{"id":109188,"date":"2012-12-03T12:55:26","date_gmt":"2012-12-03T12:55:26","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/wlc-article\/migrating-kkalenda-lya-bbaibbele-bwakutalika-mwaka-mupya\/"},"modified":"2025-08-21T06:51:34","modified_gmt":"2025-08-21T06:51:34","slug":"kkalenda-lya-bbaibbele-bwakutalika-mwaka-mupya","status":"publish","type":"wlc-article","link":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/articles\/kkalenda-lya-yah\/kkalenda-lya-bbaibbele-bwakutalika-mwaka-mupya\/","title":{"rendered":"Kkalenda lya Bbaibbele: Bwakutalika Mwaka Mupya"},"content":{"rendered":"<table style=\"margin-left: 10px\" align=\"center\" border=\"1\" cellpadding=\"1\" cellspacing=\"0\" width=\"700\">\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"text-align: center; padding: 7px; background-color: #F7F7BB\" align=\"justify\"><font size=\"3\"><strong>Nkamu ya WLC isyoma kuti, kutobezya cilembedwe mu Kulonga 34:22, Mwaka Mupya wamu Bbaibbele utalikilwa a Mwezzi Mupya uuli munsaa ciindi lyeelana mazuba amasiku alisyuuka masamu (vernal equinox)<\/strong>   <\/font><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<h4><font color=\"#0000cc\"><strong><br \/>\n(1) Ninzi ncolyaamba Bbaibbele citondezya Mwaka Mupya?<\/strong><\/font><\/h4>\n<p>Mu<br \/>\nKulonga 12, Yahuwah ulailila Muusa kuti:<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cOoyu<br \/>\nMwezi uyooba ngomwezi wanu mutaanzi kumyezi yoonse: uyooba ngomwezi mutaanzi<br \/>\nmumwaka kuli ndinywe\u201d (Kulonga 12:2, KJV)<\/p>\n<p>Mubwini,<br \/>\ntulizyi kuti eeci caali ciindi munsimunsi akweelana mazuba amasiku nokuba<br \/>\nlisyuuka masamu <sup>1<\/sup>, pele ino mbubuti Muusa mbwaakali kunga waandaanya<br \/>\n\u201cmwezi mutaanzi\u201d mumyaka iicizya? Mbubuti mbwaakali kunga wazyiba kuti lino<br \/>\nmwaka uyanda kutalika bupya? Hena wakeelede kuyaamika Mwaka Mupya azintu zimena<br \/>\nkuzwa mubulongo (mbuli maila), naa wakeelede kulanga zili kujulu? Bbuku lya<br \/>\nMatalikilo lilijisi kwiingula:<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cLino<br \/>\nElohimu wakati, \u201cAkube mimuni mumweenya wakujulu uuvungumene kuti yaandaanye<br \/>\nsikati kuzwa kumasiku, akuba zitondezyo, aziindi zyamazuba aabikkidwe ambali,<br \/>\namazuba aziindi <u>zyamwaka<\/u>. Mimuni eeyo ikkale mujulu<br \/>\nakumunikila nyika.&#8217; Mpoonya kwakaba mbubonya oobo.\u201d (Matalikilo 1:14-15, ISR <sup>2<\/sup>)<\/p>\n<p>Matalikilo<br \/>\n1:14 alasalazya mumulaka muubauba kuti zilengwa leza zyamumweenya wajulu<br \/>\nzyakalengelwa kuba \u201czitondezyo zyaziindi zibikkidwe ambali, amazuba a <u>myaka<\/u>.\u201dKwiina<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"Genesis 1:14\" style=\"margin-top: 10px; margin-bottom: 10px; margin-left: 15px\" title=\"\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/biblical-calendation-q1-citonga.png\" align=\"right\" height=\"257\" width=\"454\">nokwaambwa zintu zimena kuzwa mubulongo mucibalo eeci pe. Kunyina pe mu<br \/>\nMangwalo mpocaamba kuti matalikilo aamwaka ayelede kujanwa mukulangilizya<br \/>\nmaila. Kweezyeezya kuti Mwaka Mupya ujanwa kwiinda mukutobezya libizwa maila,<br \/>\neelyo kakuli Mangwalo alaamba cakutajokolosya kuti zilengwa leza zyamumweenya wajulu<br \/>\nzyeelede kuba nzyezipima mwaka, ooku nkuyungizya ataala Jwi lya Yahuwah.<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cUtakayungizyi<br \/>\nkujwi eelyo Ime ndekulailila nokuba kugwisya kuli ndilyo kutegwa webo ubambe<br \/>\nmilawo yokwa Yahuwah Eloah wako ooyo Ime ngwekulailila webo.\u201d (Amulange<br \/>\nCiibalusyo 4:2.)<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\n<p class=\"indenttext\">\u201cKufumbwa<br \/>\nIme ncekulailila webo, langisya kuti ucicite; webo utakayungizyi nokuba<br \/>\nkugwisya kuli ndilyo.\u201d (Amulange Ciibalusyo 12:32.)<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\n<p class=\"indenttext\">\u201cKufumbwa<br \/>\njwi lya Eloah lilasalala: Walo nintobo yabaabo babikka lusyomo lwabo muli<br \/>\nNguwe. Utayungizyi webo kumajwi Aakwe, inga Walo kayoo kukalalila, alimwi webo<br \/>\nwajanwa kuti ulimubesi.\u201d (Amulange Tusimpi 30:5-6.)<\/p>\n<p>Zilengwa<br \/>\nzilaa mpuwo ziluulwa, eelyo noziyiisya kubizwa kwamaila aaku Palesitini<br \/>\nkuti ncecitondezya<br \/>\nMwaka Mupya, ooku kweezyeezya takuyeeme acibalo ca Mangwalo nociba cili buti<br \/>\npe. (Kuyungizya ali ncobayeeya kuti \u201cmulawo wamaila\u201d ncuutakonzyi kupima<br \/>\naatalikilwa Mwaka Mupya, amulange cibalo cilaansi aawa, camutwe \u201c Twaambo<br \/>\nTunjaanji Mukubelesya &#8216;Kutebula Maila kwa Mulawo wa Muusa.&#8217;\u201d)<\/p>\n<p>Lino<br \/>\nmbotwajanina aakutalikila kubala alimwi kuti zilengwa leza zyamumweenya<br \/>\nnzyezipima myaka, mubuzyo ngwakuti \u201cNinzi citola busena mujulu eeco citupa kuti<br \/>\ntuzyibe kuti lino Mupeyo wainda alimwi Mwaka Mupya ulakonzya kutalika?\u201d Nzila<br \/>\niiyandika kapati eeyo iitutola kucitondezyo eeco ilakonzya kujanwa mu Kulonga<br \/>\n34.<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cPobwe<br \/>\nlyabutebuzi mukalibambe, mwaakutebula zilyo zitaanzi zyamaila, alimwi apobwe<br \/>\nlyakutebula micelo mukalibambe <u>kumamanino amwaka [H8622].<\/u> \u201c (Kulonga<br \/>\n34:22, KJV)<\/p>\n<p>Lino,<br \/>\natulange bbala lyaci Hebulayo, lisanduludwe kuti \u201ckumamanino.\u201d<\/p>\n<p class=\"indenttext\"><u>H8622<br \/>\n(tekufah)<\/u><br \/>\n&#8211; \u201ckuzunguluka, kuzinguluka kwaciindi nokuba mweenya, kucenguluka, nzila<br \/>\nyakuzinguluka\u201d <em>(Brown-Driver-Briggs Hebrew Dictionary)<\/em><\/p>\n<p>Nokuba<br \/>\nkuti tacilibonyi mpeenya eeco caambwa muBbaibbele lya KJV, ibbala<br \/>\nlyakasandululwa aawa kuti \u201ckumamanino\u201d [Strong&#8217;s H8622] lyaamba ciindi camwaka<br \/>\nlyeelene mazuba amasiku naakunkumuna matuvwu masamu <em>akataa<\/em> mwaka. Eeci<br \/>\nncecaambwa mukaambo kakuti Pobwe lya Kubungana, eelyo lwaambwa kuti \u201cPobwe lya<br \/>\nMavwuka\u201d a \u201cPobwe lya Zivwuka,\u201d litola busena mumwezi wa Ciloba (Bapaizi 23:34)- <em>akataa mwaka<\/em>, kutali<br \/>\nkumamanino aamwaka pe.<\/p>\n<p>Ibbuku<br \/>\nlya <em>Encyclopedia Judaic<\/em>a lilazuminana abupanduluzi oobu.<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cMbuli<br \/>\nmbokwaambidwe, zibeela zyamwaka wabu Juuda zyone ziitwa kuti tekufot [mubunji<br \/>\nziitwa kuti <em>tekufah<\/em>; H8622]. Mubwini, matalikilo aacibeela comwe comwe<br \/>\ncamwaka ali zyone eezi, kutobelezya bwaamba banjibanji, kuti ngamatalikilo-<br \/>\naayitwa kuti Tekufah (naakuti \u201ckuzinguluka\u201d, kuzyila kubbala \u05e7\u05d5\u05e3 eelyo lisweene alya \u05e0\u05e7\u05e3 , \u201ckuzinguluka\u201d), tekufah wamwezi  Nisan caamba kuti zuba lilaa cibaka ciitwa kuti<br \/>\n(vernal equinoctial point) naa mpaayelana mazuba amasiku, aawo mumwezi wa<br \/>\nTammuz mazuba amasiku naaimpana bulamfu ciindi ca mainza, mumwezi wa Tishri<br \/>\naawo zuba mpolili aciindi ceelena mazuba amasiku, ciindi  likunkumuka masamu, alimwi mumwezi wa Tevet liimpana<br \/>\nbulamfu mwamazuba amasiku ciindi ca mupeyo.\u201d (<em>Encyclopedia Judaica,<\/em>Article<br \/>\n\u201cCalendar\u201d,p.356)<\/p>\n<p>Bupanduluzi<br \/>\nbulaansi aawa bulasalazya eeco caambwa mu Kulonga 34:22.<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cPobwe<br \/>\nlyabutebuzi mukandibambile Ime, mwaakutebula zilyo zitaanzi zyamaila, alimwi apobwe<br \/>\nlyakutebula micelo mukalibambe <u>akataa mwaka<\/u>.\u201d (Kulonga 34:22, <em>Brenton&#8217;s<br \/>\nEnglish Septuagint)<\/em><\/p>\n<p class=\"indenttext\">\n<p class=\"indenttext\">\u201cAlimwi<br \/>\nnywebo mukalibambe pobwe lya mvwiki, lyamicelo mitaanzi mukutebula maila,<br \/>\napobwe lyakubunganya <u>kumacengulukilo aamwaka<\/u>.\u201d (Kulonga 34:22, Darby)<\/p>\n<p>Aboobo,<br \/>\ntwajana zintu zitobela aawa:<\/p>\n<ol>\n<li>Pobwe<br \/>\nlya Kubunganya licengulukila abutebuzi bwa Mwezi wa Ciloba (Bapaizi 23:34).<\/li>\n<li>Pobwe<br \/>\nlya Kubunganya lijatikizya ciindi ceelana mazuba amasiku lili akataa mwaka.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Ncintu<br \/>\ncilaa maanu kutobezya zilaatala aawa kuti <em>matalikilo<\/em> aamwaka aswaangene<br \/>\naciindi lyeelana mazuba amasiku nozisyuuka zimena kuzwa mubulongo, eeci citola<br \/>\nmyezi ili cisambomwe kakutana sika kweelana mazuba amasiku eelyo masamu<br \/>\nnaakunkumuna matu. <strong>Kuti mapobwe aaciindi likunkumuka masamu kaali akataa mwaka<br \/>\nmazuba amasiku kaayelana, nkokuti mapobwe aalisyuuka zimena ansi, eelyo mazuba<br \/>\nnaayelana amasiku ali kumatalikilo aamwaka.<\/strong><\/p>\n<p>Ncintu<br \/>\nceelede kubikkilwa maanu aawa kuti Pobwe lya Kubunganya liyeeme <em>cigaminina<\/em><br \/>\naciindi ceelana mazuba amasiku eelyo masamu naakunkumuna matuvwu; aboobo,<br \/>\nkutegwa mulazyo wa Bbaibbele utobelwe, Pobwe lya Kubunganya lyeelede kubambwa <strong><u>mubuzuba<br \/>\nbuli munsaa buzuba  bweelana abusiku<br \/>\nmuciindi cikunkumuka masamu.<\/u><\/strong><\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>(1a) Hena eeci cileendelana akuyandaula aatalikilwa Mwaka Mupya<br \/>\nkubelesya Mwezi Mupya kabwiindide buzuba lyeelana buzuba abusiku (vernal<br \/>\nequinox)?<\/strong><\/font><\/p>\n<p><strong>Nee,<br \/>\nkutali lyoonse pe.<\/strong><br \/>\nZimwi ziindi kubelesya nzila eeyi, Ipobwe lya Kubunganya inga lyabeda munsa<br \/>\nlyeelana buzuba abusiku muciindi cikunkumuka masamu. Zimwi ziindi, nokuba<br \/>\nboobo, Ipobwe lya Kubunganya inga lyamuka kusika kwa mvwiki zyosanwe<br \/>\nkabwiindide buzuba bweelana abusiku! (eeci inga ciyooba ncecitola busena mu<br \/>\n2015, kuti nzila eeyi niyali njiyo iibelesyegwa.)<\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>(1b) Hena eeci cileendelana akujana Mwaka Mupya kubelesya Mwezi<br \/>\nMupya <em>wiinda kuba munsaa<\/em> lyeelana mazuba amasiku?<\/strong><\/font><\/p>\n<p><strong>Inzya,<br \/>\nlyoonse mbombubo. <\/strong>Kubelesya<br \/>\nnzila eeyi, Pobwe lya Kutebula inga <em>lyoonse<\/em> kalili munsimunsi nokuba<br \/>\naciindi lyeelana mazuba amasiku liya masamu naakunkumuna matu. Eeli Pobwe inga<br \/>\nlyasika kufwamba akataa mazuba aali ciloba akkumi kacitana sika ciindi eeco.<br \/>\nAlimwi inga lyamuka kusika kwa mvwiki zyotatwe kaciindide ciindi eeco. (Ooku<br \/>\nnkweezyeka kupima; pele tatunajene ciindi eelyo Pobwe nilyakasika mvwiki<br \/>\nzyotatwe kaciindide ciindi lyeelana mazuba amasiku, notubelesya nzila eeyi.)<\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>Kukosozya<br \/>\nkaambo:<\/strong><\/font><\/p>\n<p>Alikke<br \/>\naawo aapedwe mu Mangwalo aagantilwa Mwaka Mupya cabululeme, mpaaciindi ceelana<br \/>\nmazuba amasiku naakunkumuna matuvwu masamu. Kulonga 34:22 kwaambwa kuti Pobwe<br \/>\nlyaButebuzi (mumwezi waciloba uutobezya mwezi uubonwa) lyeelede kusekelelwa<br \/>\naciindi ca <em>tekufah<\/em>, eeco caamba kuti nciindi cakweelana mazuba amasiku<br \/>\nnaakunkumuka masamu &#8212;-. Tacikonzyeki kubamba mulazyo ooyu kuti <em>lyoonse<\/em><br \/>\nMwaka Mupya kuujanwa kubelesya Mwezi Mupya <em>uutobela musyule<\/em> lya ciindi<br \/>\nlyeelana mazuba amasiku eelo masamu naakunkumuka matu&#8212;-. Kuti twajanya Mwaka<br \/>\nMupya kubelesya Mwezi Mupya ulii munsi aciindi lyeelana mazuba amasiku &#8212;- ,<br \/>\nnokuba boobo, lyoonse inga katweendelana amulazyo wa Bbaibbele. Pele tatulekeli<br \/>\nwaawa buyo&#8230;<\/p>\n<h4><font color=\"#0000cc\"><strong>(2) Ninzi balembi bamusela mutaanzi kuzwa ciindi ca Kristu ncobanga<br \/>\nbatwaambila amakani aa Mwaka Mupya?<\/strong><\/font><\/h4>\n<p>Philo,<br \/>\nMwiiyi waci Giliki Mujuuda, ooyo wakapona katanazyalwa Kristu, muciindi ca<br \/>\nKristu, alimwi kamanide mulimo wakwe Kristu, wakalemba zinjaanji zijatikizya<br \/>\nkkalenda lya Bbaibbele mumusela mutaanzi kaaindide Kristu. Muzilembedwe zyakwe<br \/>\nansi aawa, Philo ulazumina kuti Pobwe lya Cinkwa Citakwe Bumena lijatene<br \/>\naciindi cakweelana mazuba amasiku &#8212; alimwi Pobwe lya Butebuzi, lijatene<br \/>\naciindi cakweelana mazuba amasiku liya masamu naakunkumuka.<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cMuciindi<br \/>\ncitaanzi izina ndyaakapa <strong><u>ciindi lisyuuka masamu akweelana mazuba amasiku,<br \/>\nWalo wakabamba pobwe lyacinkwa citakwe bumena eelyo lyeelede kusekelelwa<br \/>\nkwamazuba aali ciloba<\/u><\/strong>, zyoonse eezyi nzyaakabikka, zyeelede kuti<br \/>\nzilemekezyegwe mupobwe eelyo. Nkaambo Walo wakalailila kuti zipaizyo zili kkumi<br \/>\nabuzuba, zyeelede kupegwa mubuzuba bwa mwezi mupya, zipaizyo zyakuumpa antoomwe<br \/>\nzyisikila makumi ali ciloba kugwisyila zyipaizyo zyakuumpila zinyonyoono. Walo<br \/>\nwakalanganya kuti, <strong><u>mazuba aali ciloba aapobwe eelede kweendelana a ciindi<br \/>\nceelana mazuba amasiku eeco cisikila mumwezi wa ciloba<\/u><\/strong> mbweenya mbuli<br \/>\nmwezi uubonwa mbuweendelana amwezi uubalwa.\u201d (Philo, <em>Special Laws I<\/em><br \/>\n(181- 182) [Colson&#8217;s Translation]) [Amubikkile maanu aawa: Philo, aawa waamba<br \/>\nkuti ciindi ceelana mazuba amasiku muciindi likunkumuka masamu cisikila mumwezi<br \/>\nwaciloba, mbweenya aMangwalo mbwaatondezya- Kulonga 34:22.]<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\n<p class=\"indenttext\">\u201cmweelwe<br \/>\nwaciloba ulapa mapobwe mapati aatola mazuba manji, <strong><u>mapobwe obile,  aasikila muziindi zyobile lyeelana mazuba<br \/>\namasiku<\/u><\/strong>, lyomwe lyomwe, litola mazuba aali ciloba, <strong><u>litaanzi<br \/>\nmuciindi lisyuuka masamu<\/u><\/strong> kuti kusekelelwe kubizwa kwazisyango, <strong><u>lyabili<br \/>\nmucilimo<\/u><\/strong> nokubunganyigwa micelo yoonse&#8230;\u201d (Philo, <em>The Decalogue <\/em>(161)<br \/>\n[Colson&#8217;s Translation])<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\n<p class=\"indenttext\">\u201c&#8230;nkaambo<br \/>\nlyakali pobwe lyaba Juuda <strong><u>muciindi ceelena mazuba amasiku cilimo, eelyo<br \/>\nnocili cilengwa caba Juuda kukkalila mumavwuka.\u201d<\/u><\/strong> (Philo<em>, Flaccus XIV<\/em><br \/>\n(116) [Yonge&#8217;s Translation]) {Amulangisye aawa: eeci caambwa waawa caamba Pobwe<br \/>\nlyaButebuzi, ndeenya liitwa kuti \u201cPobwe lya Mavwuka\u201d naa \u201cPobwe lya Zivwuka,\u201d<br \/>\noomo bana Isilayeli \u201cmobaali kukkalila kwamazuba aali ciloba.\u201d Amulange Bapaizi 23:39-42.]<\/p>\n<p>Flavius<br \/>\nJosephus, sicikolo mu Juuda waku Loma mumusela mutaanzi kaindide Kristu, upa<br \/>\nmumuni munji kukaambo aaka akuyumya kuteelela kwesu. Josephus upa bupanduluzi<br \/>\nkwaamba <em>aayimvwi zuba kweendelana anyenyezi<\/em> muciindi ca Pasika.<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cMumwezi<br \/>\nwa Xanthicus, ooyo ngwotwiita kuti <em>Nisan, <\/em>uutalisya mwaka wesu, <strong><u>mubuzuba<br \/>\nbwakkumi awone mwamwezi uutobezya mwezi uulibonya ameso, eelyo zuba nolili mucibaka<br \/>\nca nyenyezi ziitwa kuti Aries<\/u><\/strong>, (nkaambo ooyu ngomwezi iswe nitwaavwunwa<br \/>\nkuzwa mubuzike buna Ijipita), mulawo wakali wakuti, iswe lyoonse amwaka<br \/>\ntweelede kujaya cipaizyo, eeco Ime ncindaamwaambide kuti twaajaya liya<br \/>\nnitwaazwa ku Ijipita, alimwi caali kwiitwa kuti <strong><u>Pasika naa Mulalilo<\/u><\/strong>&#8230;\u201d<br \/>\n(Flavius Josephus, <em>Antiquities of the Jews,<\/em> Book III, Chapter 10,<br \/>\nparagraph 5, <a href=\"http:\/\/www.ccel.org\/ccel\/josephus\/complete.ii.iv.x.html\">http:\/\/www.ccel.org\/ccel\/josephus\/complete.ii.iv.x.html<\/a>)<\/p>\n<p><strong>Katutana<br \/>\namba cintu cijatikizya ncaamba aawa Josephus, kweelede kuteelelwa citobela:<\/strong> Nkaambo<br \/>\nka kuyaa bukwazamuka kwamulengalenga, kweenda kwazuba kweendelanya anyenyezi<br \/>\ntakucili ,mbukwaali mumazuba  aa<br \/>\nJosephus. Mumusela mutaanzi kaindide Kristu, ciindi lyeelana mazuba amasiku<br \/>\nnicaali kutola busena eelyo zuba nilyaali kusika acibeela aali nyenyezi zya<br \/>\nAries (naa Mugutu). Sunu nokuba boobo, eeci ciindi cicitikila leelyo zuba<br \/>\nnolili mubbazu lyanyenyezi zyiitwa kuti Pisces.<\/p>\n<p align=\"center\">\n<p align=\"center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"vernal equinox, 31 AD\" title=\"\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/equinox-31-ad-NEW-citonga.jpg\" height=\"392\" width=\"700\"><\/p>\n<p align=\"center\"><font color=\"#6699cc\"><strong>Atala aawa: <\/strong>Ciindi lyeelana mazuba amasiku mumwaka wa 31AD \u2013 amubikkile maanu kuti nyenyezi zya Aries zyili munsaa nzila yiinda zuba kutobela ciindi eeco.<\/font><\/p>\n<p align=\"center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"vernal equinox, 2013 AD\" title=\"\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/equinox-2013-ad-citonga.jpg\" height=\"392\" width=\"700\"><\/p>\n<p align=\"center\"><font color=\"#6699cc\"><strong>Atala aawa: <\/strong>Ciindi lyeelana mazuba amasiku mumwaka 2013 AD- amubikkile maanu kuti sunu, nyenyezi zya Aries tazyicili munsaa nzila yiinda zuba kutobela ciindi ceelana mazuba amasiku. Nyenyezi zya Aries zyakaatuka nkaambo kakukwazamuka kwa mulengalenga.<\/font> <\/p>\n<p>Nokubakuti<br \/>\ntatukonzyi kubelesya nyenyezi eezyi mazubaano mbuli mbubaali kucita mumusela<br \/>\nmutaanzi kuti bajane aatalikilwa mwaka, tulakonzya kubona ncobeni mbubaali<br \/>\nkujana Mwaka Mupya kubelesya ciindi cakweelana mazuba amasiku.<\/p>\n<p>Atulange<br \/>\nncaakaamba Josephus alimwi:<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cMumwezi<br \/>\nwa Xanthicus, ooyo ngwotwiita kuti <em>Nisan, <\/em>uutalisya mwaka wesu, <strong><u>mubuzuba<br \/>\nbwakkumi abwane mwamwezi uutobezya mwezi uulibonya, eelyo zuba nolili abbazu<br \/>\nlya nyenyezi ziitwa kuti Aries<\/u><\/strong>, (nkaambo ooyu ngomwezi iswe<br \/>\nnitwaavwunwa kuzwa mubuzike buna Ijipita), mulawo wakali wakuti iswe lyoonse<br \/>\namwaka tweelede kujaya cipaizyo, eeco Ime ncindaamwaambide kuti twaajaya liya<br \/>\nnitwaazwa ku Ijipita, alimwi caali kwiitwa kuti <strong><u>Pasika naa Mulalilo<\/u><\/strong>&#8230;\u201d<br \/>\n(Flavius Josephus, <em>Antiquities of the Jews,<\/em> Book III, Chapter 10,<br \/>\nparagraph 5, <strong><a href=\"http:\/\/www.ccel.org\/ccel\/josephus\/complete.ii.iv.x.html\">http:\/\/www.ccel.org\/ccel\/josephus\/complete.ii.iv.x.html<\/a><\/strong>)<strong><\/strong><\/p>\n<p>Aawa,<br \/>\nJosephus waamba cakusalazya kuti Pasika waali kusekelelwa ciindi eelyo zuba<br \/>\nnilyaali mucibaka canyenyezi zya Aries.<\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>(2a) Hena bumboni bwa Josephus buleendelana lyoonse akujana Mwezi<br \/>\nMupya mutaanzi kaciindide kale ciindi cakweelana mazuba amasiku&#8212; kuti<br \/>\nmpaatalikila mwaka?<\/strong><\/font><\/p>\n<p><strong>Nee,<br \/>\npeepe. <\/strong>Kuti<br \/>\nmumusela mutaanzi, bakatalikide kale kwaamba kuti Mwezi Mupya mutaanzi<br \/>\nkaciindide ciindi lyeelana mazuba amasiku weelede kuba aatalikilwa mwaka,<br \/>\nPasika naakali kunga zimwi ziindi wasekelelwa eelyo zuba nolili mubusena<br \/>\nbwanyenyezi zya Taurus (kulaale anyenyezi zya Aries). Zimwi ziindi eeyi nzila<br \/>\nniyaabikka Pasika mubusena bwa Aries; alimwi zimwi ziindi pe.<\/p>\n<p align=\"center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"31 AD - Sun in Taurus\" title=\"\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/passover-taurus-31-ad-nm-after-eq-new-citonga.jpg\" height=\"392\" width=\"700\"><\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong><font color=\"#6699cc\"><strong>Atala aawa: <\/strong><\/font><\/strong><font color=\"#6699cc\">Mwaka wa 31AD -Kujana Mwezi Mupya mutaanzi kuti mpaatalikila Mwaka kaciindide ciindi cakweelana mazuba amasiku nicaabikka Pasika (buzuba bwakkumi abwane bwamwezi uulibonya) mucibaka canyenyezi zya Taurus, kulaale a nyenyezi zya Aries. Eeci taceendelani abumboni bwa Josephus kuti zuba lyeelede kuba mubusena bwa nyenyezi zya Aries (mumusela mutaanzi) mubuzuba bwa Pasika. (Amubikkile maanu: eeci cilibonya kunsaa zuba tuusyi mwezi pe; ncizimweemwe camumuni wazuba mbuli mbuuboneka mumuncini uubweza cifwanikiso.)<\/font><strong> <br \/>\n<\/strong><\/font><\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>(2b) Hena bumboni bwa Josephus buleendelana akujana Mwezi Mupya<br \/>\nuuli munsimunsi kapati aciindi lyeelana mazuba amasiku eelyo nozisyuuka zisamu<br \/>\nkuti mpaatalikila mwaka?<\/strong><\/font><\/p>\n<p><strong>Inzya<br \/>\nmbombubo. <\/strong>Kuti<br \/>\nmumusela mutaanzi, Mwezi Mupya ooyo waali munsimunsi kapati a ciindi cakweelana<br \/>\nmazuba amasiku nozisyuuka zisamu, niwaali kubelesyegwa kuti mpaatalikila mwaka,<br \/>\nPasika naakasika eelyo zuba kalili munsaa nyenyezi zya Aries. Kubelesya nzila<br \/>\neeyi inga ceendelana abupanduluzi mbwapa mubumboni bwakwe Josephus.<\/p>\n<p align=\"center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"31 AD - Sun in Aries\" title=\"\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/passover-aries-31-ad-nm-before-eq-new-citonga.jpg\" height=\"392\" width=\"700\"> <\/p>\n<p><font color=\"#6699cc\"><strong>Atala aawa:<\/strong> 31AD- Mwezi Mupya uuli munsimunsi kapati a ciindi lyeelana buzuba abusiku kumatalikilo aamwaka inga niwaabikka Pasika (buzuba bwakkumi abwane bwa mwezi) mubbazu lya Aries, eeci cileendelana a bumboni bwa Josephus.<\/font> <\/p>\n<p>Lino<br \/>\natusanyangule cibalo cikondelezya kuzwa mubbuku lya <em>Eusebius&#8217; Ecclesiastical<br \/>\nHistory.<\/em> Eusebius wakali mulembi waba Loma wakapona mumusela wamyaka<br \/>\n260A.D. kusikila mwaka 340 A.D. Mucibalo citobela eeci, walo wiinduluka kwaamba<br \/>\ncili mubbuku lya <em>Canons of Anatolius on the Paschal (Passover) Festival<\/em><\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cPele<br \/>\nooyu tuuli muzeezo wesu, pele nguyooyo waazyibwe abaJuuda bansiku loko,<br \/>\nkatanasika Kristu awalo, alimwi wakali kubambwa kabotukabotu ambabo. Eeci<br \/>\ntucizyibila muli cakaamba <strong>Philo, Josephus <\/strong>a Mus\u00e6us; kutali buyo kuzwa<br \/>\nkuli mbabo, pele kuzwa akuli bamwi bansiku lini kwiinda mbabo, Agathobuli<br \/>\n&#8216;Masters&#8217;, a Aristobulus ulaa mpuwo, ooyo waasalidwe akataa basanduluzi ba<br \/>\nMangwalo aasetekene aaci Hebulayo bali makumi ciloba, bakasalwa a Ptolemy<br \/>\nPhiladelphus awisi wakwe, walo wakalilyaabide cakumaninina kusandulula mabbuku<br \/>\naa Muusa kubami mbeenya. Aaba balembi, kapandulula mibuzyo kujatikizya Kulonga,<strong><u>baamba kuti boonse beelede kupa zipaizyo zya pasika kwainda ciindi<br \/>\nceelene mazuba amasiku, akataa mwezi mutaanzi.<\/u><\/strong> Pele eeci cicitika<br \/>\nciindi zuba noliinda mucibeela citaanzi ca mulengalenga. Aristobulus<br \/>\nulayungizya kuti cileelede kupobwe lya pasika kuti <strong><u>kutali buyo kuti zuba<br \/>\nkaliinda mucibeela camulengalenga eeco, pele amwezi awalo.<\/u><\/strong> Nkaambo<br \/>\nmbuli mbokuli zibeela zyobile zyamulengalenga, cilimo alisyuuka masamu,<br \/>\nkaziimpene mpoziimvwi, <strong><u>alimwi mbuli buzuba bwa pasika mbubwaabikkwa<br \/>\nmubuzuba bwakkumi abwane bwamwezi, kutalikila mangolezya, mwezi uunooli acibaka<br \/>\nciimpene abusena aali zuba, mbuli mbokubonwa eelyo myezi niizwide kumweka;<br \/>\nalimwi zuba linooli mubusena mpolijanika ciindi lisyuuka zisamu, eelyo mwezi<br \/>\nnuuli abusena mpuujanika cilimo.<\/u><\/strong>\u201d(<em>Eusebius Ecclesiastical History<\/em>,<br \/>\nBook 7,Chapter 32, <a href=\"http:\/\/www.newadvent.org\/fathers\/250107.htm\">http:\/\/www.newadvent.org\/fathers\/250107.htm<\/a>)<\/p>\n<p>Kuzwa muzilembedwe eezi, tujana makani aaya:<\/p>\n<ol>\n<li><strong><u>Pasika tuukonzyi kuba kacitaninga sika ciindi ceelana<br \/>\nmazuba amasiku:<\/u><\/strong><\/p>\n<p>\u201c. . . boonse beelede kupaizya zipaizyo zyapasika kaciindide<br \/>\nciindi ca kweelana mazuba amasiku lisyuuka masamu, akataa mwezi mutaanzi.\u201d<\/p>\n<\/li>\n<li><strong><u>Mwezi uuzwide kumweka weelede kusika kaciindide ciindi<br \/>\nceelana mazuba amasiku:<\/u><\/strong><\/p>\n<p>\u201cAristobulus ulayungizya kuti cileelede kupobwe lya pasika kuti <u>kutali<br \/>\nbuyo kuti zuba kaliinda mucibeela camulengalenga, pele amwezi awalo<strong>.<\/strong><\/u><br \/>\nNkaambo mbuli mbokuli zibeela zyobile zyamulengalenga, cilimo alisyuuka masamu,<br \/>\nkaziimpene mpoziimvwi, <u>alimwi mbuli buzuba bwa pasika mbubwaabikkwa mubuzuba<br \/>\nbwakkumi abwane bwamwezi, kutalikila mangolezya, mwezi uunooli acibaka ciimpene<br \/>\nabusena aali zuba, mbuli mbokubonwa eelyo myezi niizwide kumweka; alimwi zuba<br \/>\nlinooli mubusena mpolijanika lisyuuka zisamu, eelyo mwezi nuuli abusena<br \/>\nmpuujanika cilimo<strong>.<\/strong><\/u>\u201d<\/li>\n<\/ol>\n<p>Kulanga buyo ameso cilangikaanga eezi ninzila zyeenzu zyobile.<br \/>\nPele kusanyangula zyaambwa eezyi, ciyubununa buyo kuti eeyi ninzila yakupima<br \/>\nnzitwaiya kusikila waawa iilondokede kapati, ooku nkokwaamba kuti Mwezi Mupya<br \/>\nuuli munsimunsi kapati aciindi ceelana mazuba amasiku lisyuuka masamu weelede<br \/>\nkutalisya mwaka. Aawa kweelede kubikkilwa maanu amwezi uuzwide, uujatikizya Pasika<br \/>\naPobwe lya Cinkwa Citakwe Bumena. Mwezi uuzwide mpaaleembwa mwezi woonse;<br \/>\namwezi uuzwide <em>mpaakatikati<\/em> kamwezi. Kuti mwezi uuzwide (<em>akataa mwezi<\/em>)<br \/>\nwasika kumbele munsaa ciindi lyeelana mazuba amasiku eelyo lisyuuka masamu,<br \/>\nnkabela Mwezi Mupya <em>uutobela<\/em> nguunooli munsaa ciindi eeco kapati. Tacili<br \/>\ncintu cuubauba mbuli kubala mazuba akataa Mwezi Mupya aciindi<br \/>\nlyeelana mazuba amasiku, nkaambo mazuba eeni taatondezyi kuti mpali akataa<br \/>\nmwezi. Ooku munzila imwi nkokwaamba kuti akataa mwezi ncobeni (nkokuti mwezi uuzwide<br \/>\nkumweka) taasikili mubuzuba bwa kkumi abwane bwamwezi lyoonse; alimwi<br \/>\ntabusikili mubuzuba bwakkumi abwasanu bwamwezi lyoonse. Mbutwaamba boobo, zimwi<br \/>\nziindi inga twalubuzya kuti katubala buyo mazuba aali akataa Buzuba bwa Mwezi<br \/>\nMupya aciindi ceelana mazuba amasiku. <strong><u>Kulomya kubona kuti zyoonse<br \/>\nzyobile, Pasika (buzuba bwa kkumi abwane bwamwezi) amwezi uuzwide kumweka<br \/>\nkazyisikila cainda ciindi lyeelana mazuba amasiku ngomusunko wini.<\/u><\/strong> Ansi<br \/>\naawa kuli cifwanikiso citondezya bwini eeco Aristobulus ncaakali kwaamba eelyo<br \/>\nnaakati,<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cAristobulus ulayungizya kuti cileelede kupobwe lya pasika kuti <u>kutali<br \/>\nbuyo kuti zuba kaliinda mucibeela camulengalenga, pele amwezi awalo<strong>.<\/strong><\/u><br \/>\nNkaambo mbuli mbokuli zibeela zyobile zyamulengalenga, cilimo alisyuuka masamu,<br \/>\nkaziimpene mpoziimvwi, <u>alimwi mbuli buzuba bwa pasika mbubwaabikkwa mubuzuba<br \/>\nbwakkumi abwane bwamwezi, kutalikila mangolezya, mwezi uunooli acibaka ciimpene<br \/>\nabusena aali zuba, mbuli mbokubonwa eelyo myezi niizwide kumweka; alimwi zuba<br \/>\nlinooli mubusena mpolijanika lisyuuka zisamu, eelyo mwezi nuuli abusena<br \/>\nmpuujanika cilimo<strong>.<\/strong><\/u>\u201d<\/p>\n<p align=\"center\"><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"An illustration of what happens at the first full moon after the equinox\" title=\"\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/full-moon-opposite-citonga.jpg\" height=\"648\" width=\"700\"><\/strong><\/p>\n<p><font color=\"#6699cc\"><strong>Atala aawa: <\/strong>Eeci cifwanikiso citondezya citola busena aciindi mwezi wazulila kumweka kaciindide ciindi lyeelana mazuba amasiku. Mweengwe wanyanzabili utondezya bweende bwa zuba amwezi kuzwa kulumwesyi kuya kululyo. Amubikkile maanu kuti zuba amwezi zyakakosola kale mweengwe waandula mulengalenga akati (mweenwge uusubila) alimwi zyiliimpene lino mpozyibede mumulengalenga, izuba kalili abusena mpolijanika ciindi cakweelana mazuba amasiku lisyuuka masamu, mwezi kuuli abusena mpuujanika ciindi lyeelana mazuba amasiku cilimo, mbweenya mbwaakaamba Eusebius.<\/font> <\/p>\n<p>Eeci ncintu cikondelezya! Kuti twatalika Mwaka Mupya, katubelesya<br \/>\nMwezi Mupya uuli munsimunsi kapati aciindi ceelana mazuba amasiku lisyuuka<br \/>\nmasamu, eelyo Pasika amwezi uuzwide kumweka nuusikila mpawo, inga twalulama<br \/>\nkutobezya kkalenda eelyo Eusebius ndyaakalemba. (Ncintu ceelede kubikkilwa<br \/>\nmaanu aawa, kujatikizya ncaakaamba Aristobulus kuti ciindi cakweelana mazuba<br \/>\namasiku lisyuuka masamu, ceelede kusolweda amwezi uuzwide kumweka wamwezi<br \/>\nmutaanzi, inga camvwika aanga tacikwe maanu kuti Mwezi Mupya, uutobela ciindi<br \/>\nceelana mazuba amasiku, niwali nguwo uutalisya mwaka; nkaambo inga mwezi<br \/>\nuuzwide kumweka, uuli mumwezi mutaanzi, niwali kusika mvwiki zinjaanji <em>kaciindide<\/em><br \/>\nciindi eeco. Nkaambo Aristobulus wakabikkila maanu kuti aambe cintu eeci<br \/>\nncecipa kuzyibya kuti zimwi ziindi mwezi uuzwide kumweka wamwezi mutaanzi inga<br \/>\nwasikila aciindi cilaafwi kapati aciindi ceelana mazuba amasiku.)<\/p>\n<p><strong>Amubikkile maanu aawa:<\/strong>Kuyungizya cakaamba<br \/>\nEusebius eeco cijatikizya milazyo ya kkalenda lya Bbaibbele, akulomya kubona<br \/>\nkuti Pasika ulasika <em>kaciindide<\/em> ciindi ceelana buzuba abusiku ncintu<br \/>\ncilaa maanu, nkaambo cilomya kutondezya kuti Pasika omwe buyo ulatobelwa<br \/>\nmumwaka uli oonse (kuzwa kuciindi lisyuuka masamu kusikila kuciindi lisyuuka<br \/>\nmasamu).<\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>(2c) Hena zilembedwe zya musela zileendelana akujana Mwaka Mupya<br \/>\nkubelesya Mwezi Mupya uutobela ciindi lyeelana buzuba abusiku?<\/strong><\/font><\/p>\n<p><strong>Nee, peepe. <\/strong>Kuti twatalika Mwaka Mupya, mukubelesya Mwezi<br \/>\nMupya mutaanzi<em> kaciindide<\/em> ciindi lyeelana buzuba abusiku:<\/p>\n<ul>\n<li>&#8230;zimwi ziindi inga eeci catonkela Pobwe lya<br \/>\nButebuzi kulaale <em>kaciindide<\/em> ciindi cakweelana buzuba abusiku, eeci<br \/>\nncintu citeendelani abumboni bwa Philo (nokuba Mangwalo).<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>&#8230;zimwi ziindi inga calekela ciindi lyeelana<br \/>\nbuzuba abusiku kuti cibe mumwezi wacisambomwe, eeci alimwi ncintu citeendelani<br \/>\nabumboni bwa Philo (nokuba Mangwalo).<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>&#8230;zimwi ziindi inga capa kuti zuba libe munsaa<br \/>\nnyenyezi zya Pisces (kulaale a nyenyezi zya Aries) aciindi ca Pasika wamusela<br \/>\nmutaanzi, acalo eeci taceendelani abumboni bwa Josephus.<\/li>\n<\/ul>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>(2d) Hena zilembedwe zyamusela zileendelana akujana Mwaka Mupya<br \/>\nkubelesya Mwezi Mupya uli munsimunsi kapati a ciindi lyeelana buzuba abusiku<br \/>\nnaakunkumuka masamu?<\/strong><\/font><\/p>\n<p><strong>Inzya<\/strong>. Kutalikila Mwaka Mupya, katubelesya Mwezi Mupya uli munsimunsi<br \/>\nkapati aciindi lyeelana buzuba abusiku (<em>eeco cipandululwa mubululeme kuti<br \/>\nlyoonse cibikka mwezi uuzwide kumweka aPasika kaciindide ciindi lyeelana buzuba<br \/>\nabusiku<\/em>), alimwi ncintu ceendelana abumboni bwa Philo, Josephus, a Eusebius.<\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>Kukosozya kaambo:<\/strong><\/font><\/p>\n<p>Bumboni bwabalembi bansiku butondezya kuti wakali Mwezi Mutaanzi<br \/>\nuuli munsimunsi kapati aciindi lyeelana buzuba abusiku eelyo masamu<br \/>\nnaakunkumuka matuvwu, kuti mpaakali kutalikilwa mwaka ( <em>eeco cipandululwa<br \/>\nmubululeme kuti lyoonse cibikka mwezi uuzwide kumweka aPasika kaciindide ciindi<br \/>\nlyeelana buzuba abusiku<\/em>). Muntu takonzyi kuya kumbele kweendelana a bumboni<br \/>\nbwa Philo a Josephus, kumwi kacilamatide Mwezi Mupya mutaanzi <em>kaciindide<\/em><br \/>\nciindi lyeelana buzuba abusiku kuti mpaatalikila Mwaka Mupya.<\/p>\n<h4><font color=\"#0000cc\"><strong>(3) Mangwalo atondezya kuti izuba, mwezi, anyenyezi zyeelede<br \/>\nkubelesyegwa kubamba akupima ciindi. (Matalikilo 1:14-16)<\/strong><\/font><\/h4>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>(3a) Notutalikila Mwaka Mupya kubelesya Mwezi Mupya mutaanzi, ooyo<br \/>\nuli munsimunsi kapati <em>kaciindide<\/em> ciindi lyeelana buzuba abusiku<br \/>\nnaakunkumuka masamu, hena zyoonse zyotatwe zyeelede kubelesyegwa (izuba, mwezi<br \/>\nanyenyezi)?<\/strong><\/font><\/p>\n<p><strong>Nee, peepe.<\/strong> Bumboni bwa Josephus bujatikizya nyenyezi zya<br \/>\nAries  mbuzyaaswaangene a Pasika mumusela<br \/>\nmutaanzi bweelede kubikkwa ambali kutegwa eeyi nzila itobelwe.<\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>(3b) Eelyo notutalikila Mwaka Mupya kutalikila aMwezi Mupya uuli <em>munsimunsi<br \/>\nkapati<\/em> aciindi lyeelana buzuba abusiku, hena zyoonse zyotatwe eezyi<br \/>\nzyeelede kubelesyegwa (izuba, mwezi, anyenyezi)?<\/strong><\/font><\/p>\n<p><strong>Inzya.<\/strong> Eeyi nzila ileendelana abumboni bwa Josephus<br \/>\nkuti nyenyezi zya Aries zyakali kuswaangana aPasika mumusela mutaanzi.<\/p>\n<p><strong>Amubikkile maanu aawa: <\/strong>Nokuba kuti ciindi<br \/>\nceelana buzuba abusiku ciyaa kukunkulikila kuzwa kujwe kuya kumbo, anzila<br \/>\nyiinda zuba nolitobela mweengwe waandulula mulengalenga akati, iyaa bucinca<br \/>\nkuzwa kumazuba aaJosephus, tucikonzya mazubaano kubelesya nyenyezi kuti tulomye<br \/>\nkujana aatalikilwa mwaka. Nokuba kuti kuli ziindi zimwi zuba nolikonzya kusika<br \/>\nmunsaa nyenyezi zya Aries muciindi ca Pasika, kanjikanji zuba lijanika munsaa<br \/>\nnyenyezi zya Pisces mubuzuba bwa Pasika. Mazubaano, izuba lyoonse lijanika<br \/>\nmunsaa nyenyezi zya Pisces, eelyo buzuba abusiku nobweelana, alimwi munsimunsi<br \/>\nanyenyezi zya Virgo ciindi lyeelana buzuba abusiku eelyo masamu naakunkumuka<br \/>\nmatuvwu.<\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>Kukosozya kaambo:<\/strong><\/font><\/p>\n<p>Notutalikila Mwaka Mupya kubelesya Mwezi Mupya uuli munsimunsi<br \/>\nkapati aciindi lyeelana buzuba abusiku eelyo lisyuuka masamu, cileendelana<br \/>\naMangwalo, nkaambo cilajatikizya akweendelana abumboni bwamisela mbuzyaali<br \/>\nkuswaangana a Pasika inyenyezi zya Aries mumusela mutaanzi.<\/p>\n<h4><font color=\"#0000cc\"><strong>(4) Kujatikizya bwiimpene bulamfu bwamyaka,<br \/>\ntulizyi kuti kuli myaka ili ciloba mifwaafwi mukuzinguluka kwa myaka kkumi<br \/>\nafuka:1 2 <u>3<\/u> 4 5 <u>6<\/u> 7 <u>8<\/u> 9<br \/>\n10 <u>11<\/u> 12 13 <u>14<\/u> 15 16 <u>17<\/u> 18 <u>19<\/u>  <\/strong><\/font><\/h4>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>(4a) Hena eeyi Myaka ilabikkilwa maanu kuti twatalikila<br \/>\nMwaka mupya kubelesya Mwezi Mupya uuli <em>munsimunsi kapati<\/em> aciindi<br \/>\nlyeelana buzuba abusiku eelyo masamu naasyuuka?<\/strong><\/font><\/p>\n<p><strong>Inzya mbombubo<\/strong>. Oobu mbumboni bubotya zilengwa leza zya<br \/>\nMulengi. Ooku kuzinguluka kwa myaka, nokuba kuti takupi bumboni kunzila niiba<br \/>\nbuti, pele kulatutondezya aawo mpotubede mukucenguluka kwa myaka. (amulange<br \/>\ncifwanikiso ca <u>Metonic Cycle Chart<\/u>.)<\/p>\n<h4><font color=\"#0000cc\"><strong>(5) Mwezi uyoobaya ziindi zyobile (bamwi<br \/>\nngobati \u201cmwezi uusubila\u201d) mu 2014 alimwi ziindi zyobile mu 2015 (zyone<br \/>\nantoomwe).Hena inga eeci cintu citabonwibonwi kacili citondezyo kubasyomeka ba<br \/>\nYahuwah kuti njeeyi nzila iiluleme yakutalika Mwaka Mupya?<\/strong><\/font><\/h4>\n<p>Mangwalo aloongomene kutondekela bantu kuzilengwa leza<br \/>\nzyamulengalenga, aboobo ncintu camaanu kukosola kaambo kuti, ooku kubaya<br \/>\nkwamwezi, mubwini, ncitondezyo cabulemu, kuti kuswaangana <u>aMapobwe aamwaka<\/u><br \/>\ntacili cilengwa leza buyo citola busena.<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cWalo nguupa mweelwe wanyenyezi, Walo nguupa mazina kuli zinzyo<br \/>\nzyoonse. Mupati Simalelo wesu alimwi ngusinguzu zyoonse, Kunyina magolelo<br \/>\naabusongo Bwakwe.\u201d (Intembauzyo 147:4-5, ISR)<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\n<p class=\"indenttext\">\u201cLanga mujulu ameso aako ubone. Nguni wakazilenga zyoonse eezyi?<br \/>\nOoyo uuzyileta mumakamu mumyeelwe yazyo, Walo nguzyiita zyoonse mazina, kwiinda<br \/>\nmunguzu Zyakwe- kunyina isweekede.\u201d (Izaya 40:26, ISR)<\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>(5a) Hena ooku kubaya kwamwezi inga kweendelana a buzuba butaanzi<br \/>\nbwa Cinkwa Citakwe Bumena abuzuba butaanzi bwa Mavwuka mumyaka yobile eelyo<br \/>\nnotutalikila Mwaka Mupya kubelesya Mwezi Mupya mutaanzi <em>kaciindide<\/em><br \/>\nciindi ceelana buzuba abusika eelyo masamu naasyuuka?<\/strong><\/font><\/p>\n<p><strong>Nee, peepe.<\/strong>Inga ooku kubaya kwaswaangana buyo a Mapobwe<br \/>\naamu 2014. Mapobwe aamu 2014 ayoosika mwezi omwe musyule kakwiindide kubaya<br \/>\nkwamwezi ooku.<\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>(5b) Hena ooku kubaya kwamwezi kuyooswaangana a<br \/>\nbuzuba butaanzi bwa Cinkwa Citakwe Bumena, abuzuba butaanzi bwa Mavwuka mumyaka<br \/>\nyobile eelyo notutalikila Mwaka Mupya kubelesya Mwezi Mupya uli munsimunsi<br \/>\nkapati aciindi lyeelana buzuba abusiku eelyo masamu nasyuuka?<\/strong><\/font><\/p>\n<p><strong>Inzya.<\/strong> Ooku kubaya kuyooswaangana aMapobwe aamyaka<br \/>\nyobile eeyi (2014-2015).<\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>Kukosozya kaambo:<\/strong><\/font><\/p>\n<p>Inga bwaba buyamba kuti bantu basyomeka ba Yahuwah tiibalanganya<br \/>\nzitondezyo eezyi zyitola busena mumulengalenga mumazubaano aacaalizya. Ndijanza<br \/>\nlyokwa Yahuwah liimikizya akweendelezya zintu zyoonse mumulengalenga. Mumawoola<br \/>\naamamanino aaya, basyomwa ba Yahuwah beelede kubikkila maanu kapati akulangisya<br \/>\nzyili zyoonse zyitola busena mujulu.<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cAlimwi Ime njookutondezya maleele mujulu, azitondezyo anyika<br \/>\nansi; bulowa, amulilo, abusi buunduluka: Izuba liyoosanduka akuba musinze,<br \/>\nalimwi mwezi uyooba mbuli bulowa, kabutana sika buzuba bupati alimwi butaambiki<br \/>\nbwa Simalelo wesu.\u201d (Amulange Milimo 2:19-20).<\/p>\n<p><strong>Amubikkile maanu aawa:<\/strong> Eeci tatwaambi kuti mbobumboni bwakutobela<br \/>\nnzila yakutalikila Mwezi Mupya uli munsimunsi kapati aciindi ceelana buzuba<br \/>\nabusiku eelyo masamu naasyuuka kuti mpaatalikilwa Mwaka pe, nkaambo kwakainda<br \/>\nziindi zinjaanji musyule eelyo mwezi niwaabaya (mbuli mu 1967-1968) eezyo<br \/>\nzyakali kukonzya kuswaangana amapobwe aabelesya nzila eeyi. Pele ncintu<br \/>\ncikondelezya kubikkila maanu kucintu citola busena eeci.<\/p>\n<table style=\"margin-left: 10px\" align=\"center\" border=\"1\" cellpadding=\"1\" cellspacing=\"0\" width=\"700\">\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"text-align: justify; padding: 7px; background-color: #F7F7BB\" align=\"justify\"><font size=\"3\"><strong>Nkamu ya WLC isyoma kuti, kutobezya bwaamba Kulonga 34:22, Mwaka Mupya wa Bbaibbele utalikilwa aMwezi Mupya uuli munsimunsi kapati aciindi lyeelana buzuba abusiku eelyo masamu naasyuuka. <\/strong>Zilembedwe zya musela zitabilila buyo caajanwa mu Mangwalo alikke amakani aaya. <strong> <\/strong><\/font><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<hr style=\"width: 33%\" align=\"left\"><\/p>\n<div id=\"article_accordion\" class=\"New Year\">\n<div style=\"margin: 10px 0pt\" class=\"width100 toggler\"><span style=\"color: #006600; font-size: 15px; cursor: pointer; font-weight: bold\" class=\"span-accordion\"><em>Kukazya Kwaingulwa (amutyanke aawa kuti mubone cipati)<\/em><\/span><\/p>\n<div style=\"border: #000000 1px solid; padding: 10px\" class=\"accordion\">\n<p><font color=\"#0000cc\"><strong>(1) Mubuzyo\/kukazya: <\/strong><\/font>Kuti<br \/>\nMwezi mupya uuli <em>munsimunsi kapati<\/em> a ciindi lyeelana buzuba abusiku<br \/>\neelyo amasamu naasyuuka kuuli aatalikilwa Mwaka Mupya ncobeni, mbubuti mbotunga<br \/>\ntwazyiba <em>kacitana sika<\/em> ciindi eeco kuti nguli Mwezi Mupya <em>unooli<br \/>\nmunsimunsi<\/em> <em>kapati<\/em> aciindi eeco?<\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>KWIINGULA:<\/strong><\/font> Eeyi<br \/>\nmibuzyo mibotu kapati.Taakwe kudonaika kuti basyomeka bana Isilayeli bakeelede<br \/>\nkuzyiba kacitaninga sika ciindi ca Pasika. Mumyaka eeyo Pasika niwaali kusikila<br \/>\nmunsimunsi kapati aciindi lyeelana buzuba abusiku lisyuuka masamu (mubuzuba<br \/>\nbutobela), bana Isilayeli bakali kukkala anze amunzi wa Jelusalema bakali<br \/>\nkutalika musinzo wabo kacitaninga sika ciindi ceelana buzuba abusiku. Tacili<br \/>\ncintu cizyibidwe lino kuti bakali kuzyiba buti kuti ciindi eeco caswena<br \/>\nkujatikizya Myezi Mipya kutegwa bagante eeni aatalikilwa mwaka. Cintu comwe<br \/>\ncili masimpe, nokuba boobo: bana Isilayeli bansiku bakalizyi citaambiki bweende<br \/>\nbwazyintu mumulengalenga. Iswe notupona mazubaano, aluzyibo ndotujisi kwiinda<br \/>\nmumincini tuyaabuswena buyo aluzyibo oolo lwaazyibidwe kumuntu uli oonse<br \/>\nmuciindi cabana Isilayeli.<\/p>\n<p>Kubula luzyibo kwesu, mazubaano, mbumboni<br \/>\nbwakusweekelwa luzyibo kwiinda mukuzanga akukaka kuteelela. Kwaalilwa kuteelela<br \/>\nbweende bwazintu mumulengalenga mbuli bantu bansiku mbubaazyi kale, tacilesyi<br \/>\nkuti bumboni buyaakuyubunuka bwakuti Mwezi Mupya uuli munsimunsi kapati a<br \/>\nciindi lyeelana buzuba abusiku, eelyo masamu naasyuuka, nguutalisya mwaka wa<br \/>\nBbaibbele.<\/p>\n<p>Ambweni bakali kubala buyo mazuba aali mwaanda<br \/>\namakumi lusele<sup>2 <\/sup>kuzwa aciindi lyeelana buzuba abusiku [masamu<br \/>\nnaakunkumuka matuvwu] kutegwa babaa muzeezo kuti ciindi citobela cabuzuba<br \/>\nbweelana abusiku, eeco lisyuuka masamu kuti cisika lili, nkabela akupima aawo<br \/>\nayoosikila Myezi Mipya kujatikizya kubala kwabo ooko. Mukonzyanyo uupedwe<br \/>\nngooyu, kuti ciindi lyeelana buzuba abusiku, eelyo masamu naakunkumuka matuvwu<br \/>\nkacili caasika mubuzuba butaanzi bwa Pobwe lya Mavwuka (bwakkumi abwasanu<br \/>\nbwamwezi waciloba), bakali kukonzya kupima munzila iitobela:<\/p>\n<ul>\n<li>Mazuba mwaanda amakumi lusele<br \/>\n(180)= mweelwe wamazuba aakataa ciindi buzuba bweelana abusiku muciindi masamu<br \/>\nnaakunkumuka matuvwu kusikila ciindi masamu naasyuuka alimwi buzuba kabweelana<br \/>\nabusiku.<\/li>\n<li>Mazuba mwaanda amakumi lusele<br \/>\n(180 &#8211; kugwisyila mazuba kkumi awosanwe (15) mazuba aceede mumwezi waciloba)=<br \/>\nmazuba aali mwaanda makumi cisambomwe awosanwe (165) aceede kusikila ciindi<br \/>\nlyeelana buzuba abusiku eelyo masamu kaasyuuka, mu Buzuba bwa Mwezi Mupya<br \/>\nwamwezi walusele. Nkokuti 180-15=165 mazuba aceede.<\/li>\n<li>Mazuba aali mwaanda makumi<br \/>\ncisambomwe awosanwe (165) kugwisyila mazuba makumi obile afuka akwiinda akati<br \/>\nbomwe, mazuba aali mumwezi omwe (29.5) = mazuba mwaanda makumi otatwe awosanwe<br \/>\nakwiinda akati bomwe (135.5) aceede mumwaka kusikila buzuba bweelana abusiku lusyuuka<br \/>\nmasamu, mubuzuba bwa Mwezi Mupya wamwezi wafuka (9<sup>th<\/sup>). Nkukuti<br \/>\n165-29.5=135.5 mazuba aceede.<\/li>\n<li>Mazuba mwaanda makumi otatwe<br \/>\nawosanwe akwiinda akati bomwe (135.5) kugwisyila mazuba makumi obile afuka<br \/>\nakwiinda akati bomwe, mazuba aali mumwezi omwe (29.5)= mazuba mwaanda<br \/>\nacisambomwe (106) aceede mumwaka kusikila buzuba bweelana abusiku lusyuuka<br \/>\nmasamu, mu Buzuba bwa Mwezi Mupya bwamwezi wakkumi (10<sup>th<\/sup>). Nkukuti<br \/>\n135.5-29.5=106 mazuba aceede.<\/li>\n<li>Mazuba mwaanda acisambomwe<br \/>\n(106) kugwisyila mazuba makumi obile afuka akwiinda akati bomwe, mazuba aali<br \/>\nmumwezi omwe (29.5)= mazuba makumi ciloba acisambomwe akwiinda akati bomwe<br \/>\n(76.5), aceede kusikila buzuba bweelana abusiku lusyuuka masamu, mu Buzuba bwa<br \/>\nMwezi Mupya bwamwezi wakkumi aumwi (11<sup>th<\/sup>). Nkokui 106-29.5=76.5 mazuba<br \/>\naceede.<\/li>\n<li>Mazuba makumi ciloba<br \/>\nacisambomwe akwiinda akati bomwe (76.5) kugwisyila mazuba makumi obile afuka<br \/>\nakwiinda akati bomwe, mazuba aali mumwezi omwe (29.5) = mazuba makumi one<br \/>\naciloba (47), aceede kusikila buzuba bweelana abusiku lisyuuka masamu, mu<br \/>\nBuzuba bwa Mwezi Mupya bwamwezi wakkumi aibili (12<sup>th<\/sup>). Nkokuti<br \/>\n76.5-29.5=47 mazuba aceede.<\/li>\n<li>Mazuba makumi one aciloba (47)<br \/>\nkugwisyila mazuba makumi obile afuka akwiinda akati bomwe, mazuba aali mumwezi<br \/>\nomwe (29.5)= mazuba kkumi aciloba akwiinda akati bomwe (17.5) aceede kusikila<br \/>\nbuzuba bweelana abusiku lisyuuka masamu, mu Buzuba bwa Mwezi Mupya bwamwezi<br \/>\nuutobela. Nkokuti 47-29.5=17.5 mazuba aceede.<\/li>\n<li>Nkaambo mazuba aali kkumi<br \/>\naciloba akwiinda akati bomwe (17.5) alaindilizya amazuba aali kkumi awone<br \/>\n(14.77) , nkokuti kwiinda akati mwezi omwe, ooyu inga waba mwezi wakkumi aitatu<br \/>\n(13<sup>th<\/sup>), alimwi nkokuti Mwezi Mupya (uusikila mumazuba aali kkumi<br \/>\naabili (12) kaciindide ciindi lyeelana buzuba abusiku lisyuuka masamu)<br \/>\nmpaatalikila Mwaka Mupya.<strong><\/p>\n<p>Amubikkile maanu aawa:<\/strong> Kufumbwa kuti mpomubede mumyaka ili kkumi afuka (Metonic Cycle) mwaazyiba bwini, mweelwe wamyezi icili kumbelaa<br \/>\nmazuba, (nkokuti aatalikilwa mwaka omwe omwe) inga mwaazyiba kacitaninga sika<br \/>\nciindi eeco.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Kupima ciindi mumusyobo ooyu inga tiimwayimpya kujana<br \/>\naatalikilwa mwaka eelyo ciindi lyeelana buzuba abusiku lisyuuka masamu nicaali<br \/>\nkusikila munsaa mwezi uuzwide kumweka akataa mwezi, pele alimwi, luzyibo lwabo<br \/>\nlwajulu nilwaali kwiinda ndotujisi mazubaano. <strong>Ncintu ncotunga twainduluka<br \/>\nkwaamba kuti kwaalilwa kwesu kuteelela bweenda zilengwa leza mumulengalenga<br \/>\nmbuli bantu bansiku, tacilesyi bumboni bwakuti Mwezi Mupya uuli munsimunsi<br \/>\nkapati aciindi lyeelana buzuba abusiku lisyuuka masamu, mpaatalikilwa mwaka wa<br \/>\nBbaibbele<\/strong>.<\/p>\n<p><font color=\"#0000cc\"><strong>(2) Mubuzyo\/ kukazya:<\/strong><\/font><br \/>\nPhilo waamba kuti \u201cmatalikilo\u201d aaciindi lyeelana buzuba abusiku lisyuuka masamu<br \/>\nnceciindi citalika mwaka mutaanzi wa Bbaibbele. Hena eeci tacaambi kuti Mwezi<br \/>\nMupya <em>kaciindide<\/em> ciindi lyeelana buzuba abusiku lisyuuka masamu<br \/>\nmpaatalikila mwaka?<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201c<u>Muusa wakasimpa ciindi lyeelana buzuba<br \/>\nabusiku lisyuuka masamu kuti mpaatalikilwa mwaka mutaanzi wamwaka<\/u>, akupa<br \/>\nbulemu, kuleka mbuli bamwi mbobacitila kucenguluka kwamwaka, pele kupeda bulemu<br \/>\nkububotu bwa zilengwa leza oobo bumunikila bantu&#8230; Kutobelezya, mumwezi ooyu,<br \/>\nmubuzuba bwakkumi abwane bwa mwezi, eelyo mwezi nuuyanda kuzulila kumweka,<br \/>\nipobwe lyanyika yoonse lya pasika nolisekelelwa. . .\u201d (Philo. <em>On The Life of<br \/>\nMoses II<\/em>, Section XLI (222-224),<strong><a href=\"http:\/\/www.earlychristianwritings.com\/yonge\/book25.html\">http:\/\/www.earlychristianwritings.com\/yonge\/book25.html<\/a><\/strong>)<\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>KWIINGULA:<\/strong><\/font> Ooyu mubuzyo<br \/>\nmubotu kapati. (Nkamu ya WLC ayalo yakaambide cintu cilubide acintu eeci<br \/>\nkumatalikilo.) Kuti twalanga buyo, cilibonyaanga Philo waamba kuti mwezi<br \/>\nmutaanzi wamwaka utalikila ciindi lyeelana buzuba abusiku<br \/>\nlisyuuka masamu. Philo, aawa taambi myezi iitobezya mwezi uulibonya pe, nokuba<br \/>\nboobo; bweende bwamyezi tabukwe makani aasikila ciindi lyeelana buzuba abusiku<br \/>\nlisyuuka masamu. Philo, aawa, waamba myezi iitobezya bweende <em>bwazuba<\/em>,<br \/>\nkutali iitobezya bweende bwa mwezi. Mwezi uutobezya bweende bwazuba upimwa<br \/>\nkutobezya aabede zuba mumulengalenga; <em>mwezi mutaanzi utobezya bweende<br \/>\nbwazuba aciindi lyeelana buzuba abusiku lisyuuka masamu<\/em>. Mumazuba aa Philo,<br \/>\nmwezi mutaanzi uutobezya bweende bwazuba wakali nyenyezi zya Aries (mbuli<br \/>\nbwaamba Josephus), akutobelwa a Taurus, Gemini aimwi. Mwezi mutaanzi uutobezya<br \/>\nzuba wakali kutalikila ciindi lyeelana buzuba abusiku lisyuuka masamu.<\/p>\n<p>Mucibalo eeci, Philo uya kumbele kwaamba kuti<br \/>\n\u201cmumwezi ooyu, mubuzuba bwakkumi abwane bwamwezi,. . .ipobwe lya pasika<br \/>\nnolisekelelwa.\u201d Aawa Philo wiinduluka kwaamba ncitwakaiya kuzwa kuli Josephus:<br \/>\nPasika (buzuba bwakkumi abwane bwamwezi mutaanzi), bwakali kusekelelwa mumwezi<br \/>\nmutaanzi uutobezya bweende bwazuba (eelyo zuba nolyakali mubbazu lyanyenyezi<br \/>\nzya Aries). Aaka kaambo kunyina ncokaamba mukupima Mwaka Mupya kubelesya Mwezi<br \/>\nMupya mutaanzi kaciindide ciindi lyeelana buzuba abusiku lisyuuka masamu.<\/p>\n<p><font color=\"#0000cc\"><strong>(3) Mubuzyo\/Kukazya:<\/strong><\/font><br \/>\nPhilo waamba kuti myezi yakali kupimwa kuzwa \u201caciindi lyeelana buzuba abusiku<br \/>\nlisyuuka masamu.\u201d Hena eeci tacaambi kuti Mwezi Mupya ooyo uusika kaciindide<br \/>\nciindi lyeelana buzuba abusiku lisyuuka masamu nguutalisya mwaka?<\/p>\n<p class=\"indenttext\"><u>\u201c(Mangwalo) alaamba cakusalazya kutalikila<br \/>\namulongo wamyezi kuzyila aciindi lyeelana buzuba abusiku lisyuuka masamu.<\/u> Alimwi (ooyu mwezi) waambwa kuti ngo \u201cmutaanzi\u201d alimwi<br \/>\n\u201cmpaatalikilwa\u201d mulongo wamyezi, nkaambo eezyi zyaambwa zyoonse<br \/>\nzilapandululana, mbuli mbocaamba kuti mutaanzi mubweende amunguzu; <u>mbweenya<br \/>\nacalo ciindi kuzyila aciindi lyeelana buzuba abusiku lisyuuka masamu, cilibonya<br \/>\nkuti nciindi citaanzi mumulongo amunguzu<\/u>, mbeenya mbuli mutwe (mbuuli<br \/>\nmatalikilo) aacintu cizumi. Alimwi aabo bakaiya zilengwa leza zyamumulengalenga<br \/>\nmbibaapa zina eeli kuciindi eeco. <u>Nkaambo baita Mugutu kuti ngomutwe<br \/>\nwamulongo wanyenyezi nkaambo zuba nolili mubbazu lyamugutu libonekaanga<br \/>\nnolileta ciindi lyeelana buzuba abusiku lisyuuka masamu.<\/u>\u201d (Philo,<br \/>\nSupplement II,<em>Questions and Answers on Exodus<\/em>, translated by Ralph<br \/>\nMarcus, Ph.D., Harvard University Press, Cambridge, MA:, 1953, pp. 2-3.)<\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>KWIINGULA:<\/strong><\/font><br \/>\nAawa alimwi, Philo taambi mulongo wamyezi iitobezya mwezi uulibonya pe, pele<br \/>\nmulongo wamyezi iitobezya bweende <em>bwazuba<\/em>, eeyo njotwabandika kale<br \/>\nmucibalo cainda, oomo Philo mwaambilizya mbunga yanyenyezi zya Aries, \u201cMugutu<br \/>\nmutwe wa nyenyezi,\u201d walo ooyo mumusela mutaanzi, wakali mwezi mutaanzi wamyaka<br \/>\niitobezya bweende bwa zuba. Alimwi kaambo aaka kunyina ncokaamba cijanya Mwaka<br \/>\nMupya kubelesya Mwezi mutaanzi kaciindide ciindi lyeelana buzuba abusiku<br \/>\nlisyuuka masamu.<\/p>\n<p><font color=\"#0000cc\"><strong>(4) Mubuzyo\/Kukazya:<\/strong><\/font><br \/>\nKutalikila Mwaka Mupya kubelesya Mwezi Mupya mutaanzi kaciindide ciindi<br \/>\nlyeelana buzuba abusiku alisyuuka masamu, inga tiicatupa ciindi cinji kuti<br \/>\nmaila abizwe (\u201cAbib\u201d) kabutana sika buzuba bwa Micelo Mitaanzi.<\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>KWIINGULA:<\/strong><\/font>Zintu zinjaanji inga zyaambwa akaambo aaka, pele tatweelede kumana ciindi<br \/>\nkasanyangula kaambo aaka kutegwa tuyubune cilubide pe. Tweelede buyo kulanga<br \/>\ncaamba Mangwalo eeco cijatikizya mwezi wa \u201cAbib\u201d acipaizyo ca Micelo Mitaanzi.<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cAlimwi maila akanyonyoonwa: nkaambo maila <strong><u>taakaninga<br \/>\nbizwa mumwezi wa [Abib]<\/u><\/strong> ,alimwi maila akacilaa ntenga.\u201d (Kulonga 9:31)<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cMubuzuba oobu inywe mwakayaamuka <strong><u>mumwezi<br \/>\nwa Abib<\/u><\/strong>.\u201d (Kulonga 13:4)<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cInywe mweelede kubamba pobwe lya cinkwa citakwe<br \/>\nbumena:(mutyalyi cinkwa cilaa bumena kwamazuba aali ciloba, mbuli mbweekamulailila,<br \/>\nmuciindi cibikkidwe ambali <strong><u>mumwezi wa Abib<\/u><\/strong>: nkaambo muli nguwe<br \/>\ninywe nimwaayaamuka kuzwa ku Ijipita: alimwi kunyina naba omwe akati kenu<br \/>\nweelede kuzya kunembo lyangu cinkwa maanza pe.\u201d (Kulonga 23:15)<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cIpobwe lyacinkwa citakwe bumena mweelede kulibamba.<br \/>\nMazuba aali ciloba mweelede kulya cinkwa citakwe bumena, mbuli<br \/>\nmbweekamulailila, muciindi ca <strong><u>mwezi wa Abib<\/u><\/strong>: nkaambo <strong><u>mumwezi<br \/>\nwa Abib<\/u><\/strong> inywe nimwaayaamuka kuzwa ku Ijipita. \u201d (Kulonga 34:18)<\/p>\n<p class=\"indenttext\">Nomuleta busu bwamaila mataanzi ku Mwami Yahuwah,<br \/>\nabube busu bwa misuku yamapopwe mataanzi matete [Abib] aakangwa aaziyidwe.<br \/>\n(Amulange Bapaizi 2:14.)<\/p>\n<p class=\"indenttext\">Amulangile <strong><u>mwezi wa Abib<\/u><\/strong>,<br \/>\nakusekelela pasika kuli Yahuwah Elohimu wenu: nkaambo mumwezi wa Abib Yahuwa<br \/>\nElohimu wenu wakaangununa ndinywe kuzwa mu Ijipita masiku. (Amulange Ciibalusyo<br \/>\n16:1.)<\/p>\n<p>Kutobezya bwaamba bbuku lipandulula mabala lya <em>Brown-Driver-Briggs&#8217;<br \/>\nHebrew Dictionary<\/em>, Abib caamba buyo kuti: \u201c(1)maila mapya, maila aitwa kuti<br \/>\nbbali; (2) mwezi wakubikka misuku, kubaa ngala kwacisyango, kukomena kwa Abib,<br \/>\nmwezi wa kulonga apasika. . .\u201d Ibbala Abib lizyila ku Strong&#8217;s #H3; lyaamba<br \/>\nkuti \u201cbupya, butete, zisyuuka zipya, nokuba busena bwakusyuusya zisyango.\u201d (<em>Brown-Driver-Briggs&#8217;<br \/>\nHebrew Dictionary<\/em>)<\/p>\n<p>Abib tacaambi kuti \u201ccibizwide\u201d, nokuba kwaamba<br \/>\nkuti mazuba kkumi acisambomwe<sup>3<\/sup> kulaale akubizwa. Lyaamba buyo kuti<br \/>\n\u201cntenga\u201d naa \u201cbutete\u201d. Aawa mpaali kaambo. Eelyo Muusa naakalemba kuti maila<br \/>\nacilaa \u201cntenga\u201d mu (Kulonga 9:31), wakali kwaamba buyo kuti maila akalimenede;<br \/>\nakacilaa ntenga akuya kumbele kukomena. Ncenciceeco ncaakanyonyweedwa, kakuli<br \/>\nmaila aampunga aamwi (aatakaninga mena) taakanyonyoonwa pe (Kulonga 9:32).<br \/>\nEelyo Mangwalo naamba cijatikizya \u201cmwezi wa Abib\u201d, aamba buyo kujatikizya mwezi<br \/>\nooyo zisyango nozibizwa, nokuba kutalika kubizwa.<\/p>\n<p>Akamwi kaambo nkotweelede kubandika nkakulailila<br \/>\nKwakwe Yahuwah kujatikizya cipaizyo ca Micelo Mitaanzi.<\/p>\n<p class=\"indenttext\">\u201cLino Mwami Yahuwah wakaambila Muusa kuti aambile Baisilayeli kuti, \u201cCiindi mwaakusika munyika Mwami<br \/>\nYahuwah njayoomupa, mbomuyootebwida buyo, <strong><u>mukape musunta mutaanzi<br \/>\nwabutebuzi bwenu<\/u><\/strong> kumupaizi. Walo mupaizi<br \/>\nuyoouzumbaanya musunta ooyo ku Mwami Yahuwah, kutegwa utambulike mubusena<br \/>\nbwanu. Mupaizi uyoouzumbaanya musunta bwaakwiinda buzuba bwa Nsabata. Mubuzuba oobo mukapaizye akagutu katakwe kampenda, kamwaka<br \/>\nomwe ku Mwami Yahuwah. Lino mukabikke cipaanzi casanu<br \/>\ncalusuwo lwabusu bunante, alimwi buvweledwe amafuta aaoliva. Cibe cabweema<br \/>\nbubotelezya ku Mwami Yahuwah. Alimwi mupedelezye alufulu lwa waini. <strong><u>Mutakalyi zinkwa niciba ciwaya naaba makunka matete<br \/>\nkamutanaleta cipaizyo canu citaanzi ku Mwami Yahuwah<\/u><\/strong>. Malailile aaya<br \/>\naleelede kutobelwa mane alili.\u201d (Amulange Bapaizi 23:9-14.)<\/p>\n<p>Aawa cilisalede kuti kunyina nokwaambwa maila aa<br \/>\nbbali \u201caabizwide\u201d pe. Kulailila kwaamba buyo kuleta musunta mutaanzi wabutebuzi<br \/>\nkumupaizi kuti akauzumbaanye mubuzuba bubikkidwe ambali, alimwi kuti batalyi<br \/>\ncizwa mumyuunda kusikila cipaizyo eeci capegwa.<\/p>\n<p>Mbuli basicikolo ba Bbaibbele bankutwe bavwuntauzya<br \/>\nkasimpe, tatukonzyi kuuntuluzyila cikkelo cabumboni eeco citondezya kuti Mwezi<br \/>\nMupya, ooyo uuli munsimunsi kapati aciindi buzuba abusiku nobweelana, kuti<br \/>\nmpaatalikilwa mwaka akutobela cilengwa caba Kalaiti baJuuda, cakweezyeezya kuti<br \/>\nkubizwa kwazisyango mu Palesitaini ncecitondezyo ncibaali kutobela.<\/p>\n<p><font color=\"#0000cc\"><strong>(5) Mubuzyo\/Kaambo:Ime<br \/>\nlyoonse ndakayiisyigwa kuti Mwaka Mupya tiiwakali kukonzya kutalikwa kusikila<br \/>\nzyabizwa zisyango mu Palesitaini wansiku. Nkaambo nzi ncomubikkila maanu<br \/>\nakubizwa kwa maila aa bbali?<\/strong><\/font><\/p>\n<p><font color=\"#006600\"><strong>KWIINGULA:<\/strong><\/font> Kuli<br \/>\ntwaambo tunjaanji tuswaangene mukweezyeezya kuti Mwaka Mupya uzingulukila<br \/>\nakubizwa kwa maila aabbali mu Palesitaini:<\/p>\n<ul>\n<li>Kunyina pe ampocaamba mu<br \/>\nMangwalo kuti kuli \u201cmulawo wabutebuzi bwa bbale.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>Matalikilo 1:14 aamba kuti<br \/>\nzilengwa leza zyamulengalenga zyakabikkilwa \u201cziindi zyamwaka, mazuba, <u>amyaka<\/u>.\u201d<br \/>\nTulakonzya kukosozya kaambo kuti maila aabbali akeelede kunoobizwide mubuzuba<br \/>\nbwakupaizya micelo mitaanzi, aboobo aaya maila akali munsaa kubizwa eelyo<br \/>\nnaakanyonyoonwa acivwulamabwe mu Ijipita (Kulonga 9:22-31), kunyina pe Mangwalo<br \/>\nmpaamba kuti zisyangidwe (bbali) zyakeelede kuba citondezyo \u201cca ziindi<br \/>\nzyamwaka, mazuba, amyaka.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>Muzeezo wa \u201cmyaka\u201d wakaletwa<br \/>\nkacitanjila cinyonyoono, kakutanaba zambangulwe lya meenda alimwi kiitaninga<br \/>\nsinganyigwa nyika (Matalikilo 1:14), antela myaka cuulu amyaanda yosanwe<br \/>\nkalitana sika zambangulwe lya meenda (zyuulu zyobile amyaanda yosanwe yamyaka<br \/>\nkakutanasika Kulonga). Tacilangiki kuba cintu cilaa maanu kuyeeya kuti bantu<br \/>\nbaciindi kalitana sika zambangulwe kuti bakali kubelesya maila aabbali kupima<br \/>\nMwaka Mupya. Pele ncintu camaanu, kweezyeezya kuti bakayeeme zilengwa leza<br \/>\nzyamulengalenga, eezyo Yahuwah nzyaakabikka kuti ndekkalenda Lyakwe, lyakupimya<br \/>\n\u201cziindi zyamwaka, . . .mazuba, amyaka.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>Nowa wakakonzya kubala ciindi cakutaimpya<br \/>\nmuciindi ca zambangulwe (kakwiina kusyanga maila aabbali pe).<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>Bana ba Isilayeli bakakonzya<br \/>\nkupima ciindi mulubula naa munkanda (kakwiina kusyanga maila aabbali pe).<br \/>\nCiabalo ca <u>Myeelwe 9:1-14<\/u><br \/>\ncipandulula bana ba Isilayeli mbubaali kusekelela pobwe lya Pasika munkanda.<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>Kweezyeezya kuti kubizwa<br \/>\nkwamaila aa bbali aaku Palesitaini njenzila ilikke yakutalikila mwaka,<br \/>\nnkweezyeezya zintu zyobile: (1) Aabo bakkala anze lyanyika ya Palesitaini,<br \/>\nbayeeme amilumbe yamuluwo kuti bazyibe ciindi libizwa maila aaku Palesitaini,<br \/>\neeci citali cintu cisyomeka kulanganya abulimi bwamazubaano bwakupindula<br \/>\nmisyobo yazisyango);(2)Basyomeka ba Yahuwah beelede kuyaama azilengwa zyamisela<br \/>\nyabantu eezyo zyeendelana a kkalenda lina Gregory lyalo litondezya kuti \u201cmvwula<br \/>\nncaalizi\u201d niyakawa, zyuulu zyamyaka kaindi. Eeci caambilizya kuti tweelede<br \/>\nkutobela kkalenda lina Gregory kutalisya Mwaka Mupya, nkaambo kuti kakutakwe<br \/>\nkkalenda eelyo tatukonzyi kuzyiba cabulondo mazuba aatalikilwa Mwaka Mupya.<br \/>\nTacili cintu citambulika kubasyomeka ba Yahuwah, kuti bayaame amanjezyeezya<br \/>\naamuntu nokuba kkalenda lina Gregory, kuti batalike Mwaka Mupya wa Bbaibbele.<br \/>\nAlimwi tacitambuliki kuti basyomeka kabayeeme amilumbe yamuluwo abulimi<br \/>\nbwamazubaano bwa zisi zilaakatikati kakujwe.<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>Kulamatila manjeezyeezya aa<br \/>\n\u201cmulawo wabutebuzi bwamaila aa bbali\u201d cipa kuti tutalike kusyoma kuti bana<br \/>\nIsilayeli kabatana njila munyika ya Kkanaani (kusanganya abana ba Isilayeli<br \/>\nmunkanda), tibaali kukonzya kutalika myaka yabo cabululeme, nokuba kwaamba kuti<br \/>\nnzila yakujanya mwaka mupya yakacinca eelyo nibaanjila mu nyika yacisyomyo.<br \/>\nOoku nkweezyeezya kufubeede. <em>Hena tweelede kusyoma kuti basyomeka, kusikila<br \/>\nwaawa, bakali kupima aatalikilwa mwaka kujatikizya kubizwa kwamaila aabbali<br \/>\nmunyika njibataninga kkalide?<\/em> Kunyina Mangwalo mpaamba kuti maila abbali<br \/>\nwamu Palesitaini ayelede kuba cipimyo cakutalisya mwaka pe. Ibbaibbele lilaamba<br \/>\nmumulaka uusalala kuti, myaka yeelede kutalikwa kubelesya zilengwa leza<br \/>\nzyamumulengalenga. \u201c Alimwi Elohimu wakati, akube mimuni mumulengalenga wajulu,<br \/>\nkuti yaandaanye buzuba kuzwa kubusiku; alimwi ibe zitondezyo zyaziindi<br \/>\nzyamwaka, amazuba, amyaka.\u201d (Matalikilo 1:14)\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><font size=\"null\"> <\/font><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><\/p>\n<hr style=\"width: 100%\">\n<p><sup>1<\/sup> Kulonga 9:31 caamba kuti maila<br \/>\naabbali abuluba, akali munsaa kubizwa eelyo naakanyonyoonwa acivwulamabwe.<br \/>\nMpampawo aawo mpotuzyibila kuti cakali ciindi lisyuuka zisyangidwe nokuba<br \/>\nmunsimunsi aciindi eeco.<\/p>\n<p><sup>2<\/sup> Kwakali mazuba mwaanda amakumi<br \/>\nlusele, akataa ciindi ceelana buzuba abusiku likunkumuka matuvwu kumasamu,<br \/>\naciindi ceelana buzuba abusiku lisyuuka masamu. (<strong><a title=\"\" target=\"_blank\" href=\"http:\/\/community.novacaster.com\/showarticle.pl?id=11110;n=4001\">http:\/\/community.novacaster.com\/showarticle.pl?id=11110;n=4001<\/a><\/strong>)<strong><\/strong><\/p>\n<p><sup>3<\/sup> Micelo Mitaanzi yakeelede kupaizigwa<br \/>\nmubuzuba bwa kkumi acisambomwe bwa mwezi mutaanzi, kutobela buzuba ba Nsabata<br \/>\nya Cinkwa Citakwe Bumena. (Amulange<strong><\/strong><\/p>\n","protected":false},"featured_media":220784,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"class_list":["post-109188","wlc-article","type-wlc-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","wlc-article-category-kkalenda-lya-yah","wlc-content-directory-biblical-new-year"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Kkalenda lya Bbaibbele: Bwakutalika Mwaka Mupya - Worlds Last Chance<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kkalenda lya Bbaibbele: Bwakutalika Mwaka Mupya - Worlds Last Chance\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nkamu ya WLC isyoma kuti, kutobezya cilembedwe mu Kulonga 34:22, Mwaka Mupya wamu Bbaibbele utalikilwa a Mwezzi Mupya uuli munsaa ciindi lyeelana mazuba amasiku alisyuuka masamu (vernal equinox) (1) Ninzi ncolyaamba Bbaibbele citondezya Mwaka Mupya? Mu Kulonga 12, Yahuwah ulailila Muusa kuti: \u201cOoyu Mwezi uyooba ngomwezi wanu mutaanzi kumyezi yoonse: uyooba ngomwezi mutaanzi mumwaka kuli [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Worlds Last Chance\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-08-21T06:51:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year-citonga.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"250\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"159\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"29 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/\",\"url\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/\",\"name\":\"Kkalenda lya Bbaibbele: Bwakutalika Mwaka Mupya - Worlds Last Chance\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year-citonga.jpg\",\"datePublished\":\"2012-12-03T12:55:26+00:00\",\"dateModified\":\"2025-08-21T06:51:34+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"to-ZM\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"to-ZM\",\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year-citonga.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year-citonga.jpg\",\"width\":250,\"height\":159},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Articles\",\"item\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Kkalenda lya Bbaibbele: Bwakutalika Mwaka Mupya\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/\",\"name\":\"Worlds Last Chance\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"to-ZM\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kkalenda lya Bbaibbele: Bwakutalika Mwaka Mupya - Worlds Last Chance","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Kkalenda lya Bbaibbele: Bwakutalika Mwaka Mupya - Worlds Last Chance","og_description":"Nkamu ya WLC isyoma kuti, kutobezya cilembedwe mu Kulonga 34:22, Mwaka Mupya wamu Bbaibbele utalikilwa a Mwezzi Mupya uuli munsaa ciindi lyeelana mazuba amasiku alisyuuka masamu (vernal equinox) (1) Ninzi ncolyaamba Bbaibbele citondezya Mwaka Mupya? Mu Kulonga 12, Yahuwah ulailila Muusa kuti: \u201cOoyu Mwezi uyooba ngomwezi wanu mutaanzi kumyezi yoonse: uyooba ngomwezi mutaanzi mumwaka kuli [&hellip;]","og_url":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/","og_site_name":"Worlds Last Chance","article_modified_time":"2025-08-21T06:51:34+00:00","og_image":[{"width":250,"height":159,"url":"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year-citonga.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"29 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/","url":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/","name":"Kkalenda lya Bbaibbele: Bwakutalika Mwaka Mupya - Worlds Last Chance","isPartOf":{"@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year-citonga.jpg","datePublished":"2012-12-03T12:55:26+00:00","dateModified":"2025-08-21T06:51:34+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/#breadcrumb"},"inLanguage":"to-ZM","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"to-ZM","@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/#primaryimage","url":"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year-citonga.jpg","contentUrl":"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year-citonga.jpg","width":250,"height":159},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/biblical-calendation-reckoning-the-new-year\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Articles","item":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Kkalenda lya Bbaibbele: Bwakutalika Mwaka Mupya"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/#website","url":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/","name":"Worlds Last Chance","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"to-ZM"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/wlc-article\/109188","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/wlc-article"}],"about":[{"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/types\/wlc-article"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109188"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/media\/220784"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}