:6. Amuli Johane 17:1, 3 a I Timoteo. 2:5).<\/p>\n<p>Akwalo, kusandulula kuti \u201cleza umwi\u201d (mubusanduluzi bwa Bakamboni ba Jehovah) nkulubizya nzila iilembwa mabala cakululamika nkaambo cilaalilwa kutondezya bulemu buli mukaambo aako. \u201cKusandulula kwamusyobo ooyu nkusandulula kuyoosya\u201d (Bruce Metzger). Ncintu citaluzi mumilazyo yakulemba mabala nkaambo Ciibalusyo 32:39 caamba kuti: \u201ckunyina Baleza bambi bali antoomwe andime.\u201d Ikuti Johane naakali kuyanda kwaamba bbala lya \u201cbulemu\u201d naakabelesya bbala lyaci Giliki lyakuti <i>theios<\/i>. Pele bbala lyakuti \u201cbulemu\u201d alyalo talyaambi bwini eeco cintu ncoliiminina, pele buyo kuubyaubya cintu eeco.<\/p>\n<h3><b>Makanze ookwa Johane<\/b><\/h3>\n<p>Johane ujuzya mulumbe wakwe kutondezya kuti Yahuwah wakalaa makanze kuzwa kumatalikilo. Johane mpoonya utondezya bweende bwa makanze aayo kuya kumbele kusikila naakasamikwa mubili wabuntu (Johane 1:14). Makanze akaba mwaalumi Yahushua.<\/p>\n<table align=\"left\" border=\"0\" cellpadding=\"10\" cellspacing=\"5\" height=\"256\" style=\"margin-right: 10px;\" width=\"353\">\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"text-align: justify; padding: 7px\">\n<h2 style=\"text-align: left;\"><font color=\"#666666\" face=\"Times New Roman\"><span> Johane ulemba cijuzyo ca mulumbe wakwe katondezya kuti Yahuwah wakalaa makanze kuzwa kumatalikilo. Mpoonya Johane utondezya bweende bwa makanze aayo kusikila amutwe wamakani eelyo makanze naasamikwa ciimo cabuntu (Johane 1:14). Aayo makanze akaba mwaalumi Yahushua.<strong><\/strong> <\/span><\/font><\/h2>\n<p align=\"right\"><span><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"Cijuzyo ca Mulumbe wa Johane image\" height=\"65\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/vEJ69Asr-quotation-marks-right-1.png\" title=\"\" width=\"80\"> <\/span><font size=\"3\"><span style=\"font-family: Georgia\"><span style=\"font-weight: bold\"><\/span><\/span><\/font><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p class=\"indenttext\">\u201cCijuzyo camulumbe cilembedwe bweende bwacisobano buli nsini kugama nzila yaco kusikila mpociganta kaambo. Citalisya kweeleba mumbalaa mulengalenga woonse mpoonya cisikila mpociyumya akukosozya makani\u201d (Kuschel).<\/p>\n<p>Ooku kupandulula kulazumanana kuccovwa kusikila kukampango 14, oomo makani mpaasikila amutwe. Aboobo \u201cijwi\u201d lyeezyekwa buyo kubaanga muntu eelyo najuzya mulumbe kumatalikilo.<\/p>\n<p>Ooku kweelekezya aanga muntu kulizuunyene mumulumbe uutobela mutumpango 10-12 eelyo makani naayaa kumpampanunwa kusikila mpalibonya muntu wini Yahushua mukampango 14. Mpoonya musalo ulaleka kuguminizya mulengalenga woonse akugama kuti: \u201cKumatalikilo\u201d (kampango. 1, 2, 3a) akuyaa kucesyacesya makani kuti \u201cluzubo lwa bantu&#8230;tiibakamuzyiba Walo pe\u201d (kampango. 3b-5, 10), akuyaa kugaminina kuti \u201cbanabokwabo abalo tiibakamutambula pe\u201d (kampango. 11), akuyaa kukosoozya makani kuti \u201caabo bakamutambula\u201d (kampango. 12, 13). Kumamanino mubandi ugaminina kuti \u201cijwi lyakaba mubili wanyama\u201d (kampango. 14a). Tumpango 14b, 16 a 17 tutondezya bupati bwa kuzwidilila kwa makanze ookwa Yahuwah ngaakakanana kuti alibonye muciimo cabuntu ca Mwanaakwe simuzyalwaalikke. Casika waawa cilainda kubaa bulemu kwiinda kuciindi ca Mozesi (mu Cizuminano cakale). Kampango 18 katondezya kuti nkwiinda buyo mu Mwanaakwe waandeene ooyu, Yahuwah mbwakonzya kuyubununwa cakumaninizya. Lino katulaa muzeezo ngweenya ooyu, tulakonzya kutondezya mbotumvwisisya cijuzyo ca Mulumbe wa Johane.<\/p>\n<p><b>Ibbala litagami Muntu lyakuti Ijwi lijuzyigwa aanga Muntu mutumpango 1 a 2: Cipaanzi 1 ca Mubandi<\/b><\/p>\n<p>\u201cKumatalikilo kwakali makanze aakalailidwe, alimwi aayo malailile akalaa Yahuwah, aayo makanze akali muciimo ca Yahuwah. Ooko kwakali kumatalikilo antoomwe a Yahuwah.\u201d<\/p>\n<p>\u201cKumatalikilo\u201d tacaambilizyi buyo kugama Kumatalikilo aa Malengelo, pele kuciindi kakutana lengwa cintu eelyo Yahuwah naakayeeya muzeezo wakubamba bantu kuti babe baabo batola cibeela mu buumi butamani. \u201cKumatalikilo\u201d cilaambilizya aasyoonto alufutuko lwa Kulengulula Kupya (kampango. 13).<\/p>\n<p>Majwi aakuti \u201c<b>lyakalaa Yahuwah<\/b>\u201d aambilizya kuti (ijwi) lyakazyila muli Nguwe mbuli bulembedwe muli Joobo 27:11: \u201cOolo [luzyibo]<b> lwakalaa<\/b> Singuzuzyoonse Ime nsyekalusisi.\u201d<b> Tumpango 3-5: Cibeela 2<\/b><\/p>\n<p>\u201cZyoonse zintu [zya mumulengalenga] zyakaboola kwiinda muli <b>ndilyo<\/b>, alimwi kakwiina<b> ndilyo <\/b>kunyina cakabede. Eeco cakaba kwiinda muli <b>ndilyo <\/b>bwakali <b>buumi <\/b>[bwamusela uucizya, buumi butamani] alimwi oobo<b> buumi <\/b>bwakali<b> mumuni wa bantu<\/b>. Mumuni [masimpe aali mu mailailile ookwa Yahuwah], ulamweka mumusinze [lweeno luletezya kuli Saatani kutalikila ku Edeni], alimwi ooyo musinze tiiwakuuzunda mumuni pe [Matalikilo 3:15 akuya kumbele].\u201d<\/p>\n<p>Musyule lya kusimbwa Bbaibbele lya 1611 KJV<sup>2<\/sup> amubusanduluzi bwa mazubaano, mabala aakuti <i>dia autou <\/i>mutumpango 3, 4 asanduludwe kuti \u201ckwiinda muli <i>ndilyo,<\/i>\u201d kutali \u201ckwiinda muli <i>nguwe<\/i>.\u201d Kubelesya bbala lya <b>ndilyo <\/b>mukwaamba \u201cijwi\u201d cililuleme nkaambo mubandi uyaa kuyumya kweelekezya aanga muntu waambwa. Kumamanino Ijwi lyakaba muntu ncobeni Yahushua. Mucibeela 1 aca 2, \u201cijwi kutali muntu\u201d, ndebbala libelesyedwe kweendelanya aalya \u201cmumuni\u201d eelyo alyalo libweza ciimo cakuti <i>ndendilyo<\/i>.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" alt=\"ijwi lyakwe\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/his-word-citonga.png\" style=\"width: 700px; height: 467px;\"><\/p>\n<p>Bikkila maanu: Raymond Brown waamba kuti, \u201cIbbala lyaci Giliki lyakuti <i>zoe <\/i>(buumi) kunyina pe noliiminina buumi bwaanyika mumalembe ookwa Johane\u201d aboobo \u201cCijuzyo ca mulumbe caamba buyo buumi butamani.\u201d nkokuti \u201cbuumi bwa Musela uucizya,\u201d buumi bwa Bulelo buboola oobo mbotulabila kwiinda mu Moza cino ciindi.<\/p>\n<p><b>Cibeela Citaanzi ca Musalo<\/b><\/p>\n<p>Kunooli tumpango 6-9, 12c, 13 a 15, 17 a 18 twakali mibandi yakutaanguna oomo mwakasekkelelwa musalo wakabambidwe kale.<\/p>\n<p>Kampango 6: \u201cKwakaboola mwaalumi wakatumwidwe kuzwa kuli Yahuwah, izina lyakwe wakali Johane\u201d<\/p>\n<p>Kampango 8: \u201cWalo taakali Nguwe wakali Mumuni, pele wakaboolela kuzyoopa bumboni bwa Mumuni\u201d<\/p>\n<p>Kampango 9: \u201cNguyooyo wakali mumuni wamasimpe [kuliyubununa kwa Yahuwah muli Yahushua] ooyo uumunikila <i>muntu uuli woonse uuboola munyika<\/i>\u201d (aayo ngamabala aazyibidwe kwaambwa kanjaanji akataa BamaJuuda kweendelanya bulembedwe mu <i>Word Biblical Commentary<\/i>).<\/p>\n<p><b>Kweelezyeka Ijwi Kubaanga Muntu Kuyaakubaa Nguzu mu Cibeela 3<\/b><\/p>\n<p>Kampango 10: \u201c<b>Walo <\/b>[Ijwi lya Yahuwah muciimo cabuntu] wakaliko munyika [akataa mukowa wabantu, <i>kosmos<\/i>], alimwi nyika yakaboola kwiinda muli <b>nguwe<\/b><i>, <\/i>pele nyika tiiyakamuzyiba<b> walo<\/b>.\u201d<\/p>\n<p>Kampango 11: \u201cWalo [makanze ookwa Yahuwah muciimo cabuntu, \u2018makanze\u2019 aasamikidwe mubili wabuntu lino walibonya] wakaboola [kwiinda mu Mulawo] kuli baabo bakali bakwe [Isilayeli], pele Basimizyaabo tiibakamutambula walo pe.\u201d<\/p>\n<p>Mubandi uya kumbele muntaamu iicitobela kuti usisye makani mpaali amutwe akuyumya kweelekezya buntu mu ciyubunuzyo ca Yahuwah eeco cakali muciimo ca Cizuminano Cakale ncibaasulaika bana ba Isilayeli. Nokuba boobo, nkaambo wakajuzya kale \u201cmumuni wakasimpe\u201d mukampango 9, inga kwayeeyelwa kuti makanze ookwa Johane akali aakutondezya kuti Yahushua, kali mbuli makanze ookwa Yahuwah kaasamikidwe ciwa cabuntu, wakaboola ku bana Isilayeli pele tiibakamutambula. Aboobo Johane lino ubambila ndiswe kuti atunjizye mu kwaambilizya kupati kutobela mukampango 14.<\/p>\n<p>Kampango 12 a, b: \u201cPele kuli baabo [bantu bakamunikilwa mumuni], aabo bakamutambula [kwiinda mukubamba Cizuminano Cakale eeco cakali Mwiyi waabasolweda kuli Messiah] ooyo [wakali makanze ookwa Yahuwah aasamikidwe mubili wabuntu], wakabapa nguzu [zyakuti bakonzye kutambula Messiah], akuba bana ba Yahuwah.\u201d<\/p>\n<p><b>Cibeela Cabili ca Mubandi<\/b><\/p>\n<p>Kampango 12c: \u201ckuli baabo bakasyoma muzina lyakwe\u201d (kwaamba baabo basyoma muli nguwe, \u201cmuzeezo\u201d uusamide mubili wamuntu)<\/p>\n<p>Kampango 13: \u201caabo batakazyalwa mumazyalane aabuntu nokuba mukuliyandila kwamuntu pele kwiinda mukuyanda kwa Yahuwah\u201d (\u201cbakazyalwa kuzwa kujulu,\u201d NAB).<\/p>\n<p>\u201cMuukampango 14 buyo notunga twaamba jwi lya Logos kubaanga twaamba <i>muntu<\/i>. Musyule lya kampango 14 aswebo twacili kweendela mumukondo wa mubandi yakaliko kakutaninga libonya Bunakristu, mibandi ya bbala lya Busongo abbala lya Logos&#8230;katweezyekezya zya buntu kutali kubandika bantu balibonya ncobeni, micito yokwa Yahuwah iisamikidwe ciimo cabuntu mucibaka ca muntu wabulemu bwakujulu kuba boobo.\u201d<sup>3<\/sup><\/p>\n<p>Kuschel ulazumina kuti: \u201cnkutalikila biyo mukampango 10 kuya kumbele umwi mwanga watalika kwaamba bbala lya Logos <i>ensarkos <\/i>[nkokuti. kalili muntu, Yahushua]. Pele muukampango 14 mokutaanguna kusalazyigwa mumulaka wa \u2018Banakristu\u2019 kuti \u2018ijwi lyakaba mubili wabuntu\u2019 aboobo kujatanya jwi eelyo lya Logos <i>asarkos <\/i>ku<i> muntu uugaminina<\/i>.\u201d<\/p>\n<p><b>Kaambo Kalaatalaa mutwe wa Makani Jwi Lyakasamikwa Mubili Cibeela 4 Cakumaninizya<\/b><\/p>\n<p>Kampango 14: \u201c Alimwi makanze ookwa Yahuwah aakalailidwe akaba muntu uukonzya kufwa akukkazyikwa [munzila mpya kwiiminina mpakkede Yahuwah akataa bantu bakwe] akati kesu, alimwi twakamubona [ooyo wakali mumakanze ookwa kasamide ciwa cabuntu Yahuwah ] kalaa bulemu, bulemu mbuli bwayooyo simuzyalwaalikke uuzwa kuli taata, kazwide luzyalo akasimpe.\u201d<\/p>\n<p>Kampango 16: \u201cKuzwa mukuzuzyikwa kwakwe toonse twakatambula, luzyalo [kampango 17 katondezya masimpe aaya mbwaakacitika kwiinda muli Yahushua walo wakatusolweda ku Cizuminano Cipya] <b>mucibaka ca <\/b>luzyalo [Cizuminano Cakale cizimaana kuti Cizuminano cazuzikwa]\u201d nokuba muli lya NIV mulembedwe kuti \u201ccileleko citobelana acilelekonyina cimwi\u201d, nokuba muli lya NJB mokulembedwe \u201ccipego cibweza busena bwa cipego cimwi\u201d).<\/p>\n<p><b>Cibeela Camamanino Cigozya Mubandi<\/b><\/p>\n<p>Kampango 17, 18: \u201cnkaambo eelyo<b> mulawo <\/b>wakapedwa muli Mozesi, pele luzyalo a <b>kasimpe <\/b>lwakaboolela muli Yahushua Messiah. Kunyina uunamubwene [wakamuyubununa] Yahuwah. Mwana simuzyalwaalikke, uuli kumoyo wa Taata [NJB a NRSV] alikke nguwakapandulula Nguwe.\u201d<\/p>\n<h3><b>Kukosozya Makani<\/b><\/h3>\n<p>Ambweni twaambo tubujula ncobeni ntwa kumvwisyisya kuti ibbala lyakuti \u201cijwi\u201d talipandulula bwinibwini ncolyaamba bbala lya <i>logos <\/i>aboobo cipaanzi cipati cakujuzya mulumbe ncakwaana buyo, eeco citondezya kuti ibbala lya \u201cjwi,\u201d kunooli liiminina maambila mbali, mbuli mucibalo ncobeendelana ca Tusimpi 8 (\u201cBusongo\u201d). Alimwi, mbuli bwaamba Kuschel, \u201cCijuzyo ca mulumbe cilaa makani aaco ngocigaminina cini kusikila amutwe wakaambo. Citalikila kubembeleka kuguminizya mulengalenga woonse akumaninizya kugama kuyumya mutwe wakaambo keni.\u201d Aboobo eeco cipa kuti cibe cintu ciyumu kupiluka musyule lya cijuzyo ca mulumbe. Nkabela ooku kuzuunyana kutozya kumbele mumubandi, citondezya kuti <i> Ijwi lyakasanduka buyo kuba Yahushua kuzwa mukampango 14 <\/i>alimwi, mumizeezo yesu, kutali musyule kakataninga sika kampango 11 \u2014 aboobo kutondezya kuti tacikonzyeki kuti kwakali Muntu wakali kupona katanalibonya mukampango ka Johane 1:1. Kuti umwi wati kwakali Muntu wabili, ooyo kali Yahuwah, muntu uupandulula inga wanyonganya Mangwalo woonse aatobela waawo akukazya ncaakaamba Yahushua muli Johane 17:3 kuti \u201cWebo, Taata, <i>nduwe Yahuwah ooli masimpe olikke<\/i>.\u201d<\/p>\n<p>Nkumekume mwiyi mupati wa Cizuminano Cipya T.W. Manson ulandabika kaambo kesu munzila ya kabotukabotu kuti: \u201cIme ndadonaika kapati kuti naa Johane wakali kuyeeyela bbala lya <i>Logos <\/i>kuti lyakali muciimo ca buntu. Alikke uulibonya kubaa buntu aawa ngu Yahushua mwanaa Josefa waku Nazaleta. Ooyo muntu ulalikonzya bbala lya <i>Logos <\/i>cakumaninina ncobeni cakuti Yahushua nce ciyubunuzyo cizwidilide ciyubununa Yahuwah cakumukokolweda limwi. Pele ino muunzila nzi njotubelesya Ibbala lyakuti \u2018kuzubulula\u2019?&#8230;Kuli Johane kufumbwa bbala ndyaakaamba Yahushua ndibbala lya Mwami.\u201d<sup>4<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><sup><\/sup><img decoding=\"async\" alt=\"Kubala Bbaibbele\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/pntBy6m6-bible-study.jpg\" style=\"width: 700px; height: 433px;\"><\/p>\n<hr>\n<p><sup>1<\/sup><i> Jesus: Symbol of God<\/i>, p. 257.<\/p>\n<p><sup>2<\/sup> Kugwisyila buyo busanduluzi bwa Wycliffe, oobo bwakasandulwa kuzwa kuci Latini kutali kuzwa kuci Giliki.<\/p>\n<p><sup>3 <\/sup>James Dunn, <i>Christology in the Making, <\/i>p. 243.<\/p>\n<p><sup>4<\/sup><i> On Paul and John<\/i>, p. 156.<\/p>\n<p>Eeci cibalo citali ca WLC cakalembwa aba Ray Faircloth (Focus on the Kingdom, Vwivwi 2006).<\/p>\n<p>Twakagwisya mucibalo citaanzi woonse mazina aamilimo aabakomba mituni ngobawulikide Taata a Mwana akubikka mucibaka cangawo mazina mataanzi ngubaapedwe. Kuyungizya waawo twakajokolosya mu Mangwalo ngotulembulude mazina aa Taata a Mwana mbwaakalembedwe abalembi ba Bbaibbele bakayoyelwa Moza \u2013 Kabunga ka WLC<\/p>\n","protected":false},"featured_media":106108,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"class_list":["post-111130","wlc-article","type-wlc-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","wlc-article-category-zisyomwa-mu-bbaibbele","wlc-content-directory-yahushua-one-nature-100-human"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Cijuzyo ca Mulumbe wa Johane - Worlds Last Chance<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Cijuzyo ca Mulumbe wa Johane - Worlds Last Chance\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Eeci cibalo tacili ca WLC. Eelyo notubelesya zilembedwe aabalembi balaanze lya nkamu, tusimba buyo zyeezyo zyeendelana 100% a Bbaibbele a lusyomo lwesu cino ciindi munkamu ya WLC. Aboobo eezyo zibalo inga mwazilanganya kuti nzya nkamu ya WLC. Twakalelekwa kapati kumilimo yabalanda banjaanji ba Yahuwah. Pele tatukulwaizyi ndinywe nobeenzuma kutalika kubala zyaalembwa abantu aabo. Eezyo nzibaalemba, [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Worlds Last Chance\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-08-22T07:47:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/The-Prologue-to-Johns-Gospel-citonga.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1034\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"656\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"16 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/\",\"url\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/\",\"name\":\"Cijuzyo ca Mulumbe wa Johane - Worlds Last Chance\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/The-Prologue-to-Johns-Gospel-citonga.png\",\"datePublished\":\"2021-01-10T02:12:24+00:00\",\"dateModified\":\"2025-08-22T07:47:15+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"to-ZM\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"to-ZM\",\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/The-Prologue-to-Johns-Gospel-citonga.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/The-Prologue-to-Johns-Gospel-citonga.png\",\"width\":1034,\"height\":656},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Articles\",\"item\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Cijuzyo ca Mulumbe wa Johane\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/\",\"name\":\"Worlds Last Chance\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"to-ZM\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Cijuzyo ca Mulumbe wa Johane - Worlds Last Chance","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Cijuzyo ca Mulumbe wa Johane - Worlds Last Chance","og_description":"Eeci cibalo tacili ca WLC. Eelyo notubelesya zilembedwe aabalembi balaanze lya nkamu, tusimba buyo zyeezyo zyeendelana 100% a Bbaibbele a lusyomo lwesu cino ciindi munkamu ya WLC. Aboobo eezyo zibalo inga mwazilanganya kuti nzya nkamu ya WLC. Twakalelekwa kapati kumilimo yabalanda banjaanji ba Yahuwah. Pele tatukulwaizyi ndinywe nobeenzuma kutalika kubala zyaalembwa abantu aabo. Eezyo nzibaalemba, [&hellip;]","og_url":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/","og_site_name":"Worlds Last Chance","article_modified_time":"2025-08-22T07:47:15+00:00","og_image":[{"width":1034,"height":656,"url":"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/The-Prologue-to-Johns-Gospel-citonga.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"16 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/","url":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/","name":"Cijuzyo ca Mulumbe wa Johane - Worlds Last Chance","isPartOf":{"@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/The-Prologue-to-Johns-Gospel-citonga.png","datePublished":"2021-01-10T02:12:24+00:00","dateModified":"2025-08-22T07:47:15+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/#breadcrumb"},"inLanguage":"to-ZM","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"to-ZM","@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/#primaryimage","url":"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/The-Prologue-to-Johns-Gospel-citonga.png","contentUrl":"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/The-Prologue-to-Johns-Gospel-citonga.png","width":1034,"height":656},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/the-prologue-to-johns-gospel\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Articles","item":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Cijuzyo ca Mulumbe wa Johane"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/#website","url":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/","name":"Worlds Last Chance","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"to-ZM"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/wlc-article\/111130","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/wlc-article"}],"about":[{"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/types\/wlc-article"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=111130"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/media\/106108"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=111130"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}