{"id":108478,"date":"2011-05-30T07:08:07","date_gmt":"2011-05-30T07:08:07","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/wlc-article\/migrating-makanaa-pasika-aakopa-mizeezo\/"},"modified":"2025-08-20T18:50:08","modified_gmt":"2025-08-20T18:50:08","slug":"makanaa-pasika-aakopa-mizeezo","status":"publish","type":"wlc-article","link":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/articles\/kkalenda-lya-yah\/makanaa-pasika-aakopa-mizeezo\/","title":{"rendered":"Makanaa Pasika Aakopa Mizeezo"},"content":{"rendered":"<p>Cakali<br \/>\ncintu cikatazya kutaanguna kwaamba eelyo muntu umwi walo naakajana cintu cimwi. Kwakali tukomwekomwe twakalaalabene, katubumbilidwe tombe abulongo bwamisela<br \/>\nyamyaka minjaanji, zyoonse eezyo tiizyakali kuubaubya mulimo wakufwambaana<br \/>\nkuyubununa cakasisidwe pe. Ooyu muntu Uufumba migonti munyika, nokuba<br \/>\nboobo, wakakkazyika camba. Wakabolyonga mubulongo, kabwezelela kabotu<br \/>\nkabotu kabeela kali koonse nkaakali kukonzya kuzwezya,<br \/>\nakukabambilila, kukayobola kusikila kukabeela kasyoonto mbuli kadonsi<br \/>\naako nkaakazwezya. Eelyo naakamanizya kusya kusikila toonse<br \/>\ntupandupandu twakaceede ansi nitwakavwukkwidwe, ndendilyo eelyo<br \/>\nmulimo mupati wini wakuswaanganya zibeela eezyo antoomwe niwakatalika<br \/>\nncobeni.<\/p>\n<p>Kabambilila<br \/>\nkupukuta kabotu kabotu cabusungu itombe lyakali atubeelabeela, ooyu<br \/>\nsikufumba mugonti, wakasalazya, akucita mulimo <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"nsuwa\" style=\"margin-top: 10px; margin-bottom: 10px; margin-left: 15px\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/EVase.jpg\" height=\"301\" align=\"right\" width=\"202\">wakubambulula<br \/>\nakujokolosya kabeela komwe komwe mbukakeelede kulibonya. Mpoonya<br \/>\nnaakamanizya boobo, wakatalika kuswaanganya akusekkelela zyoonse<br \/>\nantoomwe kunembo lyakwe. Kasyonkelela kabeela komwe komwe aawa<br \/>\nawaalya, wakasoleka kujana nzila yakubamba cintu ceebeka  akulangika<br \/>\nkabotu kuzwa kuzikomwekomwe eezyi; mpoonya kwakatalika kuyaa<br \/>\nkulibonya cintu cilibotela naakali kuyaa buswaanganya tubeela ooto.<br \/>\nMa! Bulondo bwakubumba cintu ceebeka boobo, bwakatalika kulibonya;<br \/>\nkwakalibonya mabazu aakasyinguludwe akubumbililwa atalaa musemo ooyo<br \/>\nwakali kulibonyaanga wakali suumbene cakuti tiiwakali kukonzya<br \/>\nkwiimikizya cibumbwa eeco.<\/p>\n<p>Kumamanino,<br \/>\nmakanze aakwe aakubambilila kabotu kabotu, akajana bulumbu. Bunkutwe<br \/>\nbwakwe akuyuma kubeleka, kwakasandula zibeela zyakakomookede kuti<br \/>\nzyibe nsuwa yeebeka, eeyi nsuwa yakali imwi akataa zyeezyo zyamusyobo<br \/>\nooyo zyatakaninga janidwe munyika.<\/p>\n<p>Boonse<br \/>\naabo bayandaula kasimpe abalo beelede kuba bantu bafumba akubbilila<br \/>\nkuya ansi. Bulongo atombe lyaziyanza azilengwa zyabantu, abusofwaazi<br \/>\nbwakoofwaala mukukomba mituni, bwakavwukkila tusimpe tulibotela twa<br \/>\nKujulu tunjaanji. Kuti twapukuta akukukwida kumbali kulubizya koonse<br \/>\nooko, cituyubunwida kasimpe, akutujokolosyela bulemu oobo bweelede<br \/>\nkukasimpe aako, alimwi ncintu ciyandisya bulondo, akubambilila kapati<br \/>\nkokkazyikide camba kucita mulimo ooyo. Umwi mulazyo wabaabo boonse<br \/>\nbayandaula kasimpe ngwakuti, lyoonse beelede kubikka mumizeezo yabo<br \/>\nkuti kasimpe takakonzyi kulileba pe. Kuti naa kampango ka Mangwalo<br \/>\nkamwi kalibonyaanga takeendelani akampango kamwi, ooku nkutambwa<br \/>\nkubantu aabo kwaamba kuti: <strong>Kodibaulisya kuya ansi aawa!<br \/>\nKucili kasimpe kaciyandika kuyubununwa aako kakonzya kweendelana<br \/>\natusimpe twakalibonya akuzyibwa kale.<\/strong><\/p>\n<p>Cimwi<br \/>\ncibaka ca Mangwalo eeco cakazinga basikwiiya ba Bbaibbele, ntwaambo<br \/>\ntujanwa mumabbuku aa Mateyo, Maako a Luuka ooto tulibonyaanga<br \/>\ntatweendelani atwaambo tugaminina kwaambwa munzila iisalala mubbuku<br \/>\nlya Johani. Basicikolo banjaanji baamba kuti mubbuku lya Mateyo,<br \/>\nMaako a Luuka kuli \u2018Milumbe\u2019 iikonzyana nkaambo eeyo milumbe<br \/>\nijisi makani aayendelana mubweende bwazyintu zyipedwe mumo. Pele<br \/>\nmubbuku lyane, lyokwa Johani, kuli kwiimpana mubweende bwazyintu<br \/>\nzyaambwa oomo.<\/p>\n<p>Kunyina<br \/>\nakumbi pe ooko nkocilibonya kwiimpana kwiinda mumalembe aaPasika<br \/>\naaciliko mazubaano. Milumbe mibotu iili mumabbuku otatwe aayo, yoonse<br \/>\nilangikaanga ilazuminana kuti buzuba bomwe oobo mbobuzuba bwa Pasika,<br \/>\npele oobo buzuba <em>buliimpene<\/em> aboobo bujanwa mumulumbe wabbuku<br \/>\nlya Johani.<\/p>\n<p> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"zibeela zya nsolo\" style=\"margin-right: 10px\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/EEPuzzle-Pieces.jpg\" height=\"154\" align=\"left\" width=\"272\">Mubwini,<br \/>\nkwiina aawa cilibonyaanga cilisalalide pe. <em>Pele, kasimpe kunyina<br \/>\npe nokakonzya kulileba keni!<\/em> Masimpe kuti mubuumi oobu mibuzyo<br \/>\nyoonse tiikonzyi kwiingulwa pe. Yahuwah kunyina nagwisya zyoonse<br \/>\nzyitupa kudonaika nkaambo walo ubikkide mpindu kapati mulwaanguluko<br \/>\nlwamuntu. Walo kunyina pe nasinikizya bantu kuti basyome kuti<br \/>\nkabatayandi kusyoma. Aboobo, lyoonse anooliko mabbuku oomo<br \/>\nmobanoosimpila kudonaika aabo batayandi kusyoma. Muziindi eezyo,<br \/>\nmulimo wamuntu uusyoma kuti abelesye lusyomo lwakwe muli Yooyo<br \/>\nuutabeji. Mbutwaamba boobo, kuti twavwuntaulisya bumboni boonse<br \/>\nbupedwe, inga twalijanina kuti mulumbe mubotu uleendelana mumabbuku<br \/>\nwoonse aambwa mu Bbaibbele atalaawa. Bbuku lyomwe lyomwe lilaa<br \/>\nzyibeela zyamulumbe mubotu, eezyo kuti zyateelelwa kabotu, zyiyubununa<br \/>\nkuti kunyina kwiimpana pe.<\/p>\n<p>Ntootu<br \/>\ntumpango twakazambaila mizeezo yabantu:<\/p>\n<p><strong>Mateyo<br \/>\n26:17 &#8211;<\/strong><em><strong> <\/strong><\/em>&#8221; Lino mubuzuba butaanzi bwa<br \/>\npobwe lyacinkwa citakwe mimena basikwiiya bakeza kuli . . .<br \/>\n[Yahushua], kabaamba kuli nguwe kuti, \u201cNkukuli ooko webo nkoyanda<br \/>\nkuti tukakubambile kutegwa webo ukalye Pasika?&#8221;  (KJV<sup>1<\/sup>)<\/p>\n<p><strong>Maako<br \/>\n14:1 &#8211; <\/strong>&#8220;Mumazuba obile kwakali kuyooba pobwe lya<br \/>\npasika, alimwi acinkwa citakwe mimena: alimwi bapaizi bapati abalembi<br \/>\nbakayandaula nzila yakuti bamujate cakusisikizya abumpelenge, kutegwa<br \/>\nbamujaye..&#8221;<\/p>\n<p><strong>Luuka<br \/>\n22:7 &#8211; <\/strong>&#8220;Mpoonya bwakasika buzuba bwa cinkwa citakwe<br \/>\nmimena, eelyo pasika niwaali kuyasilwa.&#8221;<\/p>\n<p> Aawa<br \/>\nkuzingwa mizeezo kuboolela kuzwa mutumpango tulaatala aawa eelyo<br \/>\nnotweezyekwa azyilembedwe mubbuku lya Johani oomo mwaamba caacitika<br \/>\nmumulalilo wamamanino muli Johani 13: \u201cLino kalitaninga sika pobwe<br \/>\nlya pasika, eelyo . . . [Yahushua] wakalizyi kuti woola lyakwe<br \/>\nlyasika lyakuti ayaamuke kuzwa munyika eeyi, kuya kuli Taata,<br \/>\nkabayandide bakwe aabo bakali munyika, walo wakabayanda kusikila<br \/>\nkumamanino.\u201d  (Johani13:1)<\/p>\n<p>Oomu,<br \/>\nmbeenya mbuli mutumpango atumwi twa Bbaibbele tukopa, Mangwalo<br \/>\nalipede kale bwiinguzi. Mulawo ookwa Mozesi, ooyo Uupa-Mulawo,<br \/>\nYahushua, ngwaakali kubamba cabulondo, ulasalazya kutondezya<br \/>\nziindi zya Pasika a Pobwe lya Cinkwa citakwe Mimena.<\/p>\n<p class=\"indenttext-left\">Mubuzuba<br \/>\nbwakkumi abwane bwamwezi mutaanzi kumangolezya ngu . . . pasika ookwa<br \/>\n[Yahuwah]. Alimwi mubuzuba bwa kkumi abwane bwamwezi ngweenya ooyu<br \/>\nndipobwe lyacinkwa citakwe mimena kuli . . . [Yahuwah] mazuba aali<br \/>\nciloba mweelede kulya cinkwa citakwe mimena. Mubuzuba butaanzi nywebo<br \/>\nmweelede kubaa muswaangano uusetekene: tamweelede kucita mulimo uli<br \/>\nwoonse mubuzuba oobo pe.  (Bapaizi \/ BaLevi 23:5-7)<\/p>\n<p>Aaka<br \/>\nkampango kalasalazya kutondezya mazuba obile aamapobwe aandeene<br \/>\nobile:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>Pasika<br \/>\n\tmuli bwa Abibu 14<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Buzuba<br \/>\n\tbutaanzi bwa Pobwe lya Cinkwa Citakwe Mimena muli bwa Abibu 15<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Johani<br \/>\n13 waamba buyo kuti: \u201cLino kalitaninga sika pobwe lya pasika . . .<br \/>\nAawa mpaalibonya kwiimpana amazuba aapedwe mubbuku lya Bapaizi!<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p><strong>Mateyo:<\/strong><em> Lino mubuzuba butaanzi bwapobwe lyacinkwa citakwe bumena<br \/>\n\tbasikwiiya bakeza kuli Yahushua.<\/em><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><strong>Maako:<\/strong><em> Mumazuba obile kwakali kuyooba pobwe lya Pasika, alya Cinkwa<br \/>\n\tCitakwe Bumena.<\/em><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><strong>Luuka: <\/strong><em>Mpoonya buzuba bwa Cinkwa Citakwe Bumena bwakasika, eelyo Pasika<br \/>\n\tniwakeelede kuyasilwa..<\/em><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p> <img decoding=\"async\" alt=\"nsolo yacijulujulu\" style=\"margin-right: 10px\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/EEBlue-Puzzle-Piece.jpg\" align=\"left\">Eelyo<br \/>\nnokubunganyigwa tubeelabeela twiindene twa Mangwalo, mazuba aapedwe<br \/>\naa Pasika a Cinkwa Citakwe Bumena mbuli mbwaalembedwe mu BaLevi 23<br \/>\nayelede kubambwa mbweenya mbwaalembedwe. Aaya ngamazuba \u2018aakobelela\u2019<br \/>\nakulesya kuzingwa mizeezo. Taakonzyi kutonkelwa ambali pe. Aboobo,<br \/>\nkweelede kupegwa busanduluzi bumwi ncokulibonya aanga mabbuku amwi<br \/>\nabikkide antoomwe buzuba bwa Pasika abuzuba butaanzi bwa Cinkwa<br \/>\nCitakwe bumena mubuzuba bomwe.  <\/p>\n<p>Kaambo<br \/>\nkataanzi keelede kulangisyigwa nkakuti mabbuku aaMateyo 26:17 aMaako<br \/>\n14:1 akayungizyilwa mabala mukusandulula Mangwalo kuya mumulaka wa<br \/>\nCikuwa aayo mabala aatajanwi mumalembe mataanzi. Aaya mabala<br \/>\naacengeme ansi lyawaawa ngamabala aayo basanduluzi ngibaayungizya<br \/>\nkutumpango tulembedwe mumabbuku aayo:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>&#8220;Lino<em>mubuzuba<\/em> butaanzi bwa <em>pobwe<\/em> lyacinkwa citakwe bumena<br \/>\n\tbasikwiiya bakaboola . . . .&#8221; (Mateyo 26:17)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>&#8220;Mumazuba<br \/>\n\tobile kwakali kuyooba <em>pobwe<\/em> lya pasika, alya cinkwa citakwe<br \/>\n\tbumena . . . .&#8221;  (Maako 14:1)<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Kakunyina<br \/>\nmajwi aambi, Mateyo waamba buyo kuti: \u201cLino butaanzi bwacinkwa<br \/>\ncitakwe mimena basikwiiya bakaboola . . .\u201d Kuyungizya mabala<br \/>\naasiidwe mukaambo aako, Maako waamba kuti: \u201cMumazuba obile wakali<br \/>\npasika, alimwi abwacinkwa citakwe bumena . . . .\u201d<\/p>\n<p>Mukampango<br \/>\nkazwa mubbuku lya Mateyo, ibbala lya \u201cbutaanzi\u201d lizyila kubbala<br \/>\nlya \u03c0\u03c1\u03ce\u03c4\u03bf\u03c2 (pr\u014dt\u014fs) eelyo lyaamba kuti \u201ccakutaanguna<br \/>\n(muciindi, mumundando nokuba mukuyandika).\u201d<sup> 2<\/sup> Lilakonzya<br \/>\nakwaamba kuti \u201cmatalikilo\u201d akuti \u201cciinda kubota\u201d  pele<br \/>\nlilakonzya akusandululwa munzila iiluleme kuti \u201ckakutaninga\u201d.<br \/>\nEelyo bbala lya \u03c0\u03c1\u03ce\u03c4\u03bf\u03c2 (pr\u014dt\u014fs) nolisandululwa kuti<br \/>\n\u201c<em>kalitaninga<\/em> \u201d Mateyo 26:17 waamba kuti: \u201cLino<em>kalitaninga<\/em> sika lyacinkwa citakwe bumena basikwiiya bakaboola<br \/>\n. . .\u201d Eeci cilazuminana a Johani 13:1: Lino kalitaninga sika pobwe<br \/>\nlyapasika . . .&#8221;<\/p>\n<p>Maako<br \/>\nweelede kulangisyigwa nkaambo eeco citobela mpeenya aawo, makani<br \/>\naakunanikwa kwa Yahushua ku Betani ciindi capobwe ku\u014banda ya<br \/>\nSaimoni. Cintu citaanzi nokuba boobo, kweeledwe kumvwisyisya ncobeni<br \/>\nnzila bana ba Isilayeli mbubaali kubelesya majwi amwi, kapati<br \/>\naajatikizya \u201cPasika\u201d amajwi \u201caacinkwa citakwe bumena.\u201d Eeci<br \/>\nncecitupa cibeela citobela kutupandulwida makani aaya mu Mangwalo.<\/p>\n<p class=\"indenttext-left\">Kubala<br \/>\nZyaatola busena mumvwiki ya Kukankaminwa . . . cituyubunwida kasimpe<br \/>\nkakuti  majwi aakuti C[izuminano] C[ipya] \u03c4\u03ac \u1f04\u03b6\u03c5\u03bc\u03b1 <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"nsolo iisubila\" style=\"margin-left: 10px\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/EERed-Puzzle-Piece.jpg\" height=\"161\" align=\"right\" width=\"160\">(&#8220;cinkwa<br \/>\ncitakwe bumena&#8221;), . . . alalibonya ziindi zikubwene mumulumbe<br \/>\nmubotu aawo mpokwaambwa ciindi ca pasika. Aaya majwi taali mabala<br \/>\naatwaambyo; pele, boonse bobile Maako a Luuka bakalaamvwisyide<br \/>\naciindi nibaali kulemba Mangwalo, mazina aamapobwe \u03c4\u00f2 \u03c0\u03ac\u03bd\u03bf\u03c7\u03b1<br \/>\na \u03c4\u03ac \u1f04\u03b6\u03c5\u03bc\u03b1 akali kucincana kubelesyegwa.<sup>3<\/sup>  <br \/>\nNokuba boobo, ibbala lyabili litobela majwi aaya lilibonya kuti Luuka<br \/>\nndyaakali kuyandisya kapati eelyo naakali kwaamba ciindi ca pasika,<sup>4<\/sup><br \/>\naMateyo awalo.<sup>5 <\/sup>  Josephus awalo ulitondezyede<br \/>\nmbwaakali kucincauzyigwa mabala aaya kubelesyegwa mumazuba ngaakali<br \/>\nkupona.<sup>6<\/sup> Awalo wiita buzuba \u201cbwakkumi abwane\u201d kuti<br \/>\n\u201cbuzuba bwa cinkwa citakwe bumena.&#8221;<sup>7,8<\/sup><\/p>\n<p>Mulaka<br \/>\nwabantu ulacinculuka ziindi zinjaanji kwiinda nzila yomwe. Mbweenya<br \/>\nbuyo abbala lyakuti \u201cKkilisimasi\u201d mbolyaambilizya Nalupale 25,<br \/>\nlilaambilizya aciindi eeco cili munsaa buzuba oobo, ciindi camwaka<br \/>\nnanka camwezi wa Nalupale. Kusikila kuciindi ca Mesiya, majwi aa<br \/>\n\u201ccinkwa citakwe bumena\u201d a \u201cPasika\u201d akatalikide kale<br \/>\nkwiiminina mabala aambilizya mvwiki yoonse, kutalikila mubuzuba bwa<br \/>\nPasika (Abibu 14) kuya kumbele mumazuba aali ciloba aapobwe lya<br \/>\nCinkwa citakwe Bumena eelyo lyakali kutalikila muli bwa Abibu 15.  <\/p>\n<p>Balembi<br \/>\nbobile balaa mpuwo bamusela mutaanzi A.D, balacincauzya kubelesya<br \/>\nbbala lya \u201cPasika\u201d abbala lya \u201cPobwe lya Cinkwa citakwe Bumena\u201d<br \/>\nmukwaamba ciindi ca Pasika; zimwi ziindi kababelesya \u201cPasika\u201d<br \/>\nmukwaamba pobwe lyoonse  amazuba aandilyo antoomwe. Aaba balembi<br \/>\nmbaa Philo waku Alexandria (20 BC &#8211; AD 50) a Josephus (AD 37 &#8211; <em>circa<\/em><br \/>\nAD 100).  <\/p>\n<p class=\"indenttext-left\">Kutegwa<br \/>\ntwaambo tujatikizya pasika twabalembi bamusela mutaanzi tuteelelwe,<br \/>\nncintu ciyandika kuti mazina aamapobwe aabo kaalembedwe<br \/>\nakusandululwa. Aaya mabala amajwi ali mumulaka uutazyibidwe,<br \/>\nalimwiinga kaayiminina cintu ciimpene aceeco caambwa mumulaka<br \/>\nwakusandulula mu Cikuwa. Ngooyu mukonzyanyo mabala aaci Giliki \u03c0\u03ac\u03c3\u03c7\u03b1, nokuba \u03d5\u03ac\u03c3\u03ba\u03b1 mbuli mbwaajanwa ziindi zimwi, alilembedwe ziindi zili<br \/>\nkkumi azyibili muli Josephus. Iswe twaasandulula kuti pasika, ooyo<br \/>\nwaamba ziindi zinjaanji kuti mulalilo wa pasika.  Pele cintu<u> cakali kujanwa ziindi zinjaanji<\/u> , a Josephus, <em> eelyo bbala<br \/>\nlilacincauzyigwa abbala lyaamba pobwe lyamazuba aali lusele lya pobwe<br \/>\nlyacinkwa citakwe bumena<\/em>, pele ziindi zyotatwe buyo nolyaamba<br \/>\ncigaminina buzuba bwakkumi abwane bwa Nisani 14 [Abibu], kakuli<br \/>\nziindi zyotatwe lyaamba buyo mwanaambelele wa pasika.  Alimwi<br \/>\ntakunajenwe ciindi aawo bbala eeli \u03c0\u03ac\u03c3\u03c7\u03b1 mpoliiminina buyo<br \/>\nmulalilo luzutu, nokuba kuti lilaambilizya cituuzyo capasika<br \/>\namulalilo antoomwe. Muli Josephus, kuli ziindi zyili makumi obile<br \/>\nazyosanwe nolyaambilizya kutuuzya pasika.<sup>9<\/sup>  <\/p>\n<p>Ngooyu<br \/>\nmukonzyanyo oomo Josephus mwaakacincauzya kubelesya bbala lya<br \/>\n\u201cPasika\u201d alya \u201cPobwe lya Cinkwa Citakwe Bumena\u201d mumalembe<br \/>\naakwe aankondo (Wars II.I.1-3 oomo mwaamba kuti:<\/p>\n<p class=\"indenttext-left\">Alimwi<br \/>\nlino pobwe lya cinkwa citakwe bumena lyakali sikide kale, eelyo<br \/>\nliitwa kuti (pascha) [Pasika] aba Juuda, eelyo liletelezya milwi<br \/>\nmilwi yazipaziyo amakunga aabantu, kujanza limwi, kabalongomoka kuzwa<br \/>\nmuminzi kuboolela pobwe eelyo, kakuli kujanza alimwi, aabo bakali<br \/>\nkulilaukila basilisi kabaimvwi mutempele akubunganya bantu kuti<br \/>\nbasangane nkamu yabo.<sup>10 <\/sup><\/p>\n<p>Mukampango<br \/>\naaka, Josephus wakali kutondezya kuzanga kwa banaIsilayeli ooko<br \/>\nkwakacitika muli bwa Abibu 14, Pasika, kalwiindide lufu lwa Helodi<br \/>\nMupati.  Wakayungizya kwaamba kuti \u201cipobwe lyacinkwa citakwe<br \/>\nbumena \u201c<em>lyakali sikide kale<\/em>\u201d akuya kumbele kupandulula<br \/>\nkuti eelyo pobwe lwalyo lyakali kwiitwa kuti \u201cpasika \/ Pobwe Iya Kwiindilila\u201d<br \/>\nabana baIsilayeli.  Mbombubo mbweenya oobu mbolibelesyegwa mwalo<br \/>\nmumulumbe mubotu eeli bbala.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"zibeela zyansolo ya nyanzabili\" style=\"margin-bottom: 10px; margin-right: 15px\" title=\"\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/EGreen-Puzzle-Piece.jpg\" height=\"197\" align=\"left\" width=\"190\">Ncintu<br \/>\ncisalala kuli Josephus kuti aaya mabala akali kucincauzyigwa<br \/>\nmukwaamba zibeela zyobile zyapobwe alimwi akasikila waawo<br \/>\nmpaabelesyegwa cakuti tiikwakacili kuzyibika kuti ncicili caambwa<br \/>\naawo. Nkaambo Josephus wakali kwaamba ciindi camazuba aali lusele<br \/>\naciindi cimwi kuti ndi Pobwe lya Cinkwa Citakwe Bumena alimwi<br \/>\nmuziindi zimwi wakali kubelesya bbala lya (Pasika)  mucibaka ca Pobwe<br \/>\nlya Cinkwa Citakwe Bumena nokuba mukwaamba ciindi coonse capobwe<br \/>\neelyo kuti nciindi ca Pasika . . . eeci citondezya kuti, nkanjikanji<br \/>\nkwakacinyina kwiimpanya akataa Pasika a Pobwe lya Cinkwa Citakwe<br \/>\nBumena alimwi kuti buzuba bwa Nisani 14 bwakali swaanganyidwe<br \/>\nkuciindi capobwe eelyo.<sup>11<\/sup> <\/p>\n<p>Kaambo<br \/>\nkeni aaya mabala ncaakali kucincauzyigwa nkakuti cinkwa citakwe<br \/>\nbumena cakali <em>kulidilizyigwa<\/em> amupobwe lya Pasika alimwi <em>kuleka<br \/>\nbuyo<\/em> mumazuba aali ciloba aatobela Pasika.  &#8220;Mabala<br \/>\naakuti \u03c4\u03ac \u1f04\u03b6\u03c5\u03bc\u03b1 [cinkwa citakwe bumena] kakunyina kudonaika<br \/>\nkuti akazyilide kuciyanza ca  C[izuminao C[akale] , eeco cakabikkide<br \/>\nmilawo yakuti cinkwa citakwe bumena ceelede kuligwa amwanaambelele<br \/>\nuyookedwe mubuzuba bwa kkumi abwane bwamwezi waba Juuda.&#8221;<sup>12<\/sup><br \/>\n  Mimena yakali gwisyidwe mumaanda mubuzuba bwakkumi abwane,<br \/>\nalimwi Pobwe lya Pasika mangolezya aayo lyakali kuligwa acinkwa<br \/>\ncitakwe mimena. <\/p>\n<p class=\"indenttext-left\">Cintu<br \/>\ncikatazya kumvwisya mutwaambo ootu cizyila mukweezyeezya kuti bbala<br \/>\nlyokwa Philo a Josephus lyakuti \u03c0\u03ac\u03c3\u03c7\u03b1 [pasika\/Pobwe lya<br \/>\nKwiindilila] lyoonse liiminina kusekelela kwabuzuba bwa 14 Nisani<br \/>\n[Abibu].  Pele kwiimpanya ali ceeci, mbuli mbokwaambwa kale,<br \/>\neeli bbala liiminina pobwe lyoonse lya cinkwa citakwe bumena. Alimwi<br \/>\nkunyina pe ceelede kwaambwa kuti ncoliiminna kuleka buyo eeco<br \/>\ncilembedwe.<sup>13<\/sup> <\/p>\n<p>Lino<br \/>\nmbotwamvwisyisya kuti bbala lya \u201cPasika\u201d alya \u201ccinkwa citakwe<br \/>\nbumena\u201d lyakali kucincauzyigwa kwaamba pobwe aciindi capobwe eelyo<br \/>\ncoonse, alimwi akwaambilizya mazuba aali mukati kapobwe eelyo, lino<br \/>\nnceciindi cakuti tulange alimwi kuli Maako 14:1 atumpango tutobela<br \/>\nwaawo:<\/p>\n<p class=\"indenttext-left\">Lino<br \/>\nkwakasyeede mazuba obilo kuti lisike Pobwe lya Kwiindilila aPobwe lya<br \/>\nCinkwa Citakwe Mimena. Basilutwe babapaizi abalembi bakali kuyandaula<br \/>\nnzila yakuti bamujate cabucenjezu akumujaya. Pele bakalibilika<br \/>\nkabaamba kuti: Ikutali muciindi ca Pobwe nkaambo inga bantu<br \/>\nkabayooleta manyongwe. Mpoonya naakali ku Betaniya mu\u014banda yokwa<br \/>\nSimoni sicinsenda, kakkede oomo kalya, kwakaboola mukaintu wakajisi<br \/>\nnsazi yamafuta aanunkilila alimwi aadula kapati, aayo mafuta aaitwa<br \/>\nkuti nado; wakajalula nsazi akutalika kutila mafuta aayo amutwe ookwa<br \/>\nYahushua  (Maako 14:1-3)<\/p>\n<p>Aawa<br \/>\nkuli kaambo keni aaka kampango ncokamvwikaanga kaliimpene akaako kali<br \/>\nmubbuku lya Johani:<\/p>\n<p>Mpoonya<br \/>\n. . . kakusyeede mazuba aali cisambomwe kuti litalike Pobwe lya<br \/>\nKwiindilila, [Yahushua]  wakaboola ku Betaniya, ooko kwakali kukkala<br \/>\nLazalosi ooyo ngwaakabusya kuzwa kubafu.<\/p>\n<p>        Mpoonya bakamubambila cakulya cakulalila; alimwi Maata<br \/>\nnguwakamusomba cakulya: awalo Lazalosi wakali umwi akati kabaabo<br \/>\nbakakkede kutebule anguwe.  Mpoonya Maliya wakabweza mafuta<br \/>\naanunkilila aakkwana cisela <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"nsuwa yabbwe lya alabasita\" style=\"margin-top: 10px; margin-bottom: 10px; margin-left: 15px\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/alabaster-jar-6.jpg\" height=\"289\" align=\"right\" width=\"350\">calita lyomwe, lya nado iini-ini<br \/>\niidulisya, eelyo wakananika maulu ookwa Yahushua akwaapukuta amasusu<br \/>\naakwe. I\u014banda yoonse yakazulila kununkilila mafuta aayo. <br \/>\n(Johani 12:1-3)<\/p>\n<p>Kwiina<br \/>\nciindi ceelede kusoogwa kuzwanganina makani aayimpene kuti <em>mpaali<\/em><br \/>\neeni aawo Maliya mpaakatila mafuta aayo : Maako waamba kuti mpaatalaa<br \/>\nmutwe ookwa Yahushua; Johani waamba kuti nkuumaulu Aakwe.  Naba<br \/>\nmusilikani uuvwuntauzya twaambo ulizyi kuti bantu balangilizya cintu<br \/>\nkacicitika abalo balaamba zintu ziindene nkaambo umwi waamba kuti<br \/>\nkuli cintu comwe ncaakabona ciimpene acaumwi ncaakali kulanga,<br \/>\naboobo, boonse nzyobaamba inga kazyili masimpe.  Bwiinguzi<br \/>\nbuubauba aawa mbwakuti Maliya wakatila mafuta kumaulu aatalaa mutwe<br \/>\nwa Mufutuli.<\/p>\n<p>Pele<br \/>\nkaambo keni kalibonya aanga kali ali ceeco ncaakaamba Maako kuti<br \/>\nPasika wakali kuyooba kakusyeede mazuba OBILE kakuli Johani waamba<br \/>\nkuti Yahushua wakaboola ku Betaniya kakusyeede mazuba aali CISAMBOMWE<br \/>\nkuti utalike Pasika. Kukosozya kaambo mutwaambo ootu tulibonyaanga<br \/>\ntuliimpene, ncintu ciyandika kubweza Mangwalo <em>mbweenya<br \/>\nmbwaalembedwe<\/em> alimwi kuleka kuyungizya cili coonse citali<br \/>\nmumoomo.<\/p>\n<p class=\"indenttext-left\">Ncintu<br \/>\ncuubauba kumwantukila kukososzya makani aayo aatali mumangwalo . . .<br \/>\n\u201ckukosozya kaambo nkotutakonzyi kweeleba.\u201d Ootu twaambo<br \/>\ntujatikizya dolopo lyaku Betaniya ntotwaambo tuli mumakani aawa. <em>Hena<br \/>\nJohani waamba kuti kunanika mafuta kwaatola busena kakusyeede mazuba<br \/>\ncisambomwe kuti litalike pobwe lya Pasika?<\/em> Nee peepe! Cilembedwe<br \/>\ncaamba kuti, \u201cmazuba aali cisambomwe kuutaninga sika Pasika<br \/>\n[Yahushua] WAKABOOLA KU Betaniya\u201d(Johani 12:1). Mpoonya kumbele<br \/>\nlyakaambo aaka, makani aakunanikwa alajuzyigwa muci Giliki abbala lya<em>oun<\/em> eelyo liiminina kuti \u201cmpoonya, aboobo, mbweenya oobo,<br \/>\nkutobela waawo, mbuzyakali boobo zyintu\u201d (Thayer). <em>Oun<\/em><br \/>\nndibbala lyaamba buyo kuti kucili cintu cakatobela aawo eeco Johani<br \/>\nncayanda kutwaambila. Talyaambi kuti mpoonaawo wakalya mulalilo ooyo<br \/>\nngwaakasombwa  buzuba mbweenya oobo [Yahushua] naakaboola ku<br \/>\nBetaniya.<sup>14<\/sup> Pele mukwiimpanya boobo, Maako utupandulwida<br \/>\nzyaatola busena . Aciindi eelyo \u201cnikwakasyeede mazuba obile<br \/>\nkusikila bwa Pasika\u201d (Maako 14:1a), basilutwe ba baJuuda<br \/>\nbakapangana kuti bamujaye [Yahushua] (Maako 14:1b). Eeci cakatola<br \/>\nbusena eelyo [Yahushua] \u201cnaakali ku Betaniya mu\u014banda yokwa Simoni<br \/>\nsicinsenda\u201d (Maako 14:3). Eeci citwaambila kuti kunanikwa mafuta<br \/>\nooko kwaatola busena mazuba obile kuutaninga sika Pasika,<br \/>\nalimwi[Yahushua] wakaboola ku Betaniya kakusyeede mazuba aali<br \/>\ncisambomwe kuti lisike pobwe lya Pasika (naa mazuba one kusikila<br \/>\nakunanikwa).<\/p>\n<p>Aboobo,<br \/>\nmakani aali muli Johani taayimpene a makani aali mubbuku lya Maako.<br \/>\nPele kutegwa tumvwisyisye mbwaazuminana makani aaya akataa bbuku lya<br \/>\nJohani alyokwa Maako mukaambo aaka, ncintu ciyandika kuti<br \/>\ntucengulukile ku Mangwalo akulanga waawo aakataangunwa kulembwa<br \/>\nmakanaa Pasika. Mbuli mbukwatondezyegwa kale, mabala aa \u201cPasika\u201d<br \/>\na \u201cCinkwa Citakwe Mimena\u201d akali kubelesyegwa kwaamba ciindi<br \/>\ncoonse lisekelelwa pobwe lya pasika. Pele cintu ciindwa ambali,<br \/>\nncakuti eeco \u201cciindi\u201d tiicakali kutalika pele kusikila muli<br \/>\nbwakkumi abwane bwamwezi, pele muli bwakkumi kwakali mulimo<br \/>\nwakulibambila wakali kucitwa.<\/p>\n<p class=\"indenttext-left\">\nLino Mwami Yahuwah wakati kuli<br \/>\nMozesi a Aloni mu Ijipiti, \u201cOoyu mwezi uyooba ngomwezi wanu<br \/>\nmutaanzi mumwaka.\u201d Amwaambile bantu Baisilayeli boonse kuti,<br \/>\n\u201cMubuzuba bwakkumi bwamwezi uuno, umwi aumwi muntu uleelede<br \/>\nkusalila mukwasyi wakwe kabelele. Mumukwasyi omwe-omwe kabelele<br \/>\nkomwe. Kabelele aako kaleelede kuti kakanyina kampenda, kagutu<br \/>\nkamwaka omwe. Kalakonzya kuba kabelele naa kapongo. Mukabambilile<br \/>\nkabelele aaka kusikila mubuzuba bwakkumi abwane bwamwezi ooyu,<br \/>\nndendilyo buleya boonse bwa Isilayeli nibuyoojaya tubelele twabo<br \/>\nkumangolezya. (Langa<br \/>\nKulonga 12:1-3, 5, 6.)<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"Mwanaambelele\" style=\"margin-bottom: 10px; margin-right: 15px\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/lamb-7.jpg\" height=\"238\" align=\"left\" width=\"350\">Buzuba<br \/>\nbwakkumi bwamwezi mutaanzi mbobwakali buzuba mukwasyi omwe omwe<br \/>\nniwakeelede kulisalila kabelele kagutu nokaba kajembwe kana kuti<br \/>\nkakabe cituuzyo cakupaizya. Mbuli cinkonzya ca Mufutuli, aako<br \/>\nkabelele kakeelede kubula kampenda nokuba kabata kali koonse. <br \/>\nOotu tunyama twakali kubambililwa akuletwa mumaanda, kusanzyigwa<br \/>\nakusaninwa. Eelyo eeci nicaali kucitwa boobo, mukwasyi woonse wakali<br \/>\nkutalika kuyandisya akumvwana akanyama aaka kayandwa boobu. Aboobo,<br \/>\neelyo aaka kanyama nikaayasilwa, cakali kuba cintu cilemu mukati<br \/>\nkamukwasyi nkaambo cakali cinkonzya ca Mwanaambelele ookwa Yahuwah<br \/>\nooyo wakali kuyooyasilwa zinyonyoono zyanyika.<\/p>\n<p>Kumvwisyisya<br \/>\nkuti bbala lya \u201cPasika\u201d lyakali kwiiminina zinjaanji kwiinda buyo<br \/>\nkwaambilizya buzuba bumwi bwa Abibu 14, bamwi basikwiiya bakasoleka<br \/>\nkulombozya kuti oobo buzuba eelyo Yahushua naakananikwa, mubwini<br \/>\nbwakali buzuba bwakkumi bwamwezi \u2013 buzuba bwini oobo tunyama<br \/>\ntwakuyasila cituuzyo nitwaali kusalwa. Katwiibaluka kuti ba Hebulayo<br \/>\nbakali kubalila mazuba aabo munzila <em>yakusanganya<\/em>, kuleka nzila<em> yakugwisyila mazuba<\/em> mbuli mbokucitwa mazubaano, ciindi ca<br \/>\npobwe lyakali Mufutuli ku\u014banda yokwa Saimoni cakali ciindi ceelela<br \/>\nkuti cakali ciindi cabuzuba bwakkumi bwamwezi.<\/p>\n<p>Mumajwi<br \/>\naakwe Mufutuli ulibonya kuti Walo wakalizyi cakali kwaambilizya<br \/>\nmakani aali mumucito wa Maliya mukumunanika mafuta: Eelyo basikwiiya<br \/>\nnibakatalika kunonga bwaabi bwa Maliya, Yahushua wakati kuli mbabo:<br \/>\n\u201cAmumuleke. Nkaambo nzi ncomumukatazyila? Wandijatila mulimo mubotu<br \/>\nIme.\u201d (Maako 14:6, NKJV) Mpoonya, wakaambilizya lufu Lwakwe lwakali<br \/>\nkuswena kakusyeede mazuba one, Wakayungizya kuti:<\/p>\n<p class=\"indenttext-left\">Nkaambo<br \/>\nmunooli limwi abacete lyoonse munsi lyenu, alimwi kufumbwa nomuyanda<br \/>\ninga kamubacitila zibotu lyoonse; <em> pele Ime nsyenooli akati kenu<br \/>\nlyoonse pe<\/em>. Walo wandicitila ncaali kukonzya kundicitila. <em>Wacita mbwaali kukonzya kuti ananike mubili Wangu kuubambila kuti<br \/>\nukazikkwe kabotu<\/em>.\u201d  (Maako 14:7, 8, NKJV)  <\/p>\n<p>Eelyo<br \/>\npobwe, mubwini, lyakali mulalilo ooyo mufalisi uuvwubide wazyina lya<br \/>\nSaimoni, ndyaakabambila \u201ckulumba\u201d Mufutuli. Yahushua wakaponya<br \/>\nSaimoni kuzwa kucinsenda (langa <u><a title=\"\" target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.biblegateway.com\/passage\/?search=Mark%2014:3&amp;version=KJV&amp;interface=print\">Maako<br \/>\n14:3<\/a><\/u> ) alimwi mubulumbu bwakwe kukuponyegwa<br \/>\nooko, Saimoni wakatamba Mufutuli, abasikwiiya Bakwe a Lazalosi kuti<br \/>\nbalalile antoomwe zintu zinona zyakulya kulilekela. Mwanaa Saimoni<br \/>\nmusankwa, awalo wakali umwi akataa basikwiiya bali kkumi ababili<br \/>\naabo. Ooyu ngo sikwiiya, walo mubupaale bwa\u014banda yokwabo,<br \/>\nwakataanguna kunonga bwaabi bwa Maliya nkaambo kakupa cipego<br \/>\ncilibotela boobu ku Mufutuli, mukucita boobo wakali kufubaazya<br \/>\nMufutuli awalo mukutambula cipego eeco.<\/p>\n<p class=\"indenttext-left\">Aboobo<br \/>\nkali ku Betaniya, kakkede kutebule, kwakaboola mukaintu ooyo wakajisi<br \/>\nnsazi iijisi mafuta aadulisya kapati aa nado mu\u014banda ya Simoni<br \/>\nsicinsenda. Mpoonya wakapwaya nsuwa eeyo akutila mafuta atalaa mutwe<br \/>\nWakwe.  (Maako 14:3)<\/p>\n<p class=\"indenttext-left\">\n<p class=\"indenttext-left\">Pele<br \/>\numwi wabasikwiiya Bakwe, Judasi Sikaliyoti, <em>mwana musankwa ookwa<br \/>\nSaimoni<\/em> <sup>15<\/sup>  ooyo wakali kuyoomwaaba Walo, wakati,<br \/>\n\u201cNkaambo nzi aaya mafuta ncaataulisyigwi madinali aali myaanda<br \/>\nyotatwe akupegwa kubacete?\u201d Wakaamba boobu, kuleka kuti wakali<br \/>\nkukombelela bantu bacete pe, pele nkaambo wakali mubbi naa kabwalala,<br \/>\nalimwi nguwaali kusunga nkomo yamali; wakalizyibide kuligwasya mali<br \/>\naakali munkomo eeyo. Pele . . . [Yahushua] wakati, \u201cAmumuleke<br \/>\nmumusiye alikke; wakabambilwa buzuba  bwakuzikkwa Kwangu. Nkaambo<br \/>\nlyoonse inywe munikuli limwi abacete, pele Ime nsyenooliko lyoonse pe<br \/>\nakati kenu.\u201d  (Johani 12:4-8)<\/p>\n<p>Bamwi<br \/>\nbasikwiiya, aabo bakali kuyandana a Judasi nkaambo kabuvwubi bwakwe,<br \/>\nmusyobo abupaale bwakwe, bakafwamba kutobela mukonzyanyo wakwe.<br \/>\nNkukalala kwa Judasi eelyo Mufutuli naakamusinsa cakubomba kumulalilo<br \/>\nwaalidwa mu\u014banda yawisi, eeco cakapa kuti mpeenya aawo Judasi akanze<br \/>\nkuyoomwaaba Yahushua mumaanza aabapaizi. Aboobo wakayandaula nzila<br \/>\nyakusisikizya kuti akamwaabe katakubwene kuti ngu Judasi wacicita<br \/>\neeco. Naakamanizya kulemba cakali kwaamba Yahushua kuli basikwiiya,<br \/>\nmajwi eeni ngaakatobela kulemba Maako ngakuti: \u201cMpoonyaawo Judasi<br \/>\nSikaliyoti, umwi wabasikwiiya bali kkumi ababili, wakaunka kubapaizi<br \/>\nkuti akamwaabe kuli mbabo. Mpoonya nibakamvwa boobo, bakakkomana,<br \/>\nalimwi bakamusyomya kumupa mali.\u201d  (Maako 14:10, 11)<\/p>\n<p>Bumboni<br \/>\nbuyungizya atala butondezya kuti mulalilo ooyo wakalidwa mu\u014banda ya<br \/>\nSaimoni kuti wakatola busena mubuzuba bwakkumi bwamwezi, bulakonzya<br \/>\nkujanwa mumakani aatobela muzyintu zyakacitika eelyo <em>nilyaamanizya<\/em><br \/>\nkuligwa pobwe ku\u014banda ya Saimoni: <\/p>\n<ol>\n<li>\n<p>Judasi<br \/>\n\twakaswaangana abasilutwe babapaizi abasololi kuti aabe Yahushua. <br \/>\n\t(Langa <u><a href=\"http:\/\/www.biblegateway.com\/passage\/?search=Luke%2022:1-6&amp;version=KJV&amp;interface=print\" target=\"_blank\">Luke<br \/>\n\t22:1-6<\/a><\/u>.)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Buzuba<br \/>\n\tbwakatobela pobwe nilyakalidwe mu\u014banda ya Saimoni, Yahushua<br \/>\n\twakanjila mumunzi wa Jelusalema kayaa kutembaulwa akutambulwa mbuli<br \/>\n\twalupatipati ulaampuwo kapati.  (Langa <u><a title=\"\" href=\"http:\/\/www.biblegateway.com\/passage\/?search=Matthew%2021:1-11&amp;version=KJV&amp;interface=print\" target=\"_blank\">Matthew<br \/>\n\t21:1-11<\/a><\/u> a <u><a title=\"\" href=\"http:\/\/www.biblegateway.com\/passage\/?search=John%2012:12-15&amp;version=KJV&amp;interface=print\" target=\"_blank\">John<br \/>\n\t12:12-15<\/a><\/u>.)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Naakasika<br \/>\n\tku Jelusalema, Yahushua wakasalazya tempele eelyo naakakwabbaula<br \/>\n\tbasambazi abasikucinca mali.  (Langa <u><a title=\"\" href=\"http:\/\/www.biblegateway.com\/passage\/?search=Luke19:45-48&amp;version=KJV&amp;interface=print\" target=\"_blank\">Luke19:45-48<\/a><\/u>.)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Kuli<br \/>\n\tzimwi zinjaanji zilembedwe mumulumbe mubotu eezyo zyakacitika<br \/>\n\tmumazuba aakatobela kunjila mu Jelusalema kayaa kutembaulwa<br \/>\n\takutambulwa mbuli walupatipati ulaampuwo kapati, mbuli leelyo ba<br \/>\n\tGiliki nibaali kuyanda kumubona Yahushua.  (Langa <u><a href=\"http:\/\/www.biblegateway.com\/passage\/?search=John%2012:20-33&amp;version=KJV&amp;interface=print\" target=\"_blank\">John<br \/>\n\t12:20-33<\/a><\/u>.)<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>Kuti<br \/>\npobwe lyakaligwa mu\u014banda yokwa Simoni nilyakali mubuzuba bwakkumi<br \/>\nabwabili (12)<sup>th<\/sup>, mazuba obile buyo aceede kuti busike<br \/>\nbuzuba bwakkumi abwane (14<sup>th<\/sup>), nikwatakaba ciindi cinji<br \/>\ncakuti zyoonse eezyi zilembedwe mu Mangwalo , zilembwe mbuli<br \/>\nmbozyaacitika akataa pobwe eelyo aMulalilo Wamamanino. Eeci<br \/>\nncecitondezya kuti aleendelana makanaa mulumbe mubotu muli Johani<br \/>\namuli Maako. <\/p>\n<p>Cimwi<br \/>\ncintu ciswaanganya milumbe iili mumabbuku one eeco cisalazya<br \/>\nkutondezya  kuti kukankaminwa, ooko kwakatola busena mubuzuba bwa<br \/>\nPasika, oobo bwakali \u201cBuzuba bwa Kulibambila.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Mateyo<br \/>\n27:59, 60 a 62<\/strong> &#8211; &#8220;Alimwi eelyo Josefa naakamana<br \/>\nkugwisya mubili wa [Yahushua], walo wakuuzambaila mumulembo uusalala,<br \/>\nAlimwi wakuulazyika mucuumbwe cakwe cipya, eeco ncaakalipakwida<br \/>\nmumpako yabbwe: alimwi wakakunkulisya bbwe lipati kuya kumulyango<br \/>\nwacuumbwe, akupiluka.  . . . <em>Lino buzuba bwakatobela, oobo<br \/>\nbwakatobela buzuba bwakulibambila,<\/em> basilutwe babapaizi bakaboola<br \/>\nantoomwe kuti bavwiyevwiye a Pilato . . . .&#8221;<\/p>\n<p><strong>Maako<br \/>\n15:42<\/strong> &#8211; &#8220;Alimwi lino mangolezya naakasika, <em>nkaambo<br \/>\noobo buzuba bwakali buzuba bwakulibambila<\/em>, buzuba busolweda bwa<br \/>\nNsabata, Josefa waku Alimateya, . . . wakaunka kakkazyikide camba<br \/>\nkuli Pilato, akuyookumbila mubili ookwa . . . [Yahushua].&#8221;<\/p>\n<p><strong>Luuka<br \/>\n23:53, 54<\/strong> &#8211; &#8221; Nkabela walo [Josefa waku Alimateya]<br \/>\nwakaanzula akukkomonona mubili, akuuvwungaila mumulembo, alimwi<br \/>\nwakuulazyika mucuumbwe eeco cakapakwidwe mubbwe, oomo<br \/>\nmwatakalazyikidwe muntu kuzwa nicaapakulwa. Alimwi oobo bwakali<br \/>\nbuzuba bwakulibambila, nkabela Nsabata yakali kuzyaabuswena.&#8221;<\/p>\n<p>Oobu<br \/>\nmbumboni bukosozya makani, buli mumilumbe yone mibotu buleendelana<br \/>\nkujatikizya mazuba aa Pasika aPobwe lya Cinkwa Citakwe Mimena.<br \/>\nMukkalenda litobezya mwezi azuba, buzuba bwa Pasika <em>lyoonse<\/em><br \/>\nbusikila mubuzuba bwa kkumi abwane (14<sup>th<\/sup> ) bwacisambomwe<br \/>\nmumvwiki.<\/p>\n<p align=\"center\"><img decoding=\"async\" alt=\"kkalenda litobezya mwezi-azuba\" title=\"\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/luni-solar-calendar-citonga2.png\">\n<\/p>\n<p>Mbokuli<br \/>\nboobo, buzuba bwakatobela, buzuba butaanzi bwa Pobwe lya Cinkwa<br \/>\nCitakwe Mimena, lyoonse bwakali kusika mubuzuba bwaciloba bwa Nsabata<br \/>\noobo mu Bapaizi 23:6 bwaambwa kuti bwakali buzuba bwakkumi abwasanu<br \/>\nbwamwezi. Mangwalo ayita buzuba bwakkumi abwane bwa Pasika kuti,<br \/>\n\u201cmbuzuba bwakulibambila.\u201d Bantu banji babamba Nsabata babelesya<br \/>\nbbala eelyo kwaamba kuti mbobuzuba bwacisambomwe, nkaambo butondezya<br \/>\nkuti buzuba bwacisambomwe mbuzuba bwakubeleka, kulibambila Nsabata<br \/>\nmubuzuba butobela alimwi ncintu cikonzyeka kuti bana Isilayeli bakali<br \/>\nkubelesya bbala eeli munzila njeenya eeyo. Mangwalo lwawo eeni,<br \/>\nnokuba boobo, aamba buyo kuti buzuba bwa kkumi abwane naa bwiitwa<br \/>\nkuti bwa Pasika \u2013 mbuzuba busolweda buzuba butaanzi bwa Pobwe lya<br \/>\nCinkwa Citakwe Mimena.<\/p>\n<p>Nkaambo<br \/>\nbuzuba butaanzi bwa Cinkwa Citakwe Mimena lyoonse bwakali kusikila mu<br \/>\nNsabata yamvwiki amvwiki, buzuba oobo bwakali kwiitwa kuti \u201cNsabata<br \/>\nMpati.&#8221;<\/p>\n<p class=\"indenttext-left\">Mpoonya<br \/>\nwakacengamika mutwe Wakwe, walo wakafwa akulekezya muya Wakwe.<br \/>\nAboobo, nkaambo bwakali Buzuba bwa Kulibambila, kutegwa mibili<br \/>\nitakajaniki kiicili ampanda mu Nsabata (nkaambo eeyo Nsabata yakali<br \/>\nNsabata mpati), bama Juuda bakalomba Pilato kuti maulu aabo<br \/>\nakompoolwe, kutegwa batolwe kooko niitaninga sika Nsabata. <br \/>\nJohani 19:30, 31, NKJV<\/p>\n<p>Buzuba<br \/>\nbwa Kulibambila bwakali buzuba bwakubeleka. Bwakali buzuba oobo<br \/>\nnikwakali kugwisyilwa anze kufumbwa cilaa mimena eeco cakali<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"margin-top: 10px; margin-left: 10px\" alt=\"nsolo yacisombo\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/EPurple-Puzzle-Piece.jpg\" height=\"211\" align=\"right\" width=\"162\">mumaandaa bantu nkaambo (mimena wakali mukonzyanyo wacinyonyoono,<br \/>\naboobo eeci cakali kutondezya kugwisya cinyonyoono kuzwa mumuya<br \/>\nwatempele lili mumuntu). Eelyo bana bambelele ba Pasika nibaali<br \/>\nkujayigwa, eeco cakali kutondezya kumbelaa mazuba eelyo Mesiya<br \/>\nnayooyasilwa zinyonyoono zyanyika. Aaka kasimpe antoomwe a<br \/>\nBuzuba bwa Kulibambila, kalilembedwe mumulumbe mubotu, pele<br \/>\ntakalembedwe mubbuku lya Johani. Pele nokuba boobo, eeci caatikika<br \/>\ncitupa buyo makani aatusalazyila zilembedwe mu Bbaibbele kujatikizya<br \/>\ncaatola busena aciindi lini lyaacitika Pasika wakukankaminwa.  <\/p>\n<p>Cakali<br \/>\ncilengwa kuti sintolongo uusingidwe kuti kalikulika akulibwezela<br \/>\nmapulanga aaciciingano cakwe nobayaa kumutola kukujayigwa. Nokuba<br \/>\nboobo, Mateyo, Maako, a Luuka boonse balembede kuti umwi muntu<br \/>\nnguwaakulikidwe ciciingano ca Mufutuli. Eeci tacili buyo cintu<br \/>\ncilikke pe camamanino cakumvwida kweetela aluse eeco ncaakacitilwa<br \/>\nKristu.  Mukulanga zyoonse zyakatola busena, Mufutuli<br \/>\ntaakacijisi nguzu zyakulinyamwida mapulanga aciciingano cakwe nkaambo<br \/>\nwakabucesya tubulu kwiina koona \u014bonzi alimwi bwakakunka bulowa<br \/>\nbunjaanji ciindi coonse eeco naakali kuumwa. Basikalumamba baku Loma<br \/>\nbakalijanina nzila yakuti umwi muntu amubwezele ciciingano:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>Nkabela<br \/>\n\tnibakayaamuka kuzwa mumunzi, bakaswaanganya mulombwana waku Sailini,<br \/>\n\twiitwa zina kuti Saimoni:  bakamusinikizya ooyo kuti amubwezele<br \/>\n\tciciingano.&#8221;  (Mateyo 27:32)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>&#8221;<br \/>\n\tNkabela bakasinikizya Saimoni umwi muntu waku Sailini, ooyo wakati<br \/>\n\tinde ambali lyawaawo, kazyila muminzi yakali mumabalibali, alimwi<br \/>\n\tooyo wakali wisi wa Alekizanda a Lufasi, kuti amubwezele<br \/>\n\tciciingano.&#8221;  (Maako 15:21)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>&#8220;Nkabela<br \/>\n\teelyo nibakali kuyaa kumukankaizya, bakajana Saimoni, muntu waku<br \/>\n\tSailini, eelyo naakali kuzyila muminzi yakali mumbali, akumukulika<br \/>\n\tciciingano, kayaa kumutobela . . . [Yahushua].&#8221;  (Luuka<br \/>\n\t23:26)<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bamwi<br \/>\nbalembi basyoma kuti oobo bupanduluzi bwa Saimoni \u201cnaakali kuzyila<br \/>\nmuminzi\u201d nkwaamba kuti Saimoni wakali kuzyila kukubeleka<br \/>\nkumyuunda. Nkaambo kwakali kubucedo kwini, kaambo keni kanga<br \/>\nkabaa maanu nkakuti Saimoni wakali mumusinzo kuya ku Jelusalema ku<br \/>\nPobwe lya Cinkwa Citakwe Mimena. Mabala aakuti &#8220;wakali kuzyila<br \/>\nmuminzi naa musyokwe&#8221; citondezya kuti wakeendede musinzo mulamfu<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"kuswaanganya zibeela zyansolo\" style=\"margin-top: 10px; margin-bottom: 10px; margin-right: 15px\" title=\"\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/connecting-puzzle-piece-7.jpg\" height=\"300\" align=\"left\" width=\"400\">kwiinda \u201cmusinzo wamu Nsabata\u201d ooyo wakazumizyidwe kweendwa<br \/>\nmumazuba aasetekene.  Pele kufumbwa naa Saimoni wakazyila<br \/>\nkumyuunda kukubeleka, nokuba kuti wakali mumusinzo, ilikke nzila eeco<br \/>\nmbwaakali kukonzya kucita boobo nkuti buyo buzuba bwa Pasika abwalo<br \/>\nmbuzuba bwakubeleka . Masimpe kuti kusanganya kaano aaka<br \/>\nmumulumbe mubotu, cintu citondezya kuti  &#8220;pobwe lya cinkwa<br \/>\ncitakwe mimena&#8221; lyakazyibidwe kwiitwa kuti ndipobwe lya Pasika.<\/p>\n<p>Pele<br \/>\nLuuka wakalemba makani aayindene.  Kulembedwe kuti: &#8221;<br \/>\nMpoonya bwakasika buzuba bwacinkwa citakwe mimena, eelyo pasika<br \/>\nniwakeelede kujayigwa.&#8221;  (Luuka 22:7)  Mbuli<br \/>\nmbotwalibonena kuti mabala aa \u201cpasika\u201d a \u201ccinkwa citakwe<br \/>\nmimena\u201d kuti akali kubelesyegwa cakucincauzya, kaajatikizya mazuba<br \/>\nakataa buzuba oobo mwanaambelele wamuyasilo naakali kusalwa mubuzuba<br \/>\nbwakkumi kusikila buzuba bucaalizya bwapobwe lya Cinkwa Citakwe<br \/>\nMimena muli bwa makumi obile abumwi ( 21<sup>st<\/sup>) oobo butobelwa<br \/>\nmpeenya aNsabata yabuzuba bwaciloba muli bwa makumi obile abwabili<br \/>\n(22<sup>nd<\/sup>). Cintu citobela muli Luuka 22, mbupanduluzi<br \/>\nbuzwide twaambo bwa Mulalilo Wamamanino ooyo ngotucisekelela<br \/>\nmazubaano kuti Mulalilo.  Kaambo kaswaanganya mabbuku aamulumbe<br \/>\nmubotu kajanwa mukaambo kakuti ooyo Mulalilo Wamamanino wakaligwa<br \/>\nmumawoola masyoonto buyo aakaceede kuti Mufutuli aabwe, <em>tiiwakali<\/em><br \/>\nmulalilo wa Pasika wini. <\/p>\n<p>Muci<br \/>\nHebulayo, ci Alamu amuci Giliki, mbweenya buyo amu Cikuwa, kwakali<br \/>\nmabala aayindene aatondezya kuti cinkwa cakabambidwe aamimena (cinkwa<br \/>\ncilaa mimena) naa kakunyina mimena (cinkwa <em>citakwe mimena<\/em>). <\/p>\n<p><strong>MUCI<br \/>\nHEBULAYO<\/strong><\/p>\n<p>Cinkwa<br \/>\ncitakwe mimena = <em>mat<\/em>z<em>ah <\/em>(naa <em>matzot <\/em>kuti<br \/>\nkazyili zinjaanji.)<br \/>\nCinkwa cilaa mimena = <em>lekhem <\/em>(naa<em>lekhemim<\/em> kuti kazyili zinjaanji.)<\/p>\n<p><strong>MUCI<br \/>\nALAMU<\/strong><\/p>\n<p>Cinkwa<br \/>\ncitakwe mimena = <em>patireh<\/em><br \/>\nCinkwa cilaa mimena = <em>lakhma<\/em><\/p>\n<p><strong>MUCI<br \/>\nGILIKI<\/strong><\/p>\n<p>Cinkwa<br \/>\ncitakwe mimena = <em>azumos <\/em>(naa<em> azumon <\/em>nanka<em> azuma<\/em><br \/>\nkuti kazyili zinjaanji.)<br \/>\nCinkwa cilaa mimena = <em>artos <\/em>(naa<em><br \/>\narton<\/em> kuti kazyili zinjaanji.)<\/p>\n<p>Kakunyina<br \/>\nkusiya ambali cintu nociba cili buti, lyoonse Mangwalo naambilizya<br \/>\n\u201cPobwe lya Cinkwa citakwe mimena\u201d, ibbala lya <em>cinkwa citakwe<br \/>\nmimena<\/em> ndelibelesyegwa: <em>mat<\/em>z<em>ah, patireh, azumos<\/em>. <br \/>\nNokuba boobo, kufumbwa aawo mu Mangwalo nokwaambwa cinkwa cakaligwa<br \/>\nmumulalilo wamamanino, kuti bbala lya <em>cilaa mimena<\/em>: <em>lakhma,<br \/>\nartos<\/em>.  Aboobo \u201cMulalilo Wamamanino\u201d wakatola busena<br \/>\nmubuzuba <em>bwakasolweda<\/em> mulalilo wa Pasika wini.<\/p>\n<p>Mbuli<br \/>\nmbutwalibonena kale, boonse bobile Johani a Mateyo baamba kuti<br \/>\nMulalilo Wamamanino wakatola busena  Pasika a Pobwe lya Cinkwa<br \/>\nCitakwe Mimena <em>kazyitaninga<\/em> citika.  Mukampango ka <u><a href=\"http:\/\/www.biblegateway.com\/passage\/?search=1%20Corinthians%2011:23,%2026-28&amp;version=KJV&amp;interface=print\" target=\"_blank\">1<br \/>\nCorinthians 11:23 and 26-28<\/a><\/u>, Paulu awalo<br \/>\nuzumanana kubelesya bbala lya <em>cinkwa cilaa mimena<\/em> eelyo<br \/>\nnakambauka makanaa Mulalilo Wamamanino ancuyiiminina mumoza. Nokuba<br \/>\nkuti Johani talembede makanaa Mulalilo Wamamanino, pele ugeme kwaamba<br \/>\nkusanzyigwa matende ooko kwakatola busena kuutaninga ligwa mulalilo<br \/>\nooyo; Mateyo, Maako a Luuka boonse balazumina kuti cinkwa cakaligwa<br \/>\nMumulalilo Wamamanino ooyo, cakali cinkwa cilaa mimena, aboobo ooyo<br \/>\nmulalilo tiiwakali mulalilo wa Pasika pe. Eeci ncintu<br \/>\ncitonkomana kwaambwa mumakani aa Johani eelyo nainduluka kwaamba<br \/>\nbuzuba bwakukankaminwa kuti bwakali buzuba bwini bwa Pasika,<br \/>\nbusolweda buzuba butaanzi bwa Pobwe lya Cinkwa Citakwe Mimena.<br \/>\n (Langa <u><a href=\"http:\/\/www.biblegateway.com\/passage\/?search=John%2018:28;%2018:39;19:14;%2019:31;%2019:42&amp;version=KJV&amp;interface=print\" target=\"_blank\">John<br \/>\n18:28; 18:39;19:14; 19:31 and 19:42<\/a><\/u>.)  Kutegwa<br \/>\nulizyibile zinjaanji, kobala cilembedwe <a href=\"\/yahuwahs-calendar\/mulalilo-wamamanino-ngu-pasika-naa-peepe.html\" title=\"\"><span class=\"breadcrumbs\"><span class=\"current\">Mulalilo Wamamanino: Ngu Pasika naa Peepe?<\/span><\/span><\/a><\/p>\n<p>Kasimpe<br \/>\nkamaninizya kuganta kuti mulumbe mubotu uulembedwe mumabbuku one<br \/>\nwakali kwaamba zyintu zyomwe zyakacitika <em>mumazuba<\/em> ngeenya,<br \/>\nkalakonzya kujanwa mukaambo kakuti cisi coonse cakali swaangene<br \/>\nmukusekelela Pentekkositi. Kuti mabbuku aaya naakali <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"nsolo iisweekedee kabeela Akati\" style=\"margin-bottom: 10px; margin-left: 15px\" title=\"\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/EMissing-Puzzle-Piece.jpg\" height=\"245\" align=\"right\" width=\"246\">kwaambilizya<br \/>\nPasika uutola busena mubuzuba bwiindene aboobo bwaambwa mubbuku lya<br \/>\nJohani, nkabela eeci nicali kunyonganya kubala mazuba <a href=\"\/yahuwahs-calendar\/pobwe-lya-mvwiki-pentekkositi-kubambulula-mbolijanwa.html\" title=\"\">aasikila ku<br \/>\nPentekkositi<\/a>.   <\/p>\n<p>Kalaafwi<br \/>\nkuzyokela Kujulu, Mufutuli naakabukide kuzwa kubafu, Wakapa malailile<br \/>\naasalede kuli basikwiiya Bakwe kuti kabacikkede  mu Jelusalema: \u201c<br \/>\nAlimwi naakabungene ambabo wakabalailila kuti: Mutayaamuki kuzwa mu<br \/>\nJelusalema pe, pele kamuzumanana kulindila cisyomyo eeco Taata,<br \/>\nncaakaamba kuti, mwaandimvwa nceekali kwaamba ambeyo. Nkaambo ncobeni<br \/>\nJohani wakali kubbapatizya mumeenda, pele nywebo muyoobbapatizyigwa<br \/>\namuuya uusalala kakutanainda mazuba manji kuzwa sunu.&#8221; (Milimo<br \/>\n1:4, 5)<\/p>\n<p>Basikwiiya<br \/>\nbakateelela Simalelo wabo wakabukide kuzwa kubafu. Mazuba aakatobela<br \/>\nwaawo akali mazuba aakulisinsa akweempwa mumyoyo.<\/p>\n<p>Ndilyona<br \/>\nkwakamvwugwa muzuzumo kuzwa kujulu mbuli kuvwuuma kwaguwo pati<br \/>\nlyuungisya, alimwi lyakazuzya \u014banda oomo mobakakkede. Mpoonya<br \/>\nkwakalibonya kuli mbabo mbuli milaka yamulilo, yakaselemuka akukkala<br \/>\nali omwe omwe wakali akati kabo. Ndeenya eelyo boonse bakanjilwa<br \/>\nMuuya Uusalala, alimwi bakatalika kubandika mumilaka yiindeene-indene<br \/>\nmbubonya Muuya mbuwakabazumizya kwaambaula (Milimo 2:1-4)<\/p>\n<p>Pentekkositi<br \/>\nndimwi lya mapobwe aciindi comwe mumwaka eelyo boonse bana Isilayeli batonkomene<br \/>\nndibaali kuzyokela kuzyoosekelela ku Jelusalema. Kaambo kakuti<br \/>\nmunzi wa Jelusalema wakazwide beenzu bazwa mumasi aminzi iili<br \/>\nkulaale, kali mukampango katobela waawo.<\/p>\n<p class=\"indenttext-left\">Aciindi<br \/>\neeco baJuuda bankutwe kukomba aabo bakali kuzwa muzisi zyoonse<br \/>\nzyaanyika bakali mu Jelusalemu. Aboobo muzuzumo ooyu nowakamvwugwa,<br \/>\nbantu banji kapati bakabungana alimwi bakazingwa, nkaambo umwi aumwi<br \/>\nwabo wakabamvwa kabaambaula mumwaambo wakwe mwini. Masimpe bakagambwa<br \/>\nakumaninwa maanu eelyo kababuzyana kuti: \u201cAmubone, sena aaba<br \/>\nbaambaula tabali bana Galilaya boonse? Aboobo ino caba buti kuti umwi<br \/>\naumwi wesu uumvwa mwaambo ngotwakazyalwa anguwo? Tobana Patiya, toba<br \/>\nMedi, tobana Elamu, notukkala ku Mesopotamiya, ku Judaya, ku<br \/>\nKapadokiya, ku Ponto akucooko caAsiya, notuzwa ku Fuligiya, ku<br \/>\nPamfiliya, ku Ejipita akuzyooko zya Libya kufwaafwi aku Sailini,<br \/>\ntobeenzu ba Juda antoomwe aba Juuda basandule notuzwa ku Loma, tobana<br \/>\nKilete abana Alabiya, toonse twabamvwa kabaambaula mumyaambo yesu<br \/>\nkujatikizya milimo mipati yokwa . . . [Yahuwah].\u201d.  (Milimo<br \/>\n2:5-11)<\/p>\n<p>Ooyu<br \/>\nmulongo wamakamu aabantu baluzubo luna Isilayeli, bakkala mumasi<br \/>\naazyooko ziindene, abalo bakaboolede ku Jelusalema kuti<br \/>\nbazyoosekelele pobwe lyaciindi comwe mumwaka lya Pentekkositi.<\/p>\n<p> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"kuswaanganya zibeela zya nsolo\" style=\"margin-right: 10px\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/EPutting-Puzzle-Pieces-Together.png\" height=\"253\" align=\"left\" width=\"270\">Kuti<br \/>\nJohani abalembi bamulumbe mubotu nibatakali kweendelana ziindi<br \/>\nzyamalembe aabo zyabuzuba bwa pasika, mbubuti mbokunga kuleka buyo<br \/>\nbasikwiiya boonse, pele aba Juuda abalo bazwa muzyooko zya Kujwe,<br \/>\nmbubakali kweendelana kubala buzuba bwa Pentekkositi, oobo mbubakali<br \/>\nkubamba mubuzuba bomwe mbweenya.  Kuti nikwakali kwiimpana<br \/>\nmizeezo amakanaa buzuba bwa pasika, nikwakaba kwiimpana akubala<br \/>\nbuzuba bwa Pentekkositi abwalo.<sup>16<\/sup> <\/p>\n<p>Kuleka<br \/>\nkutweetelela makani aayimpene aa kukankaminwa kwa Pasika, zilembedwe<br \/>\nmumabbuku aamulumbe mubotu zyoonse zyileendelana!  Eeco cintu<br \/>\nciimpene mumakani aalembedwe mumilumbe eeyi nceciyumya kuzyiba kuti<br \/>\nbaleendelana nkaambo baamba cintu comwe munzila zyiindene, aboobo<br \/>\nbaleendelana kakwiina kukazyana kuli koonse.<\/p>\n<p>Kasimpe<br \/>\nkunyina pe nokalileba. Kuti kakuli kwiimpana, kutondezya buyo<br \/>\naawo aayelede kulomya kuvwuntauzyigwa.  Muzyibaka oomo Yahuwah<br \/>\nmubusongo bwakwe mwaatakagwisya cintu cikonzya kuletela kudonaika,<br \/>\nalimwi kalekede muntu uli woonse kuti alisyomene nokuba kulidonaikila<br \/>\nlwakwe mwini, basyomi beelede kulisalila kuti babelesye lusyomo<br \/>\nlwabo, nkaambo \u201ckuti kakwiina lusyomo, ncintu citakonzyeki<br \/>\nkumukkomanisya Walo, nkaambo ooyo uuboola kuli [Elohimu] weelede<br \/>\nkusyoma kuti Ngonguwe alimwi nkwali ncobeni, alimwi nguulumbula<br \/>\nboonse aabo bayandaula Nguwe camoyo woonse.\u201d  (BaHebulayo11:6,<br \/>\nNKJV)<\/p>\n<p class=\"indenttext-left\">Nokuba<br \/>\nkuti muntu uutakwe lusyomo wafwamba kupa manjezyeezya akusampaula<br \/>\nMangwalo, sicikolo wa Bbaibbele uusyoma weelede kuliyiisya<br \/>\nkusanyangulisya mabala (awaawo aatakwe bupanduluzi) mu Mangwalo.<br \/>\nKanjikanji (kutandila lyoonse) eezyo zyintu zyitukopa nkutamvwisisya<br \/>\ncilembedwe kwesu kwini, kuleka majwi aa Mangwalo aalembedwe pe.<sup>17<\/sup><\/p>\n<p>Muciindi<br \/>\ncino luzyibo mbolwaindila kuzuzya nyika yoonse, atusimpe tunjaanji<br \/>\ntwa Kujulu mbotuyaa kubambululwa akujokolosyegwa, boonse bantu<br \/>\nbalitambidwe akukulaizyigwa kuti baliibe  kulisanyangwida kufumbwa<br \/>\ncintu eeco ncobasyoma mulusyomo lwabo. Kuti cintu cisyomwa kacilaa<br \/>\nkampenda, Muuya Uusalala ulisyomezyedwe, ulakombelezya akusolweda<br \/>\nbantu boonse bavwuntauzya kasimpe kuti bajane luzyibo lwakasimpe<br \/>\naako. \u201cNkabela eelyo [Muuya Uusalala wa Kasimpe] waakusika, walo<br \/>\nuyoosinsa nyika yoonse kuzinyoonyo zyayo, alimwi amubululami<br \/>\namumbeta.&#8221;  (Johani 16:8, NKJV)<\/p>\n<hr style=\"width: 67%; height: 1px\" align=\"left\">\n<p><sup>1<\/sup><br \/>\nZyoonse zyilembedwe kuzwa mu Mangwalo zyizwa mu Kinga James Version<br \/>\npele buyo kuti zyaambwa bumbi. <\/p>\n<p><sup>2<\/sup><br \/>\n#4413, <em>The New Strong&#8217;s Expanded Dictionary of Bible Words.<\/em><\/p>\n<p><sup>3<\/sup><br \/>\nMaako 14:1; Luuka 22:1.<\/p>\n<p><sup>4<\/sup><br \/>\nMilimo 12:3; 20:6.<\/p>\n<p><sup>5<\/sup><br \/>\nMateyo. 26:17.<\/p>\n<p><sup>6<\/sup><br \/>\nAnt[iquities], XVII.IX.3; B.II.I.3, etc.<\/p>\n<p><sup>7<\/sup><br \/>\nB.V.III.1. Thackeray: &#8220;Eelyo buzuba bwacinkwa citakwe mimena<br \/>\nnibwakasika muli bwakkumi abwane,&#8221; azimwi.<\/p>\n<p><sup>8<\/sup><br \/>\nGrace E. Amadon, &#8220;The Johannine-Synoptic Argument,&#8221;<br \/>\n(original manuscript of the published article), Andrews University,<br \/>\nJames White Library,Collection 154, Box 2, Folder 1, p. 1, emphasis<br \/>\nsupplied.<\/p>\n<p><sup>9<\/sup><br \/>\nGrace E. Amadon, &#8220;Important Passover Texts in Josephus and<br \/>\nPhilo,&#8221;(original manuscript of the published article), Andrews<br \/>\nUniversity, James White Library, Collection 154, Box 2, Folder 1, p.<br \/>\n1, underlined original; italics supplied.<\/p>\n<p><sup>10<\/sup><br \/>\nKusandululwa cigaminina  aba G. E. Amadon, <em>ibid.,<\/em>p. 2.<\/p>\n<p><sup>11<\/sup> <br \/>\nBarry D. Smith, \u201cThe Chronology of the Last Supper,\u201d <em>Westminster<br \/>\nTheological Journal <\/em>53:1 (1991), pp. 35 &amp; 36.<\/p>\n<p><sup>12<\/sup> Amadon, &#8220;The Johannine-Synoptic Argument,&#8221; <em>op<br \/>\ncit., <\/em>p. 3.<\/p>\n<p><sup>13<\/sup> Amadon, &#8220;Important Passover Texts in Josephus and Philo,&#8221;<em>op cit., <\/em>p. 9.<\/p>\n<p><sup>14<\/sup><em> Oun <\/em>\u201cdoes not always furnish a strictly causal connection,<br \/>\nbut may be used more loosely as a temporal connective in the<br \/>\ncontinuation or resumption of a narrative\u201d (<em>A Greek Grammar of<br \/>\nthe New Testament and Other Early Christian Literature. <\/em>F.<br \/>\nBlass, A. Debrunner and Robert Funk. Chicago: University of Chicago<br \/>\nPress, 1961, 234-5).  <\/p>\n<p><sup>15<\/sup><br \/>\nKutegwa ulomye kulijanina makani manjaanji aajatikizya Judasi<br \/>\nSikaliyoti kuti mwaana Simoni, langa muli <u><a href=\"http:\/\/www.biblegateway.com\/passage\/?search=John%2013:2-3;%2013:26&amp;version=KJV&amp;interface=print\" target=\"_blank\">John<br \/>\n13:2-3 and 13:26<\/a><\/u>.  <\/p>\n<p><sup>16<\/sup><br \/>\nAmadon, &#8220;The Johannine-Synoptic Argument,&#8221; <em>op cit.,<\/em><br \/>\np. 9.<\/p>\n<p><sup>17<\/sup><br \/>\nKyle Pope, \u201cDating Passover and the Last Supper,\u201d Ancient Road<br \/>\nPublications.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":216283,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"class_list":["post-108478","wlc-article","type-wlc-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","wlc-article-category-kkalenda-lya-yah","wlc-content-directory-passover-examination"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Makanaa Pasika Aakopa Mizeezo - Worlds Last Chance<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Makanaa Pasika Aakopa Mizeezo - Worlds Last Chance\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Cakali cintu cikatazya kutaanguna kwaamba eelyo muntu umwi walo naakajana cintu cimwi. Kwakali tukomwekomwe twakalaalabene, katubumbilidwe tombe abulongo bwamisela yamyaka minjaanji, zyoonse eezyo tiizyakali kuubaubya mulimo wakufwambaana kuyubununa cakasisidwe pe. Ooyu muntu Uufumba migonti munyika, nokuba boobo, wakakkazyika camba. Wakabolyonga mubulongo, kabwezelela kabotu kabotu kabeela kali koonse nkaakali kukonzya kuzwezya, akukabambilila, kukayobola kusikila kukabeela kasyoonto [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Worlds Last Chance\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-08-20T18:50:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/the-passover-puzzle-citonga.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"250\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"159\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"25 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/\",\"url\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/\",\"name\":\"Makanaa Pasika Aakopa Mizeezo - Worlds Last Chance\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/the-passover-puzzle-citonga.jpg\",\"datePublished\":\"2011-05-30T07:08:07+00:00\",\"dateModified\":\"2025-08-20T18:50:08+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"to-ZM\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"to-ZM\",\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/the-passover-puzzle-citonga.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/the-passover-puzzle-citonga.jpg\",\"width\":250,\"height\":159},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Articles\",\"item\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Makanaa Pasika Aakopa Mizeezo\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/\",\"name\":\"Worlds Last Chance\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"to-ZM\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Makanaa Pasika Aakopa Mizeezo - Worlds Last Chance","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Makanaa Pasika Aakopa Mizeezo - Worlds Last Chance","og_description":"Cakali cintu cikatazya kutaanguna kwaamba eelyo muntu umwi walo naakajana cintu cimwi. Kwakali tukomwekomwe twakalaalabene, katubumbilidwe tombe abulongo bwamisela yamyaka minjaanji, zyoonse eezyo tiizyakali kuubaubya mulimo wakufwambaana kuyubununa cakasisidwe pe. Ooyu muntu Uufumba migonti munyika, nokuba boobo, wakakkazyika camba. Wakabolyonga mubulongo, kabwezelela kabotu kabotu kabeela kali koonse nkaakali kukonzya kuzwezya, akukabambilila, kukayobola kusikila kukabeela kasyoonto [&hellip;]","og_url":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/","og_site_name":"Worlds Last Chance","article_modified_time":"2025-08-20T18:50:08+00:00","og_image":[{"width":250,"height":159,"url":"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/the-passover-puzzle-citonga.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"25 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/","url":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/","name":"Makanaa Pasika Aakopa Mizeezo - Worlds Last Chance","isPartOf":{"@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/the-passover-puzzle-citonga.jpg","datePublished":"2011-05-30T07:08:07+00:00","dateModified":"2025-08-20T18:50:08+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/#breadcrumb"},"inLanguage":"to-ZM","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"to-ZM","@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/#primaryimage","url":"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/the-passover-puzzle-citonga.jpg","contentUrl":"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/the-passover-puzzle-citonga.jpg","width":250,"height":159},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/yah-s-calendar\/the-passover-puzzle\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Articles","item":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Makanaa Pasika Aakopa Mizeezo"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/#website","url":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/","name":"Worlds Last Chance","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"to-ZM"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/wlc-article\/108478","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/wlc-article"}],"about":[{"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/types\/wlc-article"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=108478"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/media\/216283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=108478"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}