{"id":108171,"date":"2009-01-06T05:14:13","date_gmt":"2009-01-06T05:14:13","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/wlc-article\/migrating-nsabata-mu-bbaibbele\/"},"modified":"2025-08-20T13:34:37","modified_gmt":"2025-08-20T13:34:37","slug":"nsabata-mu-bbaibbele","status":"publish","type":"wlc-article","link":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/articles\/zisyomwa-mu-bbaibbele\/nsabata-mu-bbaibbele\/","title":{"rendered":"Nsabata mu Bbaibbele"},"content":{"rendered":"<p>(Matalikilo 2:1)<br \/>\nMbombubo oobu julu anyika, azintu zyoonse zili mumo mbuzyakalengwa.(Matalikilo 2:2) Lino mubuzuba bwaciloba Yahuwah<br \/>\nwakalimanide mulimo wakwe ngwaakacita, mubuzuba oobo wakalyookezya kuzwa<br \/>\nkumulimo wakwe woonse ngwaakacita.(Matalikilo 2:3)<br \/>\nLino Yahuwah wakabulongezya buzuba bwaciloba akubusalazya, nkaambo muli mbubo<br \/>\nYahuwah wakalyookezya kuzwa kumulimo wakwe woonse wakulenga ngwaakacita.<\/p>\n<p>Nokuba kuti bbala lya &#8216;Nsabata&#8217; taliko<br \/>\nmubbaibbele lya Cikuwa, nkolili mu Bbaibbele litaanzi lyaci Hebulayo, oomo<br \/>\nmulyaapandululwa kuti \u201cwakalyookezya\u201d. Muzeezo wakulyookezya mubbala lyaci<br \/>\nHebulayo  eelyo lyaamba Nsabata, wakasika<br \/>\nkaindi kasyoonto kainda, alimwi uyeeme abuzuba bwa Nsabata kutali buzuba bwa<br \/>\nNsabata kuyaama amuzeezo ooyu. Kumatalikilo, nokuba boobo, eeli bbala lyakali<br \/>\nkwiiminina kumana naa kulekezya, mbuli mu Matalikilo 8:22. Zimwi ziindi eeli<br \/>\nbbala libelesyegwa kwaamba \u201ckubamba Nsabata\u201dnaa \u201ckusekelela Nsabata\u201d.<\/p>\n<p>Kubala Bbaibbele lyaci Hebulayo lilasalazya<br \/>\nkuti Nsabata italikila kumalengelo, kutobelanya ama Bbaibbele aasanduludwe<br \/>\nngotubala mazubaano inga muntu walibalila akumvwa kuti naa cilisalede eeci.<br \/>\nPele  mu Bbaibbele lya ciindi camwami<br \/>\nJames, kwaamba Nsabata ciindi citaanzi kuli muciindi kuutana pegwa mulawo ku<br \/>\nMulundu wa Sinai. Aboobo, kutaminina kuti Nsabata yakapedwa ku Sinai,<br \/>\nmucizuminano caba Juuda, nkaambo kanyina mutwe pe.<\/p>\n<h2><strong>Insabata a Manna<\/strong><\/h2>\n<p>(Kulonga 16:23)<br \/>\nEelyo walo wakati kulimbabo, \u201cMboobu mbwakalailila Mwami Yahuwah , juunza  mbuzuba bwakulyookezya, mbuzuba busalala<br \/>\nbwakulyookezya bwa Nsabata ku Mwami Yahuwah, kufumbwa ncomuyanda kukanga<br \/>\namukangile limwi, acalo ncomuyanda kujika amujikile limwi. Citikasyaale<br \/>\nmuciyobole mane kusikila cifumo.\u201d (Kulonga16:24) Mbubonya mbuli mbwaakalailila Mozesi,<br \/>\nbakaziyobola eezyo zyakasyaala mane kuyoosika cifumo, tiizyakabija pe, alimwi<br \/>\ntiizyakajisi mvwunyu. (Kulonga16:25) Buce<br \/>\nMozesi wakati, \u201cAmulye eeci sunu, nkaambo sunu ni Sabata, mbuzuba bwakulyookezya<br \/>\nbupedwe ku Mwami Yahuwah, aboobo taakwe ncomutijane ansi pe.\u201d    (Kulonga16:26) Mweelede kuti kamubweza buzuba abuzuba<br \/>\nkwamazuba aali cisambomwe, pele buzuba bwaciloba, mbuzuba bwa Nsabata,<br \/>\nkuyoobula acomwe. (Kulonga<br \/>\n16:27) Lino mubuzuba bwaciloba bamwi bantu bakaya kuti bakabweze, pele<br \/>\ntaakwe acomwe ncobakaakujana. (Kulonga16:28) Mpoonya Mwami Yahuwah wakaambila Mozesi kuti,<br \/>\n\u201cIno nywebo nobantu mulaleka lili kuuntuluzya malailile amilawo yangu? (Kulonga16:29) Amubone,<br \/>\nmebo nde Mwami Yahuwah, ndimupede buzuba bwakulyookezya, nkankakaako ncemupeda<br \/>\ncakulya cizulizya mazuba obilo mubuzuba bwacisambomwe. Oonse muntu kakkede buyo<br \/>\nooko nkwabede mubuzuba bwaciloba, taakwe muntu uutisiye civwuka cakwe mubuzuba<br \/>\nbwa ciloba.\u201d<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" style=\"margin-right: 10px\" alt=\"sabbath preparation - children of israel gathering manna\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/manna.jpg\" align=\"left\">Kuzwa muzilembedwe atalaa aawa, inga twaamba<br \/>\nzitobela: 1) Yahuwah wakalailila kubamba Nsabata; 2) Yahuwah wakaandaanya<br \/>\nbuzuba bwa Nsabata mukubaletela zibeela zyisikila mazuba obile zyamanna: manna<br \/>\nakali muzibeela zyamazuba obile mubuzuba bwacisambomwe, cibeela eeci ticaabola<br \/>\npe, alimwi kunyina manna aakawa mubuzuba bwa ciloba, pele manna aakasiidwe<br \/>\nkusikila cifumofumo mubuzuba butaanzi kusikila muli bwasanu, akabola: 3) bamwi<br \/>\nbantu bakauntuluzya mulawo wa Nsabata, nkaako bakabaa mulandu mukucita boobo:<br \/>\n4) bantu tibakeelede kusiya zivwuka zyabo akuzwa anze kuyoobungilila manna mu<br \/>\nNsabata.<\/p>\n<p>Kuzwa muli ceeci tulakonzya kukosozya kaambo<br \/>\nkuti. 1) Nkaambo kakuti manna akapegwa mucibeela cisikila mazuba obile mubuzuba<br \/>\nbwa cisambomwe, akuti kunyina manna a aakawa mubuzuba bwa ciloba, akuti manna aakasiidwe<br \/>\nkusikila cifumofumo mumazuba aamwi, alimwi akuti manna aayo aakasiigwa kuzwa<br \/>\nmubuzuba bwa cisambomwe kusikila mubuzuba bwa ciloba taakabola pe, eeci<br \/>\ncitondezya kuti Nsabata mbuzuba bwa mvwiki bwiindene kumazuba amwi aamvwiki<br \/>\nalimwi tabuli buzuba busalwa amuntu lwakwe nokuba \u201ccikombelo\u201d pe. 2) Yahuwah<br \/>\nwakalailila kuti beelede kutobela mulawo wakubamba Nsabata. Tiicakali cintu<br \/>\ncakuliyandila mboyanda kucita , wakali mulawo.<\/p>\n<p>Kuli kukazya kubamba Nsabata ooko kupegwa<br \/>\nabantu kuzwa mu Mangwalo aaci Hebulayo. Aamba kuti mangwalo aayo 1) caamba<br \/>\nbuzuba bumwi muli aali ciloba, 2) kuti mbuzuba bwakulisalila mboyanda kucita,<br \/>\n3) kuti wakali mulawo waciindi cifwaafwi buyo, akuti 4) wakali mulawo waapedwe<br \/>\nbama Juuda balikke buyo. Nceeci cibalo cimwaya kutaminina kutaanzi kobile ooku.<\/p>\n<h2><strong>Insabata a Mulawo Wabulemu (Milawo ili Kkumi)<\/strong><\/h2>\n<p>(Kulonga 20:8)<br \/>\nKoibaluka buzuba bwa Nsabata, kuti ubusalazye. (Kulonga<br \/>\n20:9) mumazuba aali cisambomwe, kobeleka milimo yako yoonse, ( Kulonga 20:10) Pele<br \/>\nbuzuba bwa Nsabata mbuzuba bwakulyookezya bwakulemeka Mwami Yahuwah wako: muli<br \/>\nboobo toyelede kubeleka milimo pe, noba nduwe webo lwako, nibaba bana bako,<br \/>\nnibaba babelesi bako baalumi, nibaba babelesi bako bakaintu, niziba \u014bombe<br \/>\nzyako, naba mweenzu uuli mulubuwa lwako. (Kulonga 20:11) Nkaambo mumazuba aali cisambomwe, Mwami Yahuwah<br \/>\nwakalenga julu anyika, aalwizi, azintu zyoonse zili mulinzizyo, pele mubuzuba<br \/>\nbwa ciloba wakalyookezya: Ncenciceeco Mwami Yahuwah ncaakabuleleka buzuba bwa<br \/>\nNsabata akubusalazya.<\/p>\n<p>Aaya majwi aajanwa mu Mulawo Wabulemu<br \/>\napandululwa kuti akwaamba cigaminina <br \/>\ncaantangalala kuzwa mumulomo wa Yahuwah, Lwakwe, kumbunga yabantu<br \/>\nboonse, basikila zyuulunzuma, aabo bakazwa kucisi ca Ijipita. Tulakonzya kujana<br \/>\nkwaamba mukani aaya kuti: 1) Mulawo waamba kuzinguluka kwa mvwiki, kutali buyo<br \/>\nbuzuba bomwe mumvwiki eeyo; 2) mulawo upede mazuba aali cisambomwe aakubeleka<br \/>\nalimwi Nsabata mbuli mbwiitondezyegwa mukupegwa kwa manna, yeelede kuba buzuba<br \/>\nbutabelekwi naa butajatwi mulimo; 3) mulawo ulakasya basimalelo kupa milimo<br \/>\nkubabelesi babo mubuzuba bwa Nsabata; 4) babelesi baambwa kuti mbana,<br \/>\nbabelekela simalelo, banamasi, abanyama bavwubwa, boonse balaangulukide<br \/>\nkulyookezya kuzwa kumilimo yabo mu Nsabata; 5) Nsabata yeelede kwiibalukwa<br \/>\nmumazuba aali cisambomwe aamvwiki, kutegwa mulimo ulondolwe akucitwa<br \/>\ncakumaninina mumazuba aayo akulekela boonse babeleka kuti balyookezye mu<br \/>\nNsabata kakunyina kuyanda kumanizya mulimo uutaninga mana kucitwa; 6) uulaa<br \/>\nmunzi weelede kubona kuti boonse bakkede amunzi wakwe beelede kubamba Nsabata<br \/>\nmubuzuba oobo; 7) mulawo wabulemu wakubamba Nsabata uyeeme akaambo kakuti<br \/>\nbulemu bwakujulu mbobulaanguzu zyabulengi, nkako oobo bulemu mbobwakaandaanya,<br \/>\nkuleleka, akusetekanya buzuba oobo kuzwa kumalengelo.<\/p>\n<p>Kuzwa mucibalo eeci tulakonzya kusokozya<br \/>\nkaambo kuti 1) zileleko zyamu Nsabata akwiibamba,  ncintu ciindilizya aciindi eelyo lyakapegwa<br \/>\nmanna; 2) kuti kubelesya bantu bamukwasyi, babelesi, kulanganya beenzu,<br \/>\nakubelesya banyama bwavwubwa mumilimo ncintu cizumizyidwe; 3) Nsabata tiili<br \/>\nbuyo yabana ba Isilayeli balikke pe, pele ijatikizya banamasi abanyama abalo;<br \/>\n4) Nsabata ijatikizya mulimo wakulijanina zintu zyabukkale mubuumi bwamuntu; 5)<br \/>\nNsabata ilakosozya nguzu zyabasimalelo mpozyisikila kweendelezya atalaa<br \/>\nbabelesi babo.<\/p>\n<p>Eeci cibalo cimwaya kutaminina kobile ooko<br \/>\nkwaamba kuti Nsabata iyeeme aMangwalo aaci Hebulayo. Calasalala lino kuti<br \/>\nNsabata ijatikizya bweende akataa bantu, bweende akataa bantu a Mwami Yahuwah,<br \/>\nalimwi abweende akataa bantu abanyama mbobavwubide, kutali buyo kuba mulimo<br \/>\nwabupaizi, nkaambo iyumya kutondezya lwaanguluko lwababelesi akukosozya<br \/>\naasikila nguzu zyabweendelezi bwa basimalelo. Ilajatikizya kwiinda abweende<br \/>\nbwaba Juuda kusikila abweende bwabantu boonse. Ilapa lwaanguluko kubantu<br \/>\nakubanyama bwavwubidwe. Mulimo wakubelekela zyintu zyabukkale bwabantu<br \/>\nmbocitali cintu cilibuyo mumulaka wabantu bomwe , pele ncintu cili munyika<br \/>\nyoonse, kukasya lwaanguluko lwaambwa mumulawo wa Nsabata kubantu bana masi<br \/>\nbatali ba Juuda, tacili cintu cizumizyidwe pe.<\/p>\n<p>Mbokuli mulazyo wa Nsabata uli munyika yoonse,<br \/>\nmbweenya acalo ciindi ca Nsabata mboceelede kutaalukila munyika yoonse. Nsabata<br \/>\ntiiyelede kumwayigwa mbweenya mbuli bantu lyoonse mbobayanda cakulya. Bantu<br \/>\nbanji bayeeya kuti Nsabata yakamanina akukankaminwa kwa Kristu. Nokuba boobo,<br \/>\nkukankaminwa kwa Kristu tiikwakalesya bantu kuyandaula cakulya, aboobo<br \/>\ntakukonzyi kulesya kaambo kakuti bantu baleelede kulyookezya kuzwa kumilimo<br \/>\nyabo.<\/p>\n<h2><strong>Insabata: Cizuminano Citamani<\/strong><\/h2>\n<p>(Kulonga 31:13)<br \/>\n\u201cUbaambile Baisilayeli kuti, &#8216;Muleelede kububamba Nsabata zyangu: nkaambo buzuba<br \/>\noobu mbwacitondezyo akati kandime andinywe alimwi abalunyungu lwanu,;<br \/>\nkutondezya kuti mebo nde Mwami Yahuwah ndakamusalazya nywebo.(Kulonga31:14) Aboobo muleelede<br \/>\nkububamba buzuba bwa Nsabata, nkaambo bulisetekene kulindinywe: Kufumbwa muntu<br \/>\nuutabubambi akubusalazya uleelede kujaigwa: muntu woonse uubeleka mulimo<br \/>\nmubuzuba bwa Nsabata uyoogwisigwa akati kabantu bokwabo. (Kulonga 31:15) Mumazuba aali<br \/>\ncisambomwe muleelede kubeleka milimo yanu, pele buzuba bwaciloba mbuzuba bwa<br \/>\nNsabata bwakulyookezya, bulasalala ku Mwami Yahuwah: kufumbwa uucita mulimo<br \/>\nmubuzuba bwa Nsabata oobo, uyoojaigwa ncobeni. (Kulonga<br \/>\n31:16) Aboobo bana Isilayeli baleelede kububamba<br \/>\nbuzuba bwa Nsabata, akububamba mumazyalani oonse aayooboola akububamba kuti<br \/>\nbukabe cizuminano citamani.<\/p>\n<p>Nsabata yabonwa kale muzibalo zyainda kuti<br \/>\nizyila kumalengelo, kiili buzuba bwiindene bwa mvwiki, bweelede kutobelwa<br \/>\naboonse, bujatikizya bweende akataa bantu mumisela yoonse, kutali bupaizi bwalo<br \/>\nbulikke pe. Eeci cibalo citondezya Nsabata munzila mpya. Zyaambwa mucibalo eeci<br \/>\nzipya nzyeezyi: 1) Nsabata ncitondezyo akataa Mwami Yahuwah abana ba Isilayeli;<br \/>\n2) Nsabata ibeleka kwiibalusya bana Isilayeli kuti Yahuwah ulabasalazya<br \/>\nakubaandaanya; 3) kujaigwa nkaambo kakutyola Nsabata mucibalo eeci kupedwe kuti<br \/>\nkujatikizya Isilayeli. Bana masi abanyama balisangene mu Nsabata, mbuli<br \/>\nmbokwaambwa Mumulawo Wabulemu.<\/p>\n<p>Katuyeeme amakani aaya, tulakonzya kukosozya<br \/>\nkaambo kuti kuli zibeela zya Nsabata zijatikizya nyika yoonse, mbuli bwaambwa<br \/>\nmu Mulawo Wabulemu, alimwi kuli zibeela zya Nsabata zyeelede kujatikizya bana<br \/>\nIsilayeli balikke. Cibeela cilibonya kapati ncakuti Nsabata yeelede kuba ko<br \/>\nlyoonse. Nkaambo kakuti kuli zibeela zya Nsabata zyanyika yoonse azibeela<br \/>\nzyakuti Nsabata yeelede kuba lyoonse, eeci ncicaaletelezya kuzingwa. Bana<br \/>\nKristu banji bakasowa zibeela zyeelede kuba ko lyoonse zitajakizya nyika,<br \/>\nakulamatila zyeezyo zyamazuba masyoonto buyo.<\/p>\n<p>Mulawo wabulemu ulilembedwe mumulumbe wa<br \/>\nMozesi mu Ciibalusyo 5, pele oomo mwalo ulembedwe kugaminina bana Isilayeli.<br \/>\nEeco cibeela ca Nsabata cilasalazyigwa mukampango katobela.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" style=\"margin-left: 10px\" alt=\"ten commandments - sabbath\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/4th-commandment.jpg\" align=\"right\">(Kulonga 35:2)<br \/>\nMumazuba aali cisambomwe, milimo yeelede kucitwa, pele buzuba bwaciloba buyooba<br \/>\nbuzuba busalala kulindinywe, mbuzuba bwakulyookezya bupedwe ku Mwami Yahuwah:<br \/>\nkufumbwa muntu uyoocita mulimo mulimbubo uleelede kujaigwa.(Kulonga 35:3) Alimwi<br \/>\ntamweelede akukutula mulilo mumaanda aanu mubuzuba bwa Nsabata.\u201d<\/p>\n<p>Makani mapya aali mukampango aaka akasya<br \/>\nkukunka mulilo mu\u014banda mubuzuba bwa Nsabata. Tacisalede kuti naa oobu mbuzuba<br \/>\nbwiindene mbwa Nsabata. Pele cisubulo cakujaigwa, nokuba boobo, azyimwi<br \/>\nzyisangene mukampango kasolola, zyitondezya kuti eeci coonse cijatikizya buyo<br \/>\nbana ba Isilayeli.<\/p>\n<p>(Bapaizi 19:3)Mweelede<br \/>\numwi aumwi wanu kulemeka banyina awisi, nkabela mubambe Nsabata zyangu. Ndime<br \/>\nMwami Eloah wanu.<\/p>\n<p>Eeci caambwa waawa nkwiinduluka kuyumya<br \/>\ncaambwa  mu Mulawo Wabulemu. Zyoonse<br \/>\nzyimwi zyaambwa nzyakukasya buyo. Aawa mpaalibonya cibeela ca Nsabata<br \/>\nciguminizya nyika yoonse alimwi citamani.<\/p>\n<p>(Bapaizi 19:30)<br \/>\nMweelede kubamba Nsabata zyangu, akulemekezya civwuka cangu: Ndime Yahuwah.<\/p>\n<p>Aaka kampango takalondokede kumvwika kabotu:<br \/>\nTacisalede kuti naa kaamba mapobwe aamwaka, Nsabata yamumvwiki, naa zyobile<br \/>\neezyo antoomwe. Pele inga twaamba kuti eeci caambwa waawa ciyumya Nsabata yamu<br \/>\nmvwiki.<\/p>\n<p>(Bapaizi 23:3)<br \/>\nMumazuba aali cisambomwe mulimo weelede kucitwa: Pele mubuzuba bwa ciloba<br \/>\nmbuzuba bwa Nsabata bwakulyookezya, busetekene, muswaangano uusalala; inywe<br \/>\ntamweelede kucita mulimo mulimbubo: ni Nsabata yokwa Yahuwah muzikkalilo zyenu<br \/>\nnyoonse.<\/p>\n<p>Milimo yabupaizi kujatikizya Nsabata<br \/>\namapobwe aamwaka amwi aacizuminano cina Mozesi alaambilizyidwe mu Bapaizi 23 a Myeelwe 28:9,10. Eeyo milimo<br \/>\niguminizya zyipaizyo zyabanyama, zyakulya azyakunywa. Ncintu ceelede<br \/>\nkwiibalukwa kuti eeyi milimo yabupaizi yakapandulwidwa kujatikizya makani aa<br \/>\nNsabata mukampango aaka, nkaambo yakaba makani aakuzwanganina mu ekklesia<br \/>\nwakutaanguna. Mapobwe aamwaka aambwa kuti ni Nsabata aawa, mbuli buzuba bwa<br \/>\nLumvwano naa Kunununa mu Bapaizi 16, pele aaya aliimpene ku Nsabata yamu<br \/>\nmvwiki. Aumwi mulimo wabupaizi uuli mu Nsabata wakali wakubikka cinkwa atabule<br \/>\nmu civwuka cakukombela. (Bapaizi 24:8)<br \/>\nMu Nsabata ili yoonse weelede kubikka cinkwa kunembo lya Yahuwah lyoonse, eeco<br \/>\ncizyila kubana ba Isilayeli mucizuminano citamani.<\/p>\n<p>Kaambo keni ncotubelesyela bbala lya Ekklesia<br \/>\nkutali <em>cikombelo<\/em> eelyo notwaamba basyomeka bokwa Yahuwah munkamu ya WLC,<br \/>\nnkaambo kakuti, ibbala lya \u201ccikombelo\u201d talisanduludwe cabululeme mbuli<br \/>\nmbulyaali kwaamba kutaanguna muci Giliki, \u201cEkklesia.\u201d Mucizuminano Cipya, <em>Ekklesia<\/em><br \/>\ncaamba baabo Baitidwe Kuzwida Anze. Ibbala lya \u201ccikombelo,\u201d eelyo likulwaizya<br \/>\nkwaamba nkamu, aboobo, nkusandulula kutaluleme ooko kwatakeelede kubelesyegwa<br \/>\npe. Bana Kristu mbambabo ncobeni <em>Baitidwe Kuzwida Anze<\/em>. Basikwiiya<br \/>\nbamasimpe beni bokwa Yahushua mbaba <em>Itidwe Kuzwida Anze<\/em> lya zikombelo<br \/>\nabupaizi buwide bwamu Bbabbuloni. Eelyo lwiito lwakutija Bbabbuloni<br \/>\nnolumvwugwa, kunyina uceelede kupiluka kuzikombelo zyaku Bbabbuloni amisyobo<br \/>\nyabupaizi bwawo.<\/p>\n<p>Kucimbwaulwa kwa Nyika Yacisyomyo kwakajatene<br \/>\na Nsabata yakulyookezya kwanyika mumwaka waciloba mbuli mbokwaambwa mu Bapaizi 25. Eeci taciguminizyi Nsabata yamuvwiki<br \/>\npe. Makani aaya, aya kumbele mucibalo citobela, pele Nsabata yamuvwiki ilayumya<br \/>\nkwaambwa mukampango kabili. (Bapaizi 26:2)<br \/>\nMweelede kubamba Nsabata zyangu, akulemeka civwuka cangu cakukombela: Ndime<br \/>\nYahuwah.<\/p>\n<p>Mucilembedwe cicaalizya mumabbuku aa Mozesi<br \/>\nkuli kaano kamanyongwe. (Myeelwe 15:32)<br \/>\nEelyo bana ba Isilayeli nibakali munkanda, bakajana muntu uutebba nkuni<br \/>\nmubuzuba bwa Nsabata.<\/p>\n<p>Cisubulo cakujaigwa nkaambo kakutyola<br \/>\nNsabata, eeco cakatondezyegwa muciyubunuzyo cabulemu, cakacitilwa amuntu ooyo<br \/>\nmukaambo aako. Mulimo wabulemu wa Nsabata, aboobo wakatondezyegwa mumajwi<br \/>\nataambiki aawa. Yahuwah wakalisinizyide amakani aa Nsabata mbuli<br \/>\nmbucaayubununwa mumabbuku aa Mozesi.<\/p>\n<p>Mukumanizya kaambo, inga twaamba kuti<br \/>\nmabbuku aa Mozesi atondezya kuti Nsabata kusikila mazubaano kuzwa kumalengelo,<br \/>\nyeelede kuba buzuba butacincaulwi, butasezyegwi, buzuba bwini bwaciloba, bwa<br \/>\nmvwiki yamu Bbaibbele, alimwi mbuzuba bujatikizya uli ooonse, bukwabilila<br \/>\nlwaanguluko lwamuntu abanyama, munyika yoonse alimwi akutamani, oobo bulesya<br \/>\nmilimo yaabuzuba kuti ibikkwe ambali, akupa ciindi cakuti bantu baliibe kuzwa<br \/>\nkumilimo yabo akubabunganya antoomwe kuti bapaile. Kumbali lyakuba iitamani,<br \/>\nalimwi iiguminizya nyika yoonse, yakalaa cibeela cijatikizya bana Isilayeli,<br \/>\ncitondezyo ca cizuminano eeco cakazuminanwa abana Isilayeli, eeco cakusubulwa<br \/>\ncalufu kuti watyola Nsabata alimwi cakalembwa kusanganya kucibeela ca Nsabata<br \/>\ncamilimo yakupaizya banyama, zipaizyo zyakulya azyakunywa, akucinca cinkwa<br \/>\nmucivwuka.<\/p>\n<h2><strong>Insabata: Mumusela wa Bami<\/strong><\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" style=\"margin-left: 10px\" alt=\"scroll\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/josiah.jpg\" align=\"right\">Mumabbuku aamisela, Nsabata yaambwa buyo<br \/>\nasyoonto mukwiindwa ambali. Eeci ncecibonwa mukaano kamukaintu muna Shunamaiti.<br \/>\n(2 Bami 4:23) Alimwi wakati, Hena<br \/>\nulaunka kuli Nguwe buno buzuba? nkaambo sunu teesyi buzuba bwa mwezi mupya,<br \/>\nnokuba Nsabata. Nkabela walo wakati, Inzya, cili kabotu.<\/p>\n<p>Mucibalo ca 2<br \/>\nBami 11, kuli kaano kakunjizyigwa kwa Josiya mubwami. Adama Clarke<br \/>\nmuli nzyaakalemba zijatikizya Bbaibbele, waamba zitobela amakani aa Nsabata<br \/>\nmucibalo eeci. \u201cKulangika kuti Jehoiada wakasala buzuba bwa Nsabata kuti<br \/>\naambilizye kuti kuli mwami mupya mukubusi, nkaambo bwakali buzuba bantu<br \/>\nnobabungene antoomwe, aboobo kubungana kwabantu camaseseke inga ticaaba cintu<br \/>\ncaabonwa aawo. Kaano aaka kaliindulukidwe kulembwa mu 2 Makani 23.<\/p>\n<p>Nsabata ilaambwa ciindi cicaalizya mubbuku<br \/>\nlya Bami ( 2 Bami 16:18) Alimwi<br \/>\ncivwumbilizyo camu Nsabata eeco ncibaayakilizyide mu\u014banda, amulyango<br \/>\nwakunjilila mwami anze, walo wakatoleela zyoonse eezyi kumwami waku Assyria.<\/p>\n<p>Ibbuku lya Makani lilaambilizya milazyo<br \/>\naimwi ya mabbuku aa Mozesi. Citaanzi caambilizya cinkwa camu Nsabata. (1 Makani 9:32) Alimwi basazinyina bamwi, bana ba<br \/>\nKohati, mbibakali kubamba cinkwa, akucibamba mu Nsabata ili yoonse.<\/p>\n<p>Zipyaizyo ziimpene zyamu Nsabata<br \/>\nzilaambilizyigwa azyalo. (1 Makani 23:31)<br \/>\nAkuumpilizya zyipaizyo kuli Yahuwah mu Nsabata, mumyezi mipya, amumapobwe<br \/>\naabikkidwe ambali, mumyeelwe yazyo, kutobelezya malailile aazyo, kunembo lya<br \/>\nYahuwah. (2 Makani 2:4) Amulange, Ime ndayaka<br \/>\n\u014banda kuzina lyokwa Yahuwah Eloah wangu, akwiipa kuli Nguwe, akumuumpila<br \/>\ntununkilizyo kunembo lyakwe, akumupa cinkwa lyoonse, azipazyo zyacifumofumo<br \/>\nakumazuba, mu Nsabata, amumyezi mipya, amumapobwe aabikkidwe ambali ookwa<br \/>\nYahuwah Eloah wesu. Ooyu ngo mulazyo wa Isilayeli akutamani. (2 Makani 8:13) Mumweelwe wabuzuba abuzuba,<br \/>\nkutobelezya mulawo wa Mozesi, amu Nsabata, amu myezi mipya, amumapobwe<br \/>\naasetekene, ziindi zyotatwe amwaka, amupobwe lyacinkwa citakwe bumena, amupobwe<br \/>\nlya mvwiki, amupobwe lyamavwuka. (2 Makani 31:3)<br \/>\nWakacimbaula cibeela ca mwami kuzwa kuzyipaizyo zyuumpwa, akuzwa kuzyipaizyo<br \/>\nzya cifumofumo azya kumazuba, azyipaizyo zyamu Nsabata, azya myezi mipya,<br \/>\nazyamapobwe aabikkidwe ambali, mbuli mbokulemebedwe mumulawo ookwa Yahuwah.<\/p>\n<p>Bbuku lya Makani lilaambilizya mulumbe<br \/>\nuujaikizya kulijata alimwi uuyeeme a Nsabata mbuli mbotutibone akale. (2 Makani 36:21) Kuzuzika jwi lya Yahuwah kwiinda<br \/>\nmumulomo wa Jelemiya, kusikila nyika niyaalyookezya mu Nsabata zyayo: nkaambo<br \/>\nlyoonse niyaanyina cilimidwe yakali kulyookezya Nsabata, akuzuzika myaka ili<br \/>\nmakumi cisambomwe amyaka kkumi.<\/p>\n<p>Ooyu muzeezo wakugwisya Nsabata amilazyo ya<br \/>\nNsabata zyakulyookezya kuzwa anyika, ncecintu caapa kutolwa mubuzike ku<br \/>\nBbabbuloni alimwi cilaambilizya a Nsabata mubbuku lya Nehemiya, kapati kuya<br \/>\nkumamanino aacibalo cakkumi acatatu. Aawa kwakali kuyandisya kulesya cintu<br \/>\ncaapa kutolwa mubuzike nkaambo kakubikka Nsabata ambali. Nehemiya ulibwene kuti<br \/>\nNsabata nciyubunuzyo cabulemu kucigaminina, kutali buyo kuba cina Mozesi. (Nehemiya 9:14) Alimwi wakabazyibya abalo zintu<br \/>\nzisetekene zyako, akubalailila milazyo, nzila, amilawo, kwiinda mujanza lyokwa<br \/>\nMozesi mulanda wako. Pele Nehemiya tasiide ambali milimo yabupaizi iicitwa mu<br \/>\nNsabata. (Nehemiya 10:33) Nkaambo cinkwa,<br \/>\nanyama yakupaizya lyoonse, akuumpilila lyoonse, mu Nsabata, amumyezi mipya,<br \/>\namumapobwe aabikkidwe ambali, azyintu zyisetekene, azyipaizyo zyacinyonyoono<br \/>\nkuti zilete lumvwanno abana Isilayeli, alimwi amulimo woonse wamu\u014banda yokwa<br \/>\nYahuwah.<\/p>\n<p>Nsabata ili mu mabbuku aa Mozesi iyeeme<br \/>\nakuyandaula cakulya. Eeci ncecibeela ca Nsabata kunyika yoonse, kuleka mbuli<br \/>\nmulimo wabupaizi, ooyo waambwa muli Nehemiya. Walo waamba kuti, kutali buyo<br \/>\nkutebula, kubungilila, akubamba cakulya mu Nsabata kuti ncecikasyidwe, pele<br \/>\nakuula akwalo kulikasyidwe. (Nehemiya 10:31)<br \/>\nAlimwi bantu baanyika eelyo nibaakaleta zyintu zyamakwebo mu Nsabata kuti<br \/>\nbauzye, iswe tiitwakabaula pe mu Nsabata, nokuba mubuzuba busetekene: alimwi<br \/>\ntwakasiya mwaka waciloba, akuleka kusesa zikwelete zyoonse.<\/p>\n<h2><strong>Insabata: Kusyoma muli Yahuwah<\/strong><\/h2>\n<p>Kuli kaambo kali mukati kamoyo mwini<br \/>\nkajatikizya kulesyegwa kuyandaula cakulya mu Nsabata. Eeci cilalibonya kuzwa<br \/>\nmukaano ka Malengelo amukaano ka manna, pele aaka kaambo kalaboola lwako keni<br \/>\nmuli Nehemiya amwalo. Mulimo wa Nsabata wakali wakulesya bantu kuyandisya<br \/>\nkulilanga kuti bakalijanina cakulya kwiinda munguzu zyabo zilikke buyo. Ooku<br \/>\nkubalesya kucita boobo mu Nsabata kuti balizeeze, yakali nzila yakubayeezya<br \/>\nkuti aaba bantu baciyeeme  a Mulengi wabo<br \/>\nkuti abape nzyobabulide mumaumi aabo.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" style=\"margin-right: 10px\" alt=\"wheat\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/wheat.jpg\" align=\"left\">Ooku kuyandisya kuyandaula cakulya mu<br \/>\nNsabata kulibonya kapati mucibalo cakkumi acatatu. (Nehemiya<br \/>\n13:15) Mumazuba aayo Ime ndakabona mu Juda bamwi kabakanda masaansa<br \/>\nmucikandilo mu Nsabata, akuleta misunta, akukulaika mbongolo; a waini,<br \/>\nmasaansa, amisyobo misyobo yamikuli, eeyo njibaaleta mu Jelusalema mubuzuba bwa<br \/>\nNsabata: nkako Ime ndakabakalalila mubuzuba oobo nibaali kuulisya zyakulya.(Nehemiya 13:16) Kwakali baalumi bamwi baku Taile<br \/>\nabalo mukati oomo, aabo bakaleta nswi, aimwi misyobo yazyintu zyakuuzya,<br \/>\nakuulisya zyintu eezyo mu Nsabata kubana ba Juda, amu Jelusalema. (Nehemiya 13:17) Mpawo Ime ndakalwana abapati bamu<br \/>\nJuda, akubaambila kuti, Ninzi cibyaabi eeci ncomucita inywe akusofwaazya buzuba<br \/>\nbwa Nsabata? (Nehemiya 13:18) Hena<br \/>\nbamauso, kutali Eloah wesu, teesyi baatuletela cibyaabi eeci, mumunzi wesu?<br \/>\nPele muciyungizya kuleta bukali anyika ya Isilayeli nkaambo kakusofwaazya<br \/>\nNsabata. (Nehemiya 13:19) Nkabela, eelyo<br \/>\nmilyango ya Jelusalema nikwaatalika kusiya kumangolezya kiitana sika Nsabata,<br \/>\nIme ndakalailila kuti milyango ijalwe, akulailila kuti itakajulwi kusikila<br \/>\nNsabata ikainde: nkabela bamwi balanda bangu Ime ndaababikka amilyango,<br \/>\nakubalailila kuti babone kuti kunyina mukuli uuletwa mukati mumunzi mubuzuba<br \/>\nbwa Nsabata. (Nehemiya 13:20) Aboobo<br \/>\nbasambazi, abaulisya misyobo misyobo yazyintu, bakalala mukkoce lyamunzi wa<br \/>\nJelusalema ciindi comwe naa zyobile kulindila Nsabata kuti iinde. (Nehemiya 31:21) Nkabela Ime ndakabacenjezya,<br \/>\nakubaambila kuti, Nkaambo nzi ncomukkalila mukkoce lyamunzi anze lyabwaanda?<br \/>\nKuti mukainduluke kucita boobo, Ime njooboola akumulwana inywe. Kuzwa kuciindi<br \/>\neeco kuya kumbele aamazuba kunyina balo nibakaboola limbi mu Nsabata pe. (Nehemiya 13:22) Alimwi ime ndakabalailila kuti Balevi<br \/>\nbeelede kulisalazya, alimwi beelede kuboola akugatela milyango yamunzi,<br \/>\nakusalazya buzuba bwa Nsabata. Kondiibaluka, O Eloah wangu, muli ceeci<br \/>\nnceekacita acalo, akundikwabilila muluse lwako lupati.<\/p>\n<p>Ooku kulesya mulimo wakuyandaula zyintu<br \/>\nnzyobulide mubuumi bwako mu Nsabata, takwaambidwe bwini mumabbuku aa Mozesi.<br \/>\nMukaano ka manna, kuli makani aakulesya kutebba nkuni zyakujisya cakulya, pele<br \/>\nkumbali lyayaayo kunyina zinji zyaambwa pe. Eeci cibalo muli Nehemiya cigeme<br \/>\nkwaamba kubweza mikuli, kuula akuulisya cakulya kuti azyalo zyilikasyidwe.<\/p>\n<p>Kukosozya makani, mabbuku aalembedwe makanaa<br \/>\nmisela, ayungizya buyo asyoonto kuluzyibo lwesu lwamakani aajatikizya Nsabata.<br \/>\nPele taatugwasyi kuteelela kaambo ncotweelede kulekela milimo yesu mubuzuba<br \/>\noobo. Cakutaanguna, ncakubweza mikuli, kuula akuuzya cakulya zyilikasyidwe,<br \/>\neeci ncintu cisalazya ceeco ncotutasalazyilwi mumabbuku aa Mozesi. Kuguminizya<br \/>\nNsabata mukani aakuyandaula cakulya aawa cilasalazyigwa cigaminina, kutegwa<br \/>\niswe tuteelele Nsabata mbwiilaa bulemu akututondezya kuti mubwini tuciyeeme,<br \/>\nacileleko cabulemu kuti citupe nzyotubulide akutupa nguzu zyakuleka milimo yesu<br \/>\ncakuzwidilila, kutali kuyaama amilimo yanguzu zyesu zyilikke buyo pe.<\/p>\n<p>Aawa ciyandika kumvwisya ncakuti inguzu<br \/>\nzyabuntu zyakulijanina nzyotubulide mumazuba aali cisambomwe, zyeelede kwiima<br \/>\nakulizeeza kuti zyoonse nguzu eezyi zyintu nzyotubelekela, tuzijana kwiinda<br \/>\nmukuyaama lyoonse ali Yahuwah uujisi buumi abusani bwesu alimwi ooyu ngomulimo<br \/>\nncobeni wa Nsabata kuli ndiswe. Bana kristu, mukwaalilwa kuteelela kuti Nsabata<br \/>\nnciyubunuzyo cakuti iswe tuciyeeme ali Yahuwah kuti tujane zyoonse nzyotujisi<br \/>\nakuti tubaa buumi, ngomuyanda wabana kristu wakwaalilwa kuteelela bweende bwa<br \/>\nluse lwabulemu mukutupa lufutuko abuumi butamani abwalo.<\/p>\n<h2><strong>Insabata a Ntembauzyo<\/strong><\/h2>\n<p>Nokuba kuti Intembauzyo ndibbuku lyamipailo<br \/>\nlya tempele lyabili, kubikkilizya amulwi wazyeelede kucitwa mukukomba mu<br \/>\nNsabata amumazuba aasetekene amwi aabu Juuda, Nsabata lwayo tiiambwi<br \/>\nkanjikanji. Yaambwa buyo kumatalikilo aa Ntembauzyo kulikke mbuli mutwe wa<br \/>\ncibalo ca Ntembauzyo cimwi. (Intembauzyo 92:1)<br \/>\nIntembauzyo naa Nyimbo yabuzuba bwa Nsabata. Ncintu cibotu kupa kulumba kumwami<br \/>\nYahuwah, akwiimba kutembaula zina lyakwe, O Ulaatala kapati.<\/p>\n<p>Kulangikaanga cibalo ca Intembauzyo cane<br \/>\ncoonse, eeco cilaa Intembauzyo 92, cakalembelwa mulimo wakukomba mu Nsabata.<\/p>\n<h2><strong>Insabata a Bashinshimi<\/strong><\/h2>\n<p>Bashinshimi, bageme amakani aakulijata<br \/>\nkweendelana abuzuba bwa Nsabata, mbweenya mbuli mbobaamba muzibeela zimwi zya<br \/>\nMulawo. Eeci tulacibona kumatalikilo aamushinshimi Izaya.<\/p>\n<h3><strong>Izaya<\/strong><\/h3>\n<p><img decoding=\"async\" style=\"margin-left: 10px\" alt=\"Isaiah recording a vision\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/isaiah.jpg\" align=\"right\">(Izaya 1:13) Mutanikuleti kabili zipego zyitakwe<br \/>\nmulimo; zinunkilizyo zilatondwa kuli ndime; myezi mipya a Nsabata, kubungana<br \/>\nmiswaangano yankamu, Ime inga nsyelekeli kuti zicitike; zilisofweede,<br \/>\namiswaangano isetekene ayalo mbweenya.<\/p>\n<p>Aawa mwami Yahuwah ulatongooka kuli Izaya<br \/>\nmushinshimi kuti, kuupaupa ameso mukutola kumbele misyobo yabupaizi akuvwumbila<br \/>\nkutundulula bantu, eezyi taziyandi pe. Eeci ncecintu cini bunji bwa bashinshimi<br \/>\nncobakalalila, atalaa zimwi zyintu zyakutongooka. Eeci cibalo cili muli Izaya<br \/>\ncigaminina kwaamba milimo yabupaizi iicitwa mu Nsabata.<\/p>\n<p>Pele Izaya ulalanganya amakani aakulijata<br \/>\nmubuzuba bwa Nsabata aalo. Aawa Izaya ulanganya mulimo wakubamba Nsabata<br \/>\nmukukulwaizya bululami, ambwiibeleka mukulesya bantu kuti batanoociti cibyaabi.<br \/>\n(Izaya 56:2) Walelekwa muntu uucita ceeci, mwanaa mwaalumi ooyo uuzumanana<br \/>\nkucita ceeci; ooyo uubamba Nsabata akutaisofwaazya, akulesya janza lyakwe kuti<br \/>\nlitaciti cibyaabi.<\/p>\n<p>Izaya ulalanganya kuti muntu Wamasi ooyo<br \/>\nwakasanduka kuti atalike kukomba Eloah wancobeni, awalo ulaa mulimo wakubamba<br \/>\nNsabata. Tayelede kulyaandaanya abana Isilayeli pe. (Izaya 56:3) Naba mwanaa mweenzu, ooyo wakalisanganya kuli<br \/>\nYahuwah, teelede kwaamba kuti, Yahuwah wandizandula kuzwa kubantu bakwe: naba<br \/>\nuuzibidwe kwaamba kuti, Amulange, Ime ndicisamu cakayuma pe.<\/p>\n<p>Bama Juuda abantu bakujwe, muzilengwa zyabo<br \/>\nbalanganya kuti bana ncintu cipati mumaumi aabo. Izaya aawa utondezya bupati<br \/>\nbwakubaa bana Akataa nyika ya Kujwe akubelesya ceeco kuti ayumye kwaamba bupati<br \/>\nbwa Nsabata. Walo ulatondezya kuti kubamba Nsabata nkuyobola zyintu ziyandisi<br \/>\nkujulu alimwi ncintu ciinda kuyandika kwiinda kubaa bana. (Izaya 56:4) Nkaambo mboobu mbwaamba Yahuwah kuli<br \/>\nbaabo bazibidwe babamba Nsabata zyangu, alimwi basala kucita zyintu zindikondelezya,<br \/>\nakujatilila cizuminano cangu; (Izaya 56:5)<br \/>\nAkwalo kuli mbabo Ime njoobapa \u014banda yangu alimwi mukati kalubuwa lwangu<br \/>\nnjoobapa zina liinda leelyo lya bana basankwa abana basimbi; Ime njoobapa balo<br \/>\nzina litamani, eelyo litakamani pe. (Izaya 56:6)<br \/>\nAbalo basankwa bamweenzu, aabo balisanganya kuli Yahuwah, kuti bamubelekele,<br \/>\nkuyanda zina lya Yahuwah, kuti babe balanda bakwe, uli oonse uubamba Nsabata<br \/>\nakuleka kwisofwaazya, akujatilila cizuminano cangu, awalo mbweenya.<\/p>\n<p>Aabo bakazya kuti Nsabata yakamwaigwa<br \/>\nbalanga buyo amilimo yabupaizi amilazyo ya Nsabata. Tabalangi amulimo wini wa<br \/>\nNsabata wakuyumya kutondezya kuti iswe tuciyeeme ajanza lyokwa Yahuwah<br \/>\nmukutukobelela muli zyoonse nzyotubulide mbuli balanda bakwe. Kwiinda mumulimo<br \/>\nngweenya ooyu, tabalangi kasimpe kakuti Nsabata tiili buyo mulimo, nokuba cintu<br \/>\ncikwabilila bantu abanyama mubweende bwamaumi aabo, pele Nsabata lwayo ncintu<br \/>\ncakukondelwa. Uli oonse uubamba Nsabata yakasimpe wakamvwa kukondwa ooku. Izaya<br \/>\nawalo ulatondezya eeci cibeela cakubamba Nsabata. (Izaya<br \/>\n58:13) Kuti unyone matende aako mu Nsabata, akuleka kucita zyintu<br \/>\nzyakulikkomanisya omwini mubuzuba bwangu busetekene; akwiita Nsabata kuti<br \/>\nncintu cikondelezya, iisetekene kuli Yahuwah, iilemekwa; akumulemekezya walo,<br \/>\nmukutacita nzyoliyandila omwini, nokuba kulikkomanisya munzila yako webo,<br \/>\nakutaambaula majwi ngoliyandila&#8230;<\/p>\n<p>Kumanizya kaambo, Izaya utondeka kumazuba<br \/>\naacizya kumbele mbwiiyakubambwa Nsabata. Kufumbwa buyo mbwalanganya cishinshimi<br \/>\neeci muntu, Nsabata yeelede kutola cibeela cipati akati kakukkomana nkaambo<br \/>\nkakuzyokela kuzwa kubuzike kwaba Juuda nokuba munyika mpya iicizya. (Izaya 66:23) Alimwi ciyoocitika kuti kuzwa<br \/>\nkumwezi mupya omwe kusikila kuli umwi, kuzwa mu Nsabata yomwe kusikila muli<br \/>\nimwi, boonse bayooboola akukomba kunembo lyangu, mbwaamba Yahuwah.<\/p>\n<h3><strong>Jelemiya<\/strong><\/h3>\n<p>Jelemiya waamba Nsabata asyoonto buyo<br \/>\nkwiinda Izaya. Walo uyumya kwaamba milazyo yakubamba Nsabata eeyo iijanwa<br \/>\nmubbuku lya Nehemiya. Bbuku lya Jelemiya lyakalembwa bbuku lya Nehemiya<br \/>\nkalitana lembwa, nkako ncoliboneka kuti ndilyaagwasyilizya Nehemiya muli<br \/>\nnzyaakalemba akucita. (Jelemiya 17:21)<br \/>\nMboobu mbwaamba Yahuwah; Amupakamane lwenu nywebo, mutabwezi mukuli nuuba buti<br \/>\nmubuzuba bwa Nsabata, alimwi mutanjizyi mukuli mumilyango ya Jelusalema; (Jelemiya 17:22) Alimwi mutabwezi mukuli kuzwa<br \/>\nmumaanda eenu mubuzuba bwa Nsabata, nokuba kucita mulimo uuli oonse, pele<br \/>\namulemekezye buzuba bwa Nsabata, mbuli mbweekalailila bamauso&#8230;.(Jelemiya 17:24) Nkabela ciyoocitika kuti, kuti<br \/>\nmwanditeelela ime, mbwaamba Yahuwah, akuleka kunjizya mikuli mumilyango ya<br \/>\nmunzi ooyu mubuzuba bwa Nsabata, pele kamulemekezya buzuba bwa Nsabata, akuleka<br \/>\nmilimo muli mbubo;&#8230;(Jelemiya 17:27)<br \/>\nPele kuti nywebo mutanditeeleli akusalazya buzuba bwa Nsabata, akutabweza<br \/>\nmukuli, nokuba kunjila mumilyango ya Jelusalema mubuzuba bwa Nsabata; nkabela<br \/>\nime njookutula mulilo mumilyango yamunzi ooyu, alimwi uyoowumpa maanda aali mu<br \/>\nJelusalema, alimwi tuukakonzyi kuzimwa pe.<\/p>\n<p>Nkuzwa muli zyaalembwa a Jelemiya oomo<br \/>\nNehemiya mwaakabona kuleka kubamba Nsabata mbukwaaletelezya kutolwa buzike ku<br \/>\nBbabbuloni.(Malilo 1:7) Mumazuba aamapenzi<br \/>\naakwe akweendeenda kwakwe, Jelusalema ulayeeya zintu zibotezya nzyakajisi<br \/>\nkalekale.Bantu bakwe nibakaabwa mumaanza aabasinkondonyina, katakwe<br \/>\nsikumugwasya. Basinkondonyina nibakamubona, bakaseka lunyonyooko lwakwe<br \/>\nakunonga Nsabata zyakwe.(Malilo 2:6) Wamwaya<br \/>\ncikombelo mbuli cilawo camumuunda: akunyonyoona masena aakubunganina; Yahuwah<br \/>\nwakabalubya bantu bamu-Zioni buzuba bwa-Nsabata amapobwe aabulemu alimwi<br \/>\nmubukali bwakwe buyoosya, wasampaula mwami amupaizi.<\/p>\n<h3><strong>Ezekiya<\/strong><\/h3>\n<p><img decoding=\"async\" style=\"margin-right: 10px\" alt=\"Ezekiel in vision\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/ezekiel.jpg\" align=\"left\">Ezekiya utuleta ambaakani yiimpene, Walo<br \/>\nuyaamika zyintu nzyaamba abuzuba bwa Nsabata ili mubbuku lya Kulonga 31:13-16. walo uyumya kwaamba kuti<br \/>\nNsabata ncitondezyo akataa Yahuwah acisi ca Isilayeli (Ezekiya 20:12) Alimwi ndakabapa masabata aangu<br \/>\nkuti abe citondezyo akati kesu ambabo, bazibe kuti ndime nde-Yahuwah<br \/>\nndibasalazya. (Ezekiya 20:13) Pele<br \/>\nluzubo lwa-Isilayeli lwakandipapila nkukonya oko kunkanda. Tabakwe nibakeenda<br \/>\nmumilazyo yangu, ambeta zyangu teebakali kuzibamba, nzenzizyo ziletela muntu<br \/>\nbuumi kufumbwa uuzicita. Aalo masabata aangu bakaasofwaazya loko: Lino Ime<br \/>\nndakaamba kuti, Njoobatilila bukali bwangu nkukonya oko kunkanda<br \/>\nakubamanizya&#8230;(Ezekiya 20:16) Ndakacita<br \/>\noobo nkaambo kakuti bakasampaula imbeta zyangu akukaka kweenda mumilazyo yangu<br \/>\nakusofwaazya masabata aangu, nkaambo myoyo yabo bakaibikkide kuzikozyano zyabo.<br \/>\n(Ezekiya 20:20) Alimwi amusalazye<br \/>\nmasabata aangu, abe citondezyo akati kesu, mebo anywebo, muzibe kuti ndime<br \/>\nMwami Yahuwah Eloah wanu.<\/p>\n<p>Ezekiya nasinizya kwaamba kuti Nsabata<br \/>\nncitondezyo cacizuminano ciindene akataa Yahuwah abana ba Isilayeli,<br \/>\nulaambilizya twaambo tumwi tujatikizya Nsabata. Walo ugaminina akukomba mituni,<br \/>\namasimpe aakuti Nsabata iletela luzyibo lwa Yahuwah. Twabona kale Nsabata mbwiiletela<br \/>\nluzyibo lwa Yahuwah mukwiibamba, aboobo akutondezya mukowa wabantu kuti lyoonse<br \/>\nbayeeme ali Yahuwah kuti abape buumi, zyakulya, alimwi akubatondezya kuti<br \/>\nbasimalelo balaanguzu zikonzya kugola eezyo zyakweendelezya babelesi babo.<br \/>\nEzekiya ulatondezya kuti oolu luzyibo lulayandika kapati kutegwa muntu ayelebe<br \/>\nkukomba mituni. Kukomba mituni kwabana ba Isilayeli kwaaswaangene akubikka<br \/>\nNsabata kusyule mumisela yabuna Kristu akuletelezya muzeezo walweeno wa Yahuwah<br \/>\na baleza botatwe. Eezyi zilijatene,<br \/>\nmuciindi aciindi akucitika mucibeela caciindi comwe lyoonse.<\/p>\n<p>Ezekiya taleki kusandulula zyaatobela<br \/>\nkukomba mituni ooko akusofwaazya Nsabata kwabana ba Isilayeli, alimwi nzyeenya<br \/>\nzyicitika akubana Kristu mazuba aatobela. (Ezekiya<br \/>\n20:21) Pele bana ba Isilayeli bakandipapila Ime: tibakeenda<br \/>\nmumilazyo yangu, tibakabamba mbeta zyangu nekuba kuzicita, eezyo zyalo ziletela<br \/>\nmuntu buumi kufumbwa uuzicita, aalo masabata aangu bakaasofwaazya. Nkabela Ime<br \/>\nndakabaambila kuti, Ime njootilila bukali bwangu ali mbabo akukkutya bukali<br \/>\nbwangu kuli mbabo ooko kunkanda.<\/p>\n<p>Kutyola Nsabata kwiinda mukukomba mituni<br \/>\nmubbuku lya Ezekiya, ceelene akulezya mulimo wakululamika mbeta zyabulemu<br \/>\nakataa mazwanga. (Ezekiya 20:24) nkaambo<br \/>\ntabataciti milazyo yangu, pele basampaula milazyo yangu akusofwaazya Nsabata<br \/>\nzyangu, alimwi meso aabo kaalangide zikozyano zyabamawisaabo.<\/p>\n<p>Muzibalo zyobile zitobela, Ezekiya utondezya<br \/>\nkutyola Nsabata mbokunyonganya mizeezo yabantu, cakuti muntu tacicikonzyi<br \/>\nkwaandaanya akataa zyintu zisetekene azisofweede, zyisalala azyitasalali.<br \/>\nKutyola Nsabata ceendela antoomwe amuzeezo wakuti kusofwaala abuna Kristu<br \/>\nzyileendelana. Kukomba mituni, kutyola Nsabata, kulya zyintu zisesemya kakwiina<br \/>\nkufwa nsoni nokuba kulijata, mbuli mbotubona mazubaano kuzinguluka mumbali<br \/>\nlyesu, ooku nkwiinduluka buyo ceeco Ezekiya ncaakabona mumazuba aakwe. (Ezekiya 22:8) Zintu zyangu zisalalisya<br \/>\nmwazisampaula, alimwi Nsabata zyangu mwaazisofwaazya&#8230;(Ezekiya 22:26) Bapaizi bakwe batyola mulawo<br \/>\nwangu, basofwaazya zintu zyangu zisalala. Tabana kwaandaanya zintu zisalalisya<br \/>\nazintu zisofweede nokuba kuzibya bantu zintu zisalala azintu zisofweede<br \/>\nmbozibede. Alimwi basinkilila meso aabo ku Nsabata zyangu, aboobo Ime<br \/>\nndasampaulwa akati kabo. (Ezekiya 23:38)<br \/>\nAcimwi cintu ncibandibisizya nceeci, Basofwaazya cikombelo cangu mubuzuba obo<br \/>\nmbubonya  bwa Nsabata zyangu.<\/p>\n<p>Ezekiya wiinduluka kwaamba kululamika<br \/>\ntwaambo akataa bantu a Nsabata, aaya makani aakaambwa buyo mukwiinda ambali mu<br \/>\ncibalo 20. Mukwaambilizya kutalika kubula bululami, ulaambilizya kubweedezya kubamba<br \/>\nNsabata akubambulula bululami munsi lya mulawo.(Ezekiya<br \/>\n44:24) Na kwaba nkondo, mbombabo<br \/>\nbeelede kubeteka makani; baleelede kwaabeteka cakuzuminana ambeta zyangu:<br \/>\nbaleelede kubamba milawo yangu ambeta zyangu kuziindi zyangu zyoonse zibikkidwe<br \/>\nambali; alimwi Nsabata zyangu baleelede kuzyisalazya.<\/p>\n<p>Ezekiya wakaambilizya kuti cikombelo cabili<br \/>\ntiicakakkwene kuba mbuli mucikonzyanyo pe. Pele kuzuzika milimo yabupaizi mu<br \/>\nNsabata wakalibonya mumilimo imwi.(Ezekiya 45:17)<br \/>\nAlimwi silutwe uleelede kupa zipaizyo zyakuumpa, azituuzyo zyabusu, azipaizyo<br \/>\nzyakunywa mumapobwe, akuciindi camwezi mupya, amu Nsabata, akuziindi zyoonse<br \/>\nzibikkidwe ambali zyabulemu, munkamu ya Isilayeli: walo weelede kubamba<br \/>\nzipaizyo zyacinyonyoono azipaizyo zyabusu, azituuzyo zyakutontozya, kuti amanye<br \/>\nmilandu yaluzubo lwa\u014banda ya Israyeli. (Ezekiya<br \/>\n46:1) Mbuboobu mbwaamba<br \/>\nSinguzuzyoonse Yahuwah; Mulyango walubuwa lwamukati uulangide kujwe unoojedwe<br \/>\nmazuba aali musanu abumwi aakubeleka, pele unoojalulwa mubuzuba bwa-Nsabata<br \/>\namubuzuba bwamwezi mupya. (Ezekiya 46:3)<br \/>\nAbalo bantu banyika bayookomba kumanjililo aamulyango ooyo kubusyu bwa Yahuwah<br \/>\nmubuzuba bwa-Nsabata amubuzuba bwamwezi mupya. (Ezekiya<br \/>\n46:4) Nkabela cipaizyo silutwe ncayelede kuletela Yahuwah mubuzuba<br \/>\nbwa Nsabata ciyooba tubelele tuli musanu akamwi tutajisi kampenda, amugutu<br \/>\nuutajisi kampenda.(Ezekiya 46:12) Alimwi<br \/>\nsilutwe wacisi nayanda kubambila Yahuwah cipaizyo camoyo wakwe mwini, neciba<br \/>\ncituuzyo neciba cipaizyo cakutontozya, lino uyoojulilwa mulyango uulangide<br \/>\nkujwe, nkabela uyoobamba zituuzyo zyakwe na zipaizyo zyakwe zyakutontozya kuli<br \/>\nYahuwah mbubonya mbuli mbwacita mubuzuba bwa Nsabata: mpoonya amanizya, ulazwa,<br \/>\nelyo mulyango umwi ulajala mulyango musyule lyakwe.<\/p>\n<p>Mbombubo Ezekiya mbwaakalomya kwaandaanya<br \/>\nakataa zibeela zya Nsabata zyabweende akataa bantu akulijata kujanza lyomwe,<br \/>\namilimo yabupaizi azitondezyo kujanza limwi. Walo wakalemba zyobile eezyi, pele<br \/>\nmuzibalo zyaandeene.<\/p>\n<h3><strong>Hosiya<\/strong><\/h3>\n<p>Abamwi bashinshimi bobile bakasanganya majwi<br \/>\naabo kumulumbe wakubambulula Nsabata. Hosiya waambilizya kulesya zitondezyo<br \/>\nzyabupaizi.(Hosiya 2:11) Alimwi Ime njoolesya kusekelela kwakwe koonse,<br \/>\namapobwe aakwe, mapobwe aamwezi mupya, amapobwe aaNsabata ambungano zyakwe<br \/>\nzyabulemu zyoonse.<\/p>\n<p>Mulumbe wa Hosiya uleendelana ayooyo wa Izaya 1:13. Nkaambo milimo yabupaizi yakali<br \/>\nkubelesyegwa kuvwumbilila micito yakutundulula akutalijata, nkabela<br \/>\nyakagwisyigwa kuti eeco cibe cisubulo, alimwi Isilayeli wakasiigwa buumbulu,<br \/>\nkanyina kwakutijila mukubula lusyomo kwakwe. Nsabata njiyakalaa busena bupati mumakani<br \/>\naaya, nkaambo buyo kakuti ilijisi milazyo yabululani abweende akataa bantu<br \/>\namilazyo yakulijata alimwi amilazyo yabupaizi. Aawa mpaalibonya cintu ncotubona<br \/>\nmazubaano cikonzyana aceeci. Mbweenya mbuli Isilayeli wansiku mbwaakalezya<br \/>\nkubikka mumizeezo makani aabululami abweende akataa bantu aayo aakali mumulawo<br \/>\nwa Nsabata, eelyo ciindi coonse naakatonkomene kuya kumbele azipaizyo amilimo<br \/>\nyabupaizi, mbweenya abalo Babambi baNsabata bamazubaano mbobali bayumu<br \/>\nmukutabilila buzuba bwini bwa Nsabata kuti ncecitondezyo cabo cakuteelela, pele<br \/>\nkanjikanji balaalilwa kubona Nsabata kuti mbumboni bwakuti bantu lyoonse<br \/>\nbeelede kuyaama ali Mwami Yahuwah kuti abape buumi azyakulya, akuti Nsabata<br \/>\nncintu cikwabilila zyeelelo zyabantu abanyama nkaambo ipa ciga aasikila nguzu<br \/>\nzya basimalelo atalaa babelesi abanyama babo.<\/p>\n<h3><strong>Amosi<\/strong><\/h3>\n<p>Cibeela ca Nsabata cabululami abweende<br \/>\nakataa bantu akulijata, eeco cakabikkidwe ambali abantu Babamba Nsabata, awalo<br \/>\nAmosi ulacaambilizya. (Amosi 8:5) Kaamba kuti,<br \/>\nUlainda lili mwezi mupya, kutegwa iswe tuulisye mapopwe? Ayalo Nsabata, kutegwa<br \/>\ntwaanzike maila aampunga, akucesya efa, akukomezya shekeli, akupindaula zipimyo<br \/>\ncakuunina?<\/p>\n<p>Bashinshimi bakatugwasyilizya kuteelela<br \/>\nNsabata. Makani mataanzi ngobaamba bashinshimi ngabupaizi bwamu Nsabata mbobwaali<br \/>\nkuupaupa ameso akataa baabo bakali kububelesya kuvwunikila micito italuleme.<\/p>\n<p>Izaya, Hosiya a Amosi balomya kwaamba makani<br \/>\naaya. Jelemiya ugaminina kwaamba Nsabata kuti ncitondezyo cacizuminano ca<br \/>\nYahuwah akataa Nguwe abana ba Isilayeli. Jelemiya uletelezya zinjaanji kuti<br \/>\nzyeelede kucitwa kulondola buzuba bwa Nsabata alimwi ulatondezya kuti kuleka<br \/>\nkucita boobo ncecintu caapa kutolwa mubuzike ku Bbabbuloni. Ezekiya ulomya<br \/>\nkwaamba mulimo wa Nsabata kuti ncitondezyo cacizuminano ciindene akataa Yahuwah<br \/>\nabana ba Isilayeli. Mpoonya aawa ulatondelezya akuti kuleka kubamba Nsabata,<br \/>\nncintu cisolweda kuya mukukomba mituni, kwaalilwa kwaandaanya akataa zisetekene<br \/>\nazisofweede,zisalala azitasalali, ambeta zitaluleme mumulawo. Walo waambilizya<br \/>\nkubambululwa kwabupaizi bwa kubamba Nsabata mutempele lyabili. Izaya uya<br \/>\nkumbele kutondezya kuti zilongezyo zya Nsabata nzizyabo abalo bamuzwakule aabo<br \/>\nbasangana a Isilayeli mbweenya ambozyili zya Isilayeli, akutondezya Nsabata<br \/>\nkuti tiili mukuli pe, pele ncintu cikondelezya, alimwi ulaambilizya kuti<br \/>\niyoobambululwa eelyo Buzike kabwiindide kunembo lyabantu banji munyika<br \/>\nilenguludwe mpya.<\/p>\n<h2><strong>Insabata mu<br \/>\nMakani Mabotu<\/strong><\/h2>\n<p>Insabata ilaambwa kanjaanji mu Makani mabotu<br \/>\nkwiinda mumabbuku aaMozesi. Kuti nikwaali kuyanda kwa Yahushua kuti amwaye<br \/>\nNsabata, walo naakaamba oobo, kuleka kusangana mumibandi minjaanji yakulondola<br \/>\nakubamba Nsabata. Mulimo wa Makani mabotu, kujatikizya Nsabata, tuuli wakumwaya<br \/>\nNsabata pe, pele nkutuyiisya kuti twiibambe kabotu.<\/p>\n<p>Mulawo aMakani mabotu ulamvwugwa lyoonse kuzwa<br \/>\nalili. Pele muziindi zinjaanji, ulaambwa mukusoleka kwaandaanya zyintu zyobile<br \/>\neezyi, kuleka kuswaanganya nzyizyo mbuli cintu comwe. Kuti, mbuli bana Kristu<br \/>\nbanjaanji mbobakazyana, Makani mabotu alainda kulema aboobo amwaya mulawo,<br \/>\naboobo ooyo Mulawo uutegwa Cizuminano Cakale niwatakeelede kulembwa mu<br \/>\nBbaibbele pe. Pele bwini bwamasimpe mbwakuti Yahuwah wakayobola Bbaibbele<br \/>\nakataa bana Kristu, zyoonse zyobile Cizuminano Cakale a Cizuminano Cipya. Eeci<br \/>\nncintu ceelede kutucenjezya kumakani aabaabo basoleka kwaandaanya mulawo kuzwa<br \/>\nku Makani mabotu. Cimwi acimwi, musemo waceenzyinyina, Cizuminano Cipya mumuni<br \/>\nwa Cizuminano Cakale. Ncobeni Kristu wakati, \u201cMutayeeyi kuti Ime ndakaboolela<br \/>\nkumwaya mulawo, nokuba bashinshimi pe.\u201d Mateyo 5:17.<\/p>\n<p>(Izaya 1:13)Mutaleti limbi zipaizyo zyabuyo. Tununkilizyo<br \/>\ntulandisesemya. Mapobwe aamwezi mupya amasabata ambungano nzimubunganya! We!<br \/>\nNsikonzyi kubotelwa bubi ambungano zisalala-salala.<\/p>\n<p>(Amosi 8:5)Mulati,<br \/>\nIpobwe lyamwezi mupya lilamana lili, tuuzye maila, abuzuba bwa-Sabata,<br \/>\ntusambale bulotwe? Tucesye cisuwo cakweelezya akukomezya ili lyasekeli<br \/>\nlyakuula, akubelesya zipimyo zyalweeno.<\/p>\n<p>Bashinshimi balatugwasya ncobeni kuteelela<br \/>\nmakani aa Nsabata. Kaambo kataanzi aako bashinshimi nkobatwaambila nkamilimo<br \/>\nyabupaizi iicitwa mukubamba Nsabata kuti yakali nzila yakuupaupa ameso akati<br \/>\nkabaabo bakali kucita zitaluleme mubweende akati kabantu. Izaya, Hosiya a Amosi<br \/>\nbalomya kwaamba kaambo aaka. Jelemiya ugeme kwaamba kuti, Nsabata ncitondezyo<br \/>\ncacizuminano ca Yahuwah abana Isilayeli. Jelemiya utondezya zinjaanji<br \/>\nzyakubambya Nsabata akutondezya kuti kulezya kucita boobo ncecaaletelela<br \/>\nkutolwa mubuzike ku Ijipita.<\/p>\n<p>Ezekiya ulomya kwaamba kuti mulimo wa<br \/>\nNsabata mbuli nkutondezya cizuminano caandeene akataa Yahuwah abana Isilayeli.<br \/>\nAlimwi mpeenya aawa walo, utondezya kuti kulezya kubamba Nsabata nceciletelezya<br \/>\nkukomba mituni, kwaalilwa kuzyiba akataa zyintu zisetekene azisofweede,<br \/>\nzisalala azitasalali, akuteenda kabotu mumulawo. Walo waambilizya kuti<br \/>\nkubambulula milimo yabupaizi yakubambya Nsabata, ciyoocitika mu tempele<br \/>\nlyabili. Izaya uya kumbele kutondezya kuti zilongezyo zyamu Nsabata zileelede<br \/>\nkuba kubantu bamuzwakule, mbweenya buyo akuli bana ba Isilayeli, alimwi kubamba<br \/>\nNsabata ncintu ciyandisi kapati kwiinda cintu ciyandisi cipati                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            muzisi<br \/>\nzyakujwe, lunyungu mu bana. Izaya utondeka Nsabata kuti tacili cintu cipa<br \/>\nmukuli, pele ncintu cikondelezya, alimwi waambilizya kuti kubambulula Nsabata<br \/>\neelyo buzike kabwiindide ciyooba cintu citola busena munyika iilenguludwe mpya.<\/p>\n<h2><strong>Nsabata a Makani<br \/>\nMabotu<\/strong><\/h2>\n<p>Insabata ilaambwa ziindi zinjaanji mu Makani<br \/>\nMabotu kwiinda mumabbuku aa Muusa. Kuti niwaali muzeezo wa Yahushua kumwaya<br \/>\nNsabata, walo naakaamba boobo, kuleka kubandika mibani minjaanji iikulwaizya<br \/>\nkulondola Nsbata cabunkutwe. Pele mulimo wa Makani Mabotu, kujatikizya Nsabata,<br \/>\ntakuli kumwaya njiyo pe, pele mulimo wakuyiisya ndiswe bwakwiimba kabotu.<\/p>\n<p>Kwaamba Mulawo a Makani Mabotu ncintu<br \/>\nciinduluka kwaambwa kuzwa alili alimwi ncintu cimvwugwa kanjikanji. Pele bunji<br \/>\nbwaziindi, Nsabata yaambwa aanga yeelede kwaandaanya Mulawo a Makani Mabotu,<br \/>\nkuleka kuswaanganya zintu zyobile eezi, mpoonya eeco ciitwa kuti Ncizumino<br \/>\nCipya nicaataalembelwa limwi mu Bbaibbele pe. Pele makani eeni ngakuti Yahuwah<br \/>\nwakayobola Bbaibbele akataa bana Kristu, muzizuminano zyobile antoomwe. Aaya<br \/>\nngamakani aayelede kutucenjezya kubufubafuba bwakwaandaanya mulawo a Makani<br \/>\nmabotu. Cizuminano cakale mpaaimvwi cizuminano cipya, cizuminano cipya<br \/>\nngomumuni wacizuminano cakale. Ncobeni Kristu wakati, \u201cMutayeeyi kuti Ime<br \/>\nndakaboolela kumwaya mulawo pe, nokuba bashinshimi pe.\u201d Mateyo 5:17.<\/p>\n<p>Nsabata yakaambwa ciindi citaanzi mu Makani<br \/>\nMabotu mubbuku lya Mateyo 12. (Mateyo 12:1)<br \/>\nAciindi eeco Yahushua wakaunka mubuzuba bwa Nsabata kainda mumyuunda yamapopwe;<br \/>\nmpoona basikwiiya bakwe nibaafwa nzala , bakatalika kubuulula mapopwe, akulya.<br \/>\n(Mateyo 12:2) Pele eelyo bafalisi<br \/>\nnibaabona caacitika eeci, bakati kuli nguwe, Kolanga, basikwiiya bako bacita<br \/>\nceeco citazumizyidwe amulawo mubuzuba bwa Nsabata. (Mateyo<br \/>\n12:3) Pele walo wakati kuli mbabo, Hena tamuna bala eeco ncaakacita<br \/>\nDavida mu\u014banda yokwa Yahuwah, eelyo naakafwa nzala, alimwi abaabo bakali<br \/>\naanguwe; (Mateyo 12:4) Mbwaakanjila<br \/>\nmu\u014banda yokwa Yahuwah, akulya cinkwa eeco ncaatakazumizyidwe amulawo kuti alye,<br \/>\nnokuba baabo bakali aanguwe, pele buyo bapaizi? (Mateyo<br \/>\n12:5) Hena tamuna bala mumulawo, oobo bapaizi mumazuba aa Nsabata<br \/>\nmbobatyola Nsabata, pele tabakwe mulandu? (Mateyo<br \/>\n12:6) Pele Ime ndamwaambila ncobeni lino kuti, Mubusena oobu  kuli Yooyo mupati kwiinda tempele eelyo. (Mateyo 12:7) Pele kuti nimwalizyi eeco ncocaamba,<br \/>\nIme neemufwida luse, akulesya kutuuzya, nkaambo mwatamikizya yooyo uutakwe<br \/>\nmulandu. (Mateyo 12:8) Nkaambo Mwanaa<br \/>\nmuntu ngo Simalelo wa buzuba bwa Nsabata abwalo.<\/p>\n<p>Aaka kaano kalainduluka kwaambwa amuli Maako 2:23-28 amuli Luka<br \/>\n6:1-5. Kuli makani aayelede kulangisyigwa aawa. Kutaanguna,<br \/>\nkusandulula mulawo, eelyo maila mbwaakacili mumyuunda kaatatebudwe, kwaanyina<br \/>\nkutyola Nsabata pe kwiinda mukutebula akulya. Aboobo nzila yabamayi lwayo,<br \/>\nyakutamikizya kutyola Nsabata tiiluzi pe. Cabili, nkaambo kakubula bwaabi<br \/>\nakataa bantu mbeenya bakali kutamikizya basikwiiya kutyola Nsabata. Basikwiiya<br \/>\nbakacaala buyo anzila yomwe yakulijanina cakulya kutegwa batatyoli mulawo wa<br \/>\nNsabata kwiinda mukuliimya. Basikutamikizya basikwiiya lwabo beni mbibaasiya<br \/>\nbasikwiiya kuti basike ambaakani yakubulya cakulya mubuzuba bwa Nsabata.<\/p>\n<p>Cikondelezya ncakuti, Yahushua<br \/>\ntaakabatamikizya aabo bakali kumutamikizya abasikwiiya bakwe, pele wakabapa<br \/>\nmusamu wa Mangwalo wakuponya micito yabo mubuzuba bwa Nsabata, mukonzyanyo wa<br \/>\nDavida. Kwiinda mukusandulula Mangwalo munzila eeyi, Yahushua wakajana ciindi<br \/>\ncibotu cakutondezya nguzu zyakwe zyabu Mesiya mbwali mwanaa Davida, alimwi<br \/>\namulimo wakwe mukusandulula akubelesya Mangwalo. Walo taakasandulula munzila<br \/>\nnjibaali kubelesya bamayi bamilawo pe. Walo wakasandulula munzila iijisi nguzu.<\/p>\n<p>Kulomya kutondezya nguzu zyabu Mesiya<br \/>\ncilalibonya muli ncaamba Yahushua mukampango katobela kacaalizya. Mukampango<br \/>\naako kunyina zinji zyaambwa amakani aakulondola Nsabata. Makani eeni ageme<br \/>\nanguzu zyabu Mesiya. Muli Maako 2:28,<br \/>\ntulaima akulizeeza. (Mateyo 2:27) Alimwi<br \/>\nwakati kuli mbabo, Insabata yakabambilwa muntu, kutali muntu kubambilwa<br \/>\nNsabata.<\/p>\n<p>Aaka kaambo nokuba kuti kakosozya makani<br \/>\naayo bamayi bamilawo ngobaali kwaamba, aakuti Nsabata lwayo yakeelede<br \/>\nkulondolwa  amicito yabantu, kuli muzeezo<br \/>\nuulibonya kumatalikilo aakampango aaka. Nsabata yakabambilwa muntu. Aboobo,<br \/>\nNsabata tiiyakabambilwa bama Juuda pe, pele mukowa wabantu boonse. Kuya<br \/>\nkumbele, Nsabata ncilenge cabulemu, cipego caluzyalo, kumukowa wabantu. Muntu<br \/>\nmbwalanganya cipego eeci mbombubo mbwalanganya Yooyo Waatupa Nsabata mumizeezo<br \/>\nyakwe.<\/p>\n<p>Kaano kabili kazyila mubbuku lya Mateyo 12:9-14. (Mateyo<br \/>\n12:9) Eelyo naakazwa aawo, wakaunka ku sinagogwe lyabo: (Mateyo 12:10) Alimwi, amulange, ooko kwakali<br \/>\nmwaalumi wakalaa janza lipuutide. Mpawo bakamubuzya kabaamba kuti, Hena cili<br \/>\nmumulawo kuponya mumazuba aa Nsabata na? Kutegwa bamujanine kaambo<br \/>\nkakumutamikizya.(Mateyo 12:11) Walo<br \/>\nwakati kuli mbabo, Nguni akati kenu, uujisi mbelele yomwe, eelyo kuti yawida<br \/>\nmucilindi mubuzuba bwa Nsabata, hena inga taaigwisya mumulindi oomo muyawida? (Mateyo 12:12) Mbuti muntu mbwalaa mpindu kwiinda<br \/>\nmbelele? Aboobo cili mumulawo kucita ciluleme mumazuba aa Nsabata. (Mateyo 12:13) Mpoonya wakati kumwaalumi ooyo,<br \/>\nVwungulula janza lyako. Mpoonya wakavwungulula janza lyakwe; alimwi<br \/>\nlyakalulama, mbuli janza limwi. (Mateyo 12:14)<br \/>\nNkabela bama Falisi bakazwa aawo, akuyoobungana muswaangano wakulwana nguwe,<br \/>\nkuti bakamujaye.<\/p>\n<p>Aaka kaano kalainduluka kwaambwa muli Maako 3:1-6 amuli Luka 6:6-11.Oomu mubbuku, aaka<br \/>\nkaano kalaa ciimo ciimpene akaako kali mubbuku lisolola lya Mateyo. Aawa<br \/>\nYahushua ulomya kwaamba kuti kuponya kuli mumulawo kweendelanya amulawo<br \/>\nwabamayi bamilawo. Kwakali kutamvwana akataa bamayi bamilawo kumakani aakuti<br \/>\nkuti munyama uuwide mucilindi takonzyi kunununwa kakwiina kutyola Nsabata.<br \/>\nBamwi bamayi bamulawo abalo balomya kwaamba kuti cili mumulawo. Kwiingula kwa<br \/>\nYahushua kwakali milazyo yababamayi bamilawo. Pele cintu cakulangisya aawa<br \/>\nncakuti Walo wakatambula mulawo wa Nsabata kuti wakali luleme. Aabo bamwaya<br \/>\nNsabata, basyoma kuti Nsabata yakamana nikwaaindide kukankaminwa ampanda<br \/>\nakwaamba kuti ngomulimo walufu lwa Kristu, pele kanjikanji balanga ku Mangwalo<br \/>\nkuti bajane cintu citabilila kumwaya Nsabata kakutana sika kukankaminwa<br \/>\nampanda. Ooku nkulubila kutaambiki. Kuti Nsabata niyali kutondezyegwa kuti<br \/>\nyakamwaigwa kacitana sika ciindi ncaakakankaminwa ampanda Kristu, akwalo<br \/>\nkutaminina kwabuna Kristu kuti Nsabata <br \/>\nyakamwaigwa nkaambo yakali cimvwule cazyintu zyakacili kuzya kumbele<br \/>\ninga kweelede kuwa nkaambo mbubuti mbuyakali kukonzya kutondeka zyintu zyicizya<br \/>\nkwamana yamwaigwa kazyitaninga zuzikwa zyintu eezyo.<\/p>\n<p>Kumuntu uulondola Nsabata aaka kaano nkapati<br \/>\nnkaambo kayumya kutondezya kuti micito yaluse ankumbu ileelede kucitwa mubuzuba<br \/>\nbwa Nsabata.<\/p>\n<p>Kaano katobela kali mubbuku lya (Mateyo 24:20) Pele amupaile kuti kutija kwenu<br \/>\nkutakabi muciindi camupeyo, nokuba mubuzuba bwa Nsabata.<\/p>\n<p>Bantu balondola Nsabata batondeka kampango<br \/>\naaka kuti ngamakanze aa Kristu, oomo mwalomya kwaamba kulondola Nsabata<br \/>\nnaakabuka kuzwa kubafu, aciindi eeco bana Kristu banjaanji nobataminina kuti<br \/>\nNsabata yakamwaigwa kuba cimvwule cazyintu eezyo zyakacili kuzya kumbele, pele<br \/>\nzyakazuzikwa aciindi cakukankaminwa. Kwiingula kupegwa aawa nkwakuti mulawo<br \/>\nwakazumizyidwe buyo kubweende bwazyintu mu Palesitaini oomo mwakazwide ba Juuda<br \/>\neelyo Jelusalema kautana mwaigwa mu 70 A.D. Kulondola Nsabata kwaba Juuda inga<br \/>\ncaba cintu cikatazya kubantu batalondoli Nsabata kuti bayaamuke munzi wa<br \/>\nJelusalema uuyanda kumwaigwa. Kuli twaambo tongaye amakani aaya, kaambo kapati<br \/>\nnkakuti kunyina bumboni bwakuti kunyina akati kabaabo balondola Nsabata waali<br \/>\nkujanwa tabambi Nsabata. Nokuba kumatalikilo aakubamba Nsondo munsaa matalikilo<br \/>\naamusela wabili mbuli bwaamba Mozna a Bacchiocchi, Nsabata yakacili kutobelwa<br \/>\nabana Kristu boonse (Samuel Bacchiocchi, From Sabbath to Sunday: A Historical<br \/>\nInvestigation of the Rise of Sunday Observance in Early Christianity, Biblical<br \/>\nPerspectives, 1977). Aboobo, cishinshimi eeco cakeelede kwaambwa kunkamu<br \/>\niibamba Nsabata. Kuti Yahushua naakakanzide kuti lufu lwakwe lumwaye kulondola<br \/>\nNsabata, walo wakasweekelwa ciindi cibotu cakwaambila basikwiiya bakwe kuti<br \/>\nbaleke kulondola Nsabata, nkaambo eeco nicaabagwasya kuti bayaamuke munzi wa<br \/>\nJelusalema. Pele, walo wakalomya kubaambila kubamba Nsabata.<\/p>\n<p>Kuti naa kulailila ooku kujatikizya misela<br \/>\niicizya, kubamba Nsabata kwabasikwiiya bakwe kusikila mumwaka wa 70 kwasiya<br \/>\nbuyo kaambo kakuti lufu lwakwe lwakamwaya Nsabata kuti kaba kulubila<br \/>\nkutaambiki, ooko inga nkwaalilwa kuswaanganya bumboni bweelela boonse.(Mateyo 24:20) mbumboni bwakuti Yahushua<br \/>\ntaakatambula muzeezo wakuti Nsabata iyoomanina aciciingano. Ncintu citusolweda<br \/>\nkutegwa tujane waawo mpotuswaanganya cintu ceendelana a Bakolose 2:16,17, kuti twaalilwa kucita boobo,<br \/>\nnkokuti alwalo lugwalo lwaba Kolose twalukaka. Ncintu cuubauba kutambula<br \/>\nkulondola Nsabata akupandulula ba Kolose kweendelenya a Mateyo kuti<br \/>\nkacikonzyeka.<\/p>\n<p>Ciindi citaanzi cakwaamba Nsabata, muu<br \/>\nMakani mabotu muli (Mateyo 28:1)<br \/>\nKumamanino aa Nsabata, eelyo nikwaatalika kuba kubucedo kuya mubuzuba butaanzi<br \/>\nbwamvwiki, Maliya Magadalena wakaboola aMaliya umwi kuti bazyoolange cuumbwe.<\/p>\n<p>Bantu bamwi nobalangisya bwaamba ci Giliki<br \/>\nmukampango aaka atumwi tumpango, busanduluzi bwa KJV buliluleme. Ibbala lya<br \/>\nmvwiki liiminina mvwiki yeni alimwi ibbala lya bucedo, nokuba boobo,<br \/>\nmbolisandululwa, talinyonganyi masimpe aakuti Nsabata yaambwa kuti yakaliindide<br \/>\nkale. Mbokuli basikwiiya tibaaninga zyiba kuti kubuka kuzwa kubafu kwakwe<br \/>\nkwacitika, kaambo kapegwa abalondola Nsabata kuti yakaciliko kakwiindide<br \/>\nkukankaminwa takakwe nguzu aawa pe.<\/p>\n<p>Akamwi kampango kalajanwa mubbuku lya Maako.<br \/>\n(Maako 16:1) Alimwi eelyo Nsabata<br \/>\nniyakaindide, Maliya Magadalena, a Maliya banyina Jakobo, a Salomi, bakaula<br \/>\ntununkilizyo, kutegwa baboole akuzyoonanika mubili wakwe.<\/p>\n<p>Bbuku lya Maako lilijisi atumwi tumpango<br \/>\ntujatikizya Nsabata ooto tutali mubbuku lya Mateyo. Kataanzi nka (Maako 1:21) Nkabela bakaunka ku Kapenaumu;<br \/>\nmpoonya mubuzuba bwa Nsabata walo wakanjila musinagogwe, akuyiisya.(Maako 1:22) Mpawo bakakankamuka nkaambo kazyeezyo<br \/>\nzyintu nzyaakali kuyiisya: nkaambo wakabayiisya mbuli wakalaa nguzu, kutali<br \/>\nmbuli balembi. (Maako 1:23) Nkabela<br \/>\nkwakali mwaalumi mu sinagogwe eelyo ooyo wakalaa muuya usofweede; eelyo<br \/>\nwakoongolola, (Maako 1:24) Kaamba kuti,<br \/>\nKotuleka swebo; ninzi ncitwakucita, webo Yahushua waku Nazaleta? Hena waboolela<br \/>\nkuzyootujaya na? Ime ndikuzyi kuti nduweni webo, Uusetekene ookwa Yahuwah. (Maako 1:25) Mpawo Yahushua wakakalalila muntu<br \/>\nooyo, kaamba kuti, Umuna webo, kozwa muli nguwe.(Maako<br \/>\n1:26) Mpoonya ooyo muuya usofweede niwaamanizya kumupenzya, wakalila<br \/>\najwi pati, akuzwa muli nguwe. (Maako 1:27)<br \/>\nEelyo bakakankamana boonse, cakuti bakatalika kubuzyana, kabaamba kuti, Ninzi<br \/>\neeci? nkuyiisya kwamusyobo nzi ooku? Nkaambo ulalailila canguzu amiiya isofweede,<br \/>\nalimwi ilamuteelela.<\/p>\n<p>Insabata yaambwa buyo ambali mukampango<br \/>\naaka. Cigaminina kwaambwa ninguzu zya Mesiya zyokwa Yahushua, mbweenya mbuli<br \/>\nmucibalo citaanzi caamba Nsabata mubbuku lya Mateyo. Kubambulula Nsabata ooko<br \/>\nnkwatweetela Yahushua, kulalibonya mumabbuku aa Mateyo a Maako kuti ncintu<br \/>\ncijatikizya mulimo wakwe aciimo cabu Mesiya. Aawa caambwa citondezya kuti<br \/>\nkukaka Nsabata nkukaka Mesiya lwakwe mwini. Mubwini, tulacibona cilengwa eeci,<br \/>\nnkaambo aabo batalondoli Nsabata kanjikanji balamukaka Yahushua, akumubikka<br \/>\nmucibeela cabili mumutwe wabuleza kwiinda kuba kuti ngu simuzyalwaalikke ookwa<br \/>\nYahuwah naa Kristu. Aaka kaano kalalibonya amwalo mubbuku lya Luka 4:31-37.<\/p>\n<p>Maako 6:1-5 waamba makani aa Yahushua naakaswaya dolopo lyokwabo mubuzuba bwa<br \/>\nNsabata. Kwiinda Mateyo, Maako ugaminina anguzu zyabu Mesiya zyokwa Yahushua<br \/>\nmbozyijatene a Nsabata. Mucibalo eeci Yahushua utondezya nguzu zyakwe<br \/>\nmukuyiisya kwakwe kwanguzu. (Maako 6:2)<br \/>\nEelyo Buzuba bwa Nsabata nibwaasika, walo wakatalika kuyiisya mu sinagogwe: alimwi<br \/>\nbanji aabo bakamumvwa bakagambwa, akwaamba kuti, Nkuli ooyu muntu nkwaakajana<br \/>\nzyintu nzyaamba eezyi? Alimwi mbusongo nzi oobu mbwapedwe, bwakuti amilimo<br \/>\nyeebeka ilacitika mumaanza aakwe?<\/p>\n<p>Pele wakaswaanganya kubula lusyomo kwabantu<br \/>\nnkaambo kakuti bakali muzyi kale. Nkakaambo aaka ncaatakacitila maleele manji<br \/>\nooko, alimwi ncaakaleya kuzwangana amakani aakuponya mu Nsabata. Aaka kaano<br \/>\nkajatikizya caambwa mubbuku lya (Luuka 4:16)<br \/>\nAlimwi wakasika ku Nazaleta, ooko nkwaakakomezyelwa: alimwi, mbuli bwaali cilengwa<br \/>\ncakwe, wakaunka mu sinagogwe mubuzuba bwa Nsabata, akwiimikila kuti ababalile.<\/p>\n<p>Kusandulula kwa Yahushua naakali kubala kuti<br \/>\neeci ncishinshimi camulimo wakwe, cakaleta kukankamuka mbweenya mbuli<br \/>\nmbucakeelede.<\/p>\n<p>Insabata yaambwa buyo ciindi comwe mubbuku<br \/>\nlya Maako, eelyo Josefa waku Alimateya naakalomba Pilato mubili wa Yahushua. (Maako 15:42) Eelyo mangolezya naakasika, nkaambo<br \/>\nbwakali buzuba bwakulibambila, nkokuti, buzuba busolweda boobo bwa Nsabata.<\/p>\n<p>Mangolezya ngeenya aayo alaambwa mubbuku lya<br \/>\nLuuka (Luuka 23:54) Alimwi nkaambo<br \/>\nbuzuba oobo bwakali buzuba bwakulibambila, alimwi Nsabata yakali kuyaa buswena.<br \/>\n(Luuka 23:56) Eelyo nibakapiluka,<br \/>\nbakabamba tununkilizyo azyakunanika; akulyookezya mubuzuba bwa Nsabata<br \/>\nkweendelanya a mulawo.<\/p>\n<p>Nokuba kuti eeci tacili cintu cigambya kuti<br \/>\nNsabata yeelede kubambwa, ncintu cipati kuti yaambwa kuti mu Makani Mabotu,<br \/>\nncipego, kutali cintu ceenzu. Zimwi zintu nzyaamba Johani zyitondezya cili<br \/>\nkulaale.<\/p>\n<p>Mateyo ugaminina kubandika kuti bama Juuda<br \/>\nbasandulula kuti Nsabata yeelede kulondolwa, kwamana boobo Maako ugama amakani<br \/>\naakuti Nsabata ncitondezyo canguzu zyabu Mesiya zyokwa Yahushua, Luuka awalo<br \/>\nugeme lubazu lwakwe. Mulikke muli Luuka motujana kuti oonse maleele aakuponya<br \/>\naayo ngaakacita Yahushua, lwakwe mwini kakwiina kwaambilwa, wakaacitila<br \/>\nmubuzuba bwa Nsabata. Insabata aboobo ijatikizya milimo yaluse ankumbo yokwa<br \/>\nYahushua. Eezi ziga zyiimpene mu Makani mabotu zitondezya  mbobaindene basikwiiya botatwe aaba. Mateyo<br \/>\nwakalaa makani aainda kujatikizya ba Juuda kapati, Maako ugeme anguzu<br \/>\nabweendelezyi, alimwi Luuka ugeme a luse, nkumbu bweende akataa bantu.<br \/>\nTulangila kuti ooku kwiimpana inga kwalibonya amwalo mu Nsabata lwayo.<\/p>\n<p>Kuponya kumwi nkwaakacita Yahushua mu<br \/>\nNsabata kwakaambwa mubbuku lya Luuka lilikke buyo. Kutaanzi kuli mukampango (Luuka 13:10) Alimwi walo wakali kuyiisya<br \/>\nmusinagogwe limwi mu Nsabata.(Luuka 13:11)<br \/>\nMpoonya, amulange, kwakali mukaintu waajisi muuya wakubula nguzu kwamyaka kkumi<br \/>\nalusele, alimwi wakaloongomene, taakacili kukonzya kulinyamuna lwakwe mwini. (Luuka 13:12) Eelyo Yahushua naakamubona walo,<br \/>\nwakamwiita kuli nguwe, akumwaambila walo kuti, Omukaintu, waangululwa kuzwa<br \/>\nkubulwazi bwakobwakubula nguzu. (Luuka 13:13)<br \/>\nMpoonya wakabikka maanza aakwe alinguwe: mpeenya aawo wakoololoka, akulumbaizya<br \/>\nYahuwah. (Luuka 13:14) Mpoonya<br \/>\nmweendelezi wa sinagogwe wakavwiila kanyemede, nkaambo Yahushua wakaponya muntu<br \/>\nmubuzuba bwa Nsabata, akwaambila bantu kuti, Kuli mazuba aali cisambomwe oomo<br \/>\nbantu mobeelede kubeleka milimo yabo: aboobo muli ngayo mweelede kuboola kuti<br \/>\nmuzyooponyegwe, kutali mubuzuba bwa Nsabata. (Luuka<br \/>\n13:15) Simalelo wakamuvwiila, akwaamba kuti, Webo osikuupaupa ameso,<br \/>\nhena omwe omwe wenu tasungununi mu Nsabata musune nokuba mbongolo yakwe kuzwa<br \/>\nmucimpati, akwiitola kukunywa meenda? (Luuka13:16)<br \/>\nHena ooyu mukaintu, mbwali mwana wa Abulahamu, ooyo Saatani ngwaakaangilila,<br \/>\nkwamyaka iili kkumi alusele taceelede kuti aangununwe kuzwa kubulwazi oobu<br \/>\nmubuzuba bwa Nsabata?(Luuka 13:17)<br \/>\nNakaamba zyintu eezyi, basikumukazya boonse bakafwa nsoni, pele makamu aabantu<br \/>\noonse akakondwa kuzyintu zitaliboteli zyoonse nzyaakacita.<\/p>\n<p>Aawa Yahushua waapiluka kukaambo kamusune<br \/>\nuuli mucilindi, ooyo waambwa mubbuku lyabamayi bamilawo lya Talmud, Mishna,<br \/>\nbbuku lyane, Qama Bava 3:10. Aaka kalibonyaanga nkakaambo kalikke kabamayi<br \/>\nbamilawo aakoYahushua nkapeda kuponya muNsabata. Aawa cakulangisya ncakuti walo<br \/>\nutola cibeela mumubandi wamusyobo ooyu, kutegwa atondezye mbwiiyelede kubambwa.<br \/>\nCintu ceelede kulangisyigwa ncakuti ulabazinga basikumukazya kubelesya micito<br \/>\nyabo ini.<\/p>\n<p>Nkeenya kaambo kaya kumbele mucibalo<br \/>\ncitobela, akujatikizya kuponya nkwaakacita Yahushua aboobo akutondezya kuti<br \/>\nNsabata yiiminina luzyalo. (Luuka14:1)<br \/>\nMpoonya cakacitika kuti, eelyo naakali kuya ku\u014banda yaumwi silutwe waba Falisi<br \/>\nkuti akalye cinkwa mubuzuba bwa Nsabata, bakali kumweebelezya. (Luuka14:2) Alimwi, amulange, kumbele lyakwe<br \/>\nkwakali mwaalumi kunembo lyakwe wakalaa bulwazi bwakuzimba mubili.(Luuka 14:3) Aboobo Yahushua wakabuzya baabo bazyi<br \/>\nmulawo waba Falisi kuti: \u201cHena cilizumizyidwe kuponya mu Nsabata naa pe?\u201d (Luuka14:4) Pele bakaumuna buyo. Mpoonya wakajata<br \/>\nmuntu ooyo, wakamuponya akumwaambila kuti aunke kwabo.(Luuka 14:5) Mpoonya wakababuzya kuti: \u201cNguni<br \/>\nakati kenu uutakonzyi kumugwisya ndilyonya mwanaakwe naa \u014bombe yakwe kuti<br \/>\nyawida mucikala mubuzuba bwa Nsabata?\u201d (Luuka14:6)<br \/>\nPele tiibakali kukonzya kumwiingula kutwaambo toonse ootu.<\/p>\n<p>Makani aa Nsabata mubbuku lya Johani<br \/>\naliimpene mbuli bwiimpene kubelesya mabala aakwaamba kuti mwana wa Yahuwah.<br \/>\nMumalembe amwi aaya mabala ayelanyigwa abbala lya Kristu naa Mesiya. Muli<br \/>\nJohani ooyu muzeezo ulakomezyegwa kugama ali Yahushua kuti nguupa-buumi.<br \/>\nKutamikizyigwa kuti ulyaamba buleza ooko kujanwa muli Johani kujatikizya makani<br \/>\naakutyola Nsabata. Mukwiingula, muzeezo wakuti Yahushua nguupa-buumi wiimvwi aciga<br \/>\ncakuponya mu Nsabata.<\/p>\n<p>Eeyi mizeezo ilalibonya kumatalikilo aabbuku<br \/>\nlya Johani (Johani 5:9) Mpeenya aawo<br \/>\nooyo muntu wakapona, akubweza bulo bwakwe: mubuzuba mbweenya bwa Nsabata&#8230;. (Johani 5:10) Bama Juuda aboobo bakati kuli nguwe<br \/>\nooyo wakaponyegwa, \u201cMbuzuba bwa Nsabata buno: tozumizyidwe webo kunyamuna bulo<br \/>\nbwako&#8230;.(Johani 5:16) Mpoonya bama<br \/>\nJuuda bakamupenzya Yahushua, akuyandaula nzila yakuti bamujaye, nkaambo walo<br \/>\nwaacita zyintu eezi mubuzuba bwa Nsabata&#8230;. (Johani<br \/>\n5:18) Aboobo bama Juuda bakayandaula nzila yakuti bamujaye, nkaambo<br \/>\nkutali buyo kuti wakatyola Nsabata, pele wakaambilizya kuti Yahuwah ngo wisi,<br \/>\nakulyeelanya a Yahuwah.<\/p>\n<p>Kampango aaka kajisi kutamikizya kobile,<br \/>\nooko kwakulyaamba kuti ngu leza akooko kwakutyola Nsabata. Cigambya ncakuti, kuleka<br \/>\nbuyo kugama amulimo amulumbe ookwa Yahushua, ooyo uutondezya mulimo wa Kristu<br \/>\nwakuleta buumi akukoma lufu mu Nsabata, bunji bwa bana Kristu balazumina<br \/>\nkutamikizya kuti Yahushua wakiityola ncobeni Nsabata, akumutondezya kuti Utyola<br \/>\nNsabata alimwi ulipeekezya kuba Yahuwah, Singuzyoonse. Umwi inga wabona kuti<br \/>\nzyoonse eezyi zyeelene akusampaula, kutukana akwaalilwa kuteelela mulumbe ookwa<br \/>\nYahushua mbowaambwa mubbuku lya Johani. Nkaambo nzi bakamboni banjaanji boobu<br \/>\nbalaaluciso ncobatambwidwa  mucibalo eeci<br \/>\npele muzyibalo zyimwi pe, ncintu cikopa.<\/p>\n<p>Kujatikizya mbwaamba Johani, Yahushua<br \/>\nubelesya kaambo kamwi kuti atondezye milimo ya luzyalo kwiinda mukuponya mu<br \/>\nNsabata. (Johani 7:22)Aboobo<br \/>\namulange-lange makani aaya: Mozesi wakamupa mulawo wabupalule:(kutali kuti<br \/>\nwakazwa kuli Mozesi, pele kuli bamatata;) nkabela nywebo mupalula muntu<br \/>\nmubuzuba bwa Nsabata (Johani 7:23) Ikuti<br \/>\nmuntu kapalulwa mubuzuba bwa Nsabata, kutegwa mulawo wa Mozesi utatyolwi;<br \/>\nnkaambo ncomukalalila ndime mukuponya muntu mubuzuba bwa Nsabata?<\/p>\n<p>Kuleka kaambo kamusune-uupatide-mucikala<br \/>\naako kayeeme amibandi yaba Juuda, walo ugaminina kuswaanganya mulawo<br \/>\nwazizuminano zyobile. Aawa ncacita nkugamika kukazya ba Sadusi, aabo bakaka<br \/>\nmulawo waambwa amulomo buyo. Aboobo Makani mabotu atondezya Yahushua<br \/>\nkakwabilila Nsabata mumilimo yakwe kabelesya milazyo ya bamayi bamilawo aba<br \/>\nFalisi.<\/p>\n<p>Johani ututondezya mulimo wa Yahushua<br \/>\nmubuzuba bwa Nsabata umwi wiindene.(Johani 9:14)<br \/>\nAlimwi bwakali buzuba bwa Nsabata eelyo Yahushua naakakanda bulongo akujula meso<br \/>\nwaakwe&#8230;.(Johani 9:16) Aboobo bamwi ba<br \/>\nFalisi bakati \u201cOoyu muntu tali muntu ookwa Yahuwah pe, nkaambo tabambi buzuba<br \/>\nbwa Nsabata.\u201d Bamwi bakati, \u201cMbubuti muntu wazinyonyoono mbwanga wacita maleele<br \/>\naamusyobo ooyu?\u201d Mpawo kwakaba kuzandukana akati kabo.<\/p>\n<p>Makani manjaanji aa Mangwalo atondezya kuti<br \/>\nbasikutamikizya Yahushua bakali kusoleka kumuca mutumpenda twabo. Pele Yahushua<br \/>\nlyoonse wakali kubazula akwiingula kubatondezya mpobalubide. Johani 9<br \/>\nututondezya Yahushua kabelesya Nsabata kubaandaanya basikumutamikizya. Alimwi,<br \/>\nmuntu uutabikkili maanu inga wasunkwa kuti atamikizye Yahushua. Aboobo inga<br \/>\nwainda ambali muzeezo wini uuli mukulwana akataa Yahushua abaabo bamutamikizya,<br \/>\namusyobo wabusongo Yahushua mbwaakatingaana ambabo.<\/p>\n<p>Nsabata ilaambwa ciindi camamanino  mu Makani mabotu aa Johani naamba makani<br \/>\naakukankaminwa ampanda. (Johani 19:31)<br \/>\nBama Juuda aboobo nkaambo bwakali buzuba bwakulibambila, kutegwa mibili<br \/>\nitacaali aciciingano mubuzuba bwa Nsabata, (nkaambo buzuba bwa Nsabata oobo<br \/>\nbwakali buzuba bupati,) bakalomba Pilato kuti maulu aabo akompoolwe, alimwi<br \/>\nkuti bagwisyigwe akutolwa kooko.<\/p>\n<p>Kukosozya kaambo, Makani mabotu atondezya<br \/>\nboobo Yahushua mbwaakeendelezya makani aa Nsabata. Walo kunyina naakamwaya<br \/>\nNsabata pe. Walo wakanjila mumubandi abaabo bakali kumunonga amakani<br \/>\naambwiiyelede kubambwa Nsabata. Walo wakazumizya mulimo wakucitila luzyalo<br \/>\nmubuzuba bwa Nsabata kubelesya milazyo ya bamayi bamilawo aba Sadyusi, aboobo<br \/>\nwakabazinga aabo bakali kumutamikizya. Walo wakatondezya nguzu zyabu Mesiya zyakwe<br \/>\nmumilimo yakwe mu Nsabata kwiinda mukuyiisya akusilika, alimwi wakazumina<br \/>\nmulimo wakwe wabu Mesiya wakupa buumi akubambulula Nsabata.<\/p>\n<h2><strong>Insabata: Milimo a Magwalo<\/strong><\/h2>\n<p>Kutali mbuli bwaamba Makani mabotu, bbuku<br \/>\nlya Milimo lyaamba buyo Nsabata mukwiinda ambali, kakwiina kwaamba mbwiiyelede<br \/>\nkubambwa pe. Insabata ncintu buyo cakulangila ambali mubbuku lya Milimo. Mbuli<br \/>\nmbwiipedwe mu Mangwalo aaba Hebulayo amu Makani mabotu, yeelede kubandikwa<br \/>\ncakuntontomana. Ilizambaide mukati ka Makani mabotu cakuti , kwiisiya buyo<br \/>\nambali inga cayandika kuba aMangwalo aamusyobo uumbi. Ncencico eeco ncobacita<br \/>\nbana Kristu batabambi Nsabata.<\/p>\n<p>Nsabata ilaambwa ciindi citaanzi mukampango<br \/>\nka (Milimo 1:12) Mpoonya bakapiluka ku<br \/>\nJelusalema kuzwa kucilundu citegwa Cilundu ca Maolifa, kweenda buyo musinzo<br \/>\nwabuzuba bwa Nsabata omwe kuzwa ku Jelusalema<\/p>\n<p>Ciindi cabili muukampango ka (Milimo 13:14) Pele balo bakazumanana lweendo<br \/>\nlwabo kuzwa ku Pege akuboola ki Antiyokeya mu Pisidiya. Mpoonya nobakanjila<br \/>\nmucikombelo mubuzuba bwa Nsabata, bakakkala.<\/p>\n<p>Aaka kampango takamvwiki kabotu, alimwi<br \/>\ntakeelede kubelesyegwa kutabilila nokuba kukaka kubamba Nsabata aciindi<br \/>\ncabatumwa eeci. Kampango kasanu mukwaamba kuti \u201csinagogwe lyaba Juuda\u201d<br \/>\nkatondezya kuti bbala lya sinagogwe talyaambi cintu cabu Juuda mbuli busena<br \/>\naabunganina batobeli ba Kristu. Nokuba boobo, tumpango tutobela tutondezya kuti<br \/>\noobo bwakali busena bwaba Juuda bwakubunganina akutondezya kuti Paulu<br \/>\namweenzinyina bakeza nkuko ooko, kufumbwa kuti basangane mukubala mulawo kwamu<br \/>\nNsabata, nokuba kuleta mulumbe wa Kristu kuba Juuda bakkala kubusena oobo. Pele<br \/>\ncaambwa waawa, tacizumini nokuba kukaka kubamba Nsabata.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" style=\"margin-left: 10px\" alt=\"the sabbath - paul preaching to multitude\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/paul-preaches.jpg\" align=\"right\">Paulu usanganya kwaambilizya Nsabata<br \/>\nmumulumbe wakwe aciindi eeco, alimwi ncaamba cikobelela Nsabata, mbuli bama<br \/>\nJuuda mbobiibamba aboobo tacikonzyi kwaambwa kuti cilazumizya nokuba kukazya<br \/>\nkubamba Nsabata abatumwa. (Milimo 13:27)<br \/>\nNkaambo bakkala mu Jelusalema abeendelezi babo tiibakamuzyiba Ooyu, alimwi<br \/>\ntiibakaninga zyiba nokuba zyeezyo zibalwa cakupozya mu Nsabata imwi aimwi<br \/>\nzyabashinshimi, pele bakazuzika zyintu zyakaambwa eelyo nibakamusinganya walo.<\/p>\n<p>Aaawa caambwa cijatikizya Nsabata ncintu<br \/>\ncicitwa abantu Bamasi, mbokulibonya kuya kumbele mucibalo. Eeco cilembedwe<br \/>\ncilasalazya kutondezya kuti kunyina kubungana mu Nsondo kwaacitika akataa<br \/>\nbasyomi Bamasi. Abalo bakali kubungana mu Nsabata. (Milimo<br \/>\n13:42) Lino nobakali kuzwa, bantu bakatalika kubakombelezya kuti<br \/>\nbakabaambile makani aaya alimwi mu Nsabata iitobela.(Milimo 13:44) Mu Nsabata yakatobela munzi oonse<br \/>\nwakatiimaninine kuboola kukuswiilila jwi lya Yahuwah.<\/p>\n<p>Aawa kweezyeezya kuti basyomi Bamasi<br \/>\nbakaliko mu Nsabata kuzyoswiilila kubalwa kwa mulawo  kulibonya mukampango ka Milimo 15 alimwi<br \/>\nnkakaambo kakukulwaizya zyintu zyipedwa mituni, bwaamu, zintu zyisinwa,<br \/>\nabulowa. Ibbala lya (gar) kumatalikilo aakampango 21 nkwaamba kuti kuti<br \/>\nnibatakali kuswiilila kubalwa kwamulawo, nkabela kuli zimwi zitaambidwe<br \/>\nnzibaasinikizyigwa kucita. Kuya kumbele, ibbala lya sinagogwe lilisalazyidwe<br \/>\nkuti lyaamba cintu ca buJuuda mumazuba \u201caansiku\u201d, pele takuzyibidwe ibbala  eelyo nolyakaambwa. Kulangika aanga lyakali<br \/>\nkusangana busena bwakubunganina bwabatobeli ba Kristu aawo aakali kubalwa ziiyo<br \/>\nzyamumulawo, ndiza muci Giliki nokuba munzila yaku Palesitaini yaci Hebulayo<br \/>\nyakusandulula kampango komwe komwe naa <br \/>\n\u201ctargum\u201d. (Milimo 15:21) Mozesi<br \/>\nwansiku ulijisi mumunzi uli oonse aabo bakambauka nguwe, babala zyintu<br \/>\nnzyaakalemba muma sinagogwe mubuzuba buli boonse bwa Nsabata.<\/p>\n<p>Bantu balondola Nsabata zimwi ziindi<br \/>\nbatondeka kampango aaka kuti mbumboni bwakuti Nsabata yakali kubambwa anze<br \/>\naamasena aaba Juuda. Eeci caambilwa mukaambo kakuti ibbala lya sinagogwe<br \/>\nlyoonse lyaamba busena aabunganina bama Juuda. Pelee tabuli mbubo oobo. Cabili,<br \/>\naaka kaambo kayeeme akweezyeezya kuti bama Juuda aabo batakamuzyi Kristu<br \/>\nlyoonse bakalijisi busena bwakubunganina mu Nsabata. Pele taciluleme eeci pe.<br \/>\nAaka kampango inga kaamba buyo busena bwakubunganina bama Juuda kutali kuti<br \/>\nbayanda kupaila pe. Takali kaambo kazumina nokuba kukaka kubamba Nsabata akataa<br \/>\nbantu Bamasi. (Milimo 16:13) Mubuzuba bwa<br \/>\nNsabata twakaunka kuzwa mumunzi kuya kumulonga, ooko mipailo nkoyakeelede<br \/>\nkubeda; mpoonya twakakkala ansi, akwaambaula abanakazi aabo bakaboolede nkuko.<\/p>\n<p>Kampango katobela akalo inga kalangwa kuti<br \/>\nmbumboni bwa cilengwa ca Paulu cakuswaangana a abama Juuda mu Nsabata kutegwa<br \/>\nakambauke Kristu kuli mbabo. (Milimo 17:2)<br \/>\nMpoonya Paulu, mbuli cilengwa cakwe, wakaunka kuli mbabo, mu Nsabata zyotatwe<br \/>\nwakabandika ambabo kuzwa mu Mangwalo, nokuba boobo, kampango katobela<br \/>\nkasanganya bantu Bamasi mubusena bwakubunganina mu Nsabata. (Milimo 18:4) Nkabela Paulu wakabandika<br \/>\nmusinagogwe Nsabata imwi aimwi, akukulwaizya bama Juuda abama Giliki. Bunji bwa<br \/>\nbbuku lya Milimo lyaamba Nsabata aanga njaba Juuda balikke. Mpasyoonto<br \/>\nmpolyaambilizya bantu Bamasi kuti babamba Nsabata.<\/p>\n<p>Magwalo aabatumwa aamba bbala lya Nsabata<br \/>\nmukampango komwe buyo. (Bakolose 2:16)<br \/>\nKutabi muntu uumubeteka muli zyakulya , nokuba zyakunywa, nokuba kujatikizya<br \/>\nbuzuba busetekene, nokuba mwezi mupya, naa mazuba aa Nsabata: (Bakolose 2:17) Zyintu eezyo ncimvwule buyo<br \/>\ncazyintu ziciboola kumbele, pele mubili winiwini nguwa Kristu.<\/p>\n<p>Zinji zyaamba akampango aaka kuti<br \/>\nnkakatondezya kumwaya Nsabata yamvwiki.amvwiki, eeyo kuzyila mukampango<br \/>\nkasolola, yeelede kuti \u201cyaakankaminwa ampanda.\u201d.<br \/>\nOoku kusandulula boobu takulanganyi zilembedwe mu Cizuminano Cipya mbuli<br \/>\nzilembedwe mumabbuku aaci Hebulayo aayo aambilizya Nsabata. Cizuminano Cipya<br \/>\nkanjaanji ciinduluka kwaamba munzila imwi eeco cakaambwa kale mu Mangwalo aaci<br \/>\nHebulayo. Ziiyo zyaambwa mukampango 16 zyakabunganyina mucibaka comwe buyo: Bapaizi 23. Oomu mukampango zituuzyo zyabanyama<br \/>\nazyakulya zyakunywa, eezyo zyeelede kupegwa mu Nsabata yamvwiki amvwiki,<br \/>\namubuzuba butaanzi bwa mwezi azyamumapobwe aamwaka amwaka, zyilatondezyegwa.<\/p>\n<p>Kweelede kubikkilwa maanu kusandulula kabotu<br \/>\nkabotu magwalo aakwe Paulu. Petulo, ooyo wakapona aciindi comwe nceenya,<br \/>\nwakalizyi bweende bwazyintu, pele wakaalilwa kuteelela . Nobaba balaa busongo<br \/>\nnaa bazyi zyintu zinjaanji balakonzya kukosozya munzila iilubide kuti babala<br \/>\nbbuku lya Paulu. Aboobo iswe tweelede kubambilila kabotu notuswiilila kuzwa<br \/>\nmubbuku lya Paulu.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" style=\"margin-right: 10px\" alt=\"paul writing epistles\" src=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/paul.jpg\" align=\"left\">Magwalo aa Paulu agaminina ekklesia ziindi<br \/>\nzinjaanji atwaambo, twaambilwa buyo kwiinda mumbali. Toonse tatuzyi bwini eeco<br \/>\ncakali kwaambwa mu magwalo aayo. Kulanga mangwalo aaci Hebulayo kuti tuzyibe<br \/>\nkaambo kaambwa, tulakonzya kwaamba zyitobela aawa. Kwakali kuzwangana muli<br \/>\nekklesia kujatikizya makani aa cakulya azyakunywa eezyo zipegwa mumisyobo<br \/>\nyamazuba otatwe. Paulu wakaingula kuti aaka kaambo keelede buyo kusiilwa muntu<br \/>\nlwakwe mwini kuti aliyeeyele mumizeezo yakwe, kuti naa uleelede kwaabila<br \/>\nzipaizyo eezyo, nkaambo mbuli mbukwaazyibidwe kale, zyakali cimvwule cazyintu<br \/>\nzyiciboola kumbele, eezyo zyakazuzikwa kale. Kwiindilizya waawo inga yaba<br \/>\nmizeezo yamuntu buyo mbwalanganya kampango aaka.<\/p>\n<p>Cilembedwe waawa caambilizya kuti zituuzyo<br \/>\nzyabanyama, nokuba kuti tazyaambidwe, tazyili nzyizyo zyaaleta kuzwangana.<br \/>\nZyakali kukonzya buyo kupegwa mu tempele lyaku Jelusalema. Bamwi bakali kwaamba<br \/>\nkuti azyalo zipaizyo zyakulya akunywa mbweenya buyo, kakuli bamwi bakali<br \/>\nkukazya eeco. Eeci cibalo alimwi caambilizya kuti bantu ba ekklesia<br \/>\nbakoongomene  kubamba mapobwe aambidwe,<br \/>\nkusanganya antoomwe a Nsabata. Paulu ncaakaamba tacitondezyi kuti eeco ncibaali<br \/>\nkucita cakali luleme, cakali atala, cakali lubide nokuba kuyandika. Walo<br \/>\nkunyina ncaamba cijatikizya ceeco pe. Walo waamba buyo makani aajatikizya<br \/>\nzyakulya azyakunywa mumazuba aayo. Walo uyeeya kuti tazyeelede kuba kaambo<br \/>\nkakuzyana.<\/p>\n<p>Ibbala lya Nsabata kunyina pe nolijanika<br \/>\nmumagwalo aabatumwa, nokuba kuti kuli zyiindi zimwi naambilizya mazuba aayo.<br \/>\nBuzuba bwa ciloba, kujatikizya Nsabata, bulaambwa muba Hebulayo 4 mbuli cintu ciiminina kulyookezya<br \/>\nkwabana Isilayeli muli Kristu. Eeci cibalo <br \/>\ntacaambi mboyeelede kubambwa Nsabata pe, nokuba mbwiitayelede kubambwa.<\/p>\n<p>Mukukosozya kaambo, Milimo amagwalo<br \/>\naabatumwa apa buyo makani masyoonto aajatikizya Nsabata. Aboobo, taajisi kaambo<br \/>\nkeelede kucincwa pe. Kuya kumbele, kuti nibakali kuyiisya kuti Nsabata<br \/>\nyakamwaigwa, ino nicakaiminina nzi eeco? Inga nicaatondezya buyo kuti magwalo<br \/>\naabatumwa aliimpene acaambwa mu Mulawo amu Makani mabotu. Aboobo iswe<br \/>\nnitwaasikila antaamu mpotusulaika magwalo aabatumwa kuti alilubide alimwi<br \/>\nanyina ciyubunuzyo akaniini pe. Aaba bantu bamusyobo ooyo tabakonzyi kulibonena<br \/>\nzibeela zya Nsabata zijatikizya bweende akataa bantu mbuli butondezyegwa mu<br \/>\nMulawo, nokuba. Pele mbuli mbwaalembedwe lino, alazuminana a Makani mabotu,<br \/>\naayo aapa buumi, akuteelela Mulawo kwamumoza akujatikizya Nsabata.<\/p>\n<h2><strong>Insabata: Koliyeeyela njiyo<\/strong><\/h2>\n<p>Mukupilingana lwabo beni, aabo bakaka<br \/>\nkubamba Nsabata, kanjikanji bageme kutamikizya kuti ilaa tulawo-lawo tunjaanji<br \/>\nkapati. Pele baamba kuti milazyo imwi ya Mulawo nkwiicili alimwi iceelede<br \/>\nkutobelwa abantu boonse, akuleka mamambe, bujayi, bubbi, azimwi mbuli zyeezyo.<br \/>\nCintu ncokwaambwa kuti kuli milawo minjaanji tacipanduluki camaanu pe. Ciyeeme<br \/>\nbuyo ambaakani yomwe, akuteelela zyoonse zijatikizya Nsabata kuti zyoonse<br \/>\nncimvule cazyintu eezyo ziciboola kumbele. Kuli mbabo Nsabata yeelede<br \/>\nkusanganya zipaizyo zyabanyama, zyakulya azyakunywa, kusingwa kwalufu, kubikka<br \/>\ncinkwa cipya, nokuba kubulila limwi cili coonse. Bantu bamusyoboo ooyu<br \/>\ntabakonzyi kulibonena zibeela zya Nsabaa zijatikizya kulijata abweende akataa<br \/>\nbantu mbuli bwaambwa mu Mulawo, nokuba kwaamba kuti Nsabata cintu caluzyalo<br \/>\nlwabulemu mbuli bwaamba Makani mabotu. Ncobeni balo, mbabalaa milawo minjaanji<br \/>\nkutali Nsabata pe.<\/p>\n<p>Kubamba Nsabata takumanyi nguzu zya mulumbe<br \/>\nwa Paulu kuli ba Galatiya nokuba kuleka mamambe abujayi mbokunga kwacita.<br \/>\nNceenya ciimo cakulanganya Mulawo alusyomo inga caba ciimo camuntu ukwete<br \/>\nmukaintu omwe alimwi uunyina bulwani. Insabata mbuli mbwiilangwa mu Bbaibbele<br \/>\nikulwaizya kuteelela lufutuko kwiinda<br \/>\nmulusyomo aluzyalo.<\/p>\n<p>Kuli zibeela zyone zikazya kubamba Nsabata<br \/>\neezyo nzyobapa bana Kristu. 1) Kuli kulailila kupedwe cigaminina mu milawo<br \/>\nyoonse mu Cizuminano Cipya pele buyo kutali Nsabata; 2) Yahushua wakiityola<br \/>\nNsabata aboobo waatondezya kuti yakamwaigwa; 3) Insabata ijatikizya buyo milimo<br \/>\nyabupaizi eeyo yakali cimvwule cazyintu ziciboola kumpela alimwi<br \/>\n\u201czyaakankaminwa aciciingano\u201d; 4) Cilembedwe mu Cizuminano Cipya tacitondezyi<br \/>\nkuti ekklesia mutaanzi wakali kubamba Nsabata. Ootu twaambo tuyeeme a<br \/>\nCizuminano Cakale twavwiilwa kale atala aawa cakumaninina.<\/p>\n<div>\n<p>Mukukosozya<br \/>\nkaambo, twambo tujatikizya Nsabata mu Bbaibbele toonse tuleendelana a Makani<br \/>\nmabotu. Tugwasyilizya kuteelelesya akubelesya Makani mabotu lwawo. Mukati<br \/>\nkatwaambo toonse ootu kulalibona nguzu zyabulemu bwajulu, akumunika Yahuwah<br \/>\nkuti ngo Mulengi alimwi Nguupa zyoonse, nguuyendelezya nguzu zyabantu bali<br \/>\nazyuuno alikke alimwi akataa milawo yakulijata nguuyendelezya mukowa wabantu<br \/>\nmunzila yeelede akataa bukkale bwamusyokwe. Insabata njiileta Makani mabotu<br \/>\naabuumi aluzyalo kunyika yoonse. Kuleka kubamba Nsabata ncecintu cipati eeco<br \/>\ncilesya kuti Makani mabotu aa Kristu atajanwi munyika mazubaano.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"featured_media":214363,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"class_list":["post-108171","wlc-article","type-wlc-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","wlc-article-category-zisyomwa-mu-bbaibbele","wlc-content-directory-sabbath"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Nsabata mu Bbaibbele - Worlds Last Chance<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nsabata mu Bbaibbele - Worlds Last Chance\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"(Matalikilo 2:1) Mbombubo oobu julu anyika, azintu zyoonse zili mumo mbuzyakalengwa.(Matalikilo 2:2) Lino mubuzuba bwaciloba Yahuwah wakalimanide mulimo wakwe ngwaakacita, mubuzuba oobo wakalyookezya kuzwa kumulimo wakwe woonse ngwaakacita.(Matalikilo 2:3) Lino Yahuwah wakabulongezya buzuba bwaciloba akubusalazya, nkaambo muli mbubo Yahuwah wakalyookezya kuzwa kumulimo wakwe woonse wakulenga ngwaakacita. Nokuba kuti bbala lya &#8216;Nsabata&#8217; taliko mubbaibbele lya Cikuwa, [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Worlds Last Chance\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-08-20T13:34:37+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/sabbath-in-the-bible-poster-citonga.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"250\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"159\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"45 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/\",\"url\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/\",\"name\":\"Nsabata mu Bbaibbele - Worlds Last Chance\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/sabbath-in-the-bible-poster-citonga.jpg\",\"datePublished\":\"2009-01-06T05:14:13+00:00\",\"dateModified\":\"2025-08-20T13:34:37+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"to-ZM\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"to-ZM\",\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/sabbath-in-the-bible-poster-citonga.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/sabbath-in-the-bible-poster-citonga.jpg\",\"width\":250,\"height\":159},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Articles\",\"item\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Nsabata mu Bbaibbele\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/\",\"name\":\"Worlds Last Chance\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"to-ZM\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nsabata mu Bbaibbele - Worlds Last Chance","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Nsabata mu Bbaibbele - Worlds Last Chance","og_description":"(Matalikilo 2:1) Mbombubo oobu julu anyika, azintu zyoonse zili mumo mbuzyakalengwa.(Matalikilo 2:2) Lino mubuzuba bwaciloba Yahuwah wakalimanide mulimo wakwe ngwaakacita, mubuzuba oobo wakalyookezya kuzwa kumulimo wakwe woonse ngwaakacita.(Matalikilo 2:3) Lino Yahuwah wakabulongezya buzuba bwaciloba akubusalazya, nkaambo muli mbubo Yahuwah wakalyookezya kuzwa kumulimo wakwe woonse wakulenga ngwaakacita. Nokuba kuti bbala lya &#8216;Nsabata&#8217; taliko mubbaibbele lya Cikuwa, [&hellip;]","og_url":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/","og_site_name":"Worlds Last Chance","article_modified_time":"2025-08-20T13:34:37+00:00","og_image":[{"width":250,"height":159,"url":"https:\/\/s3.amazonaws.com\/static.worldslastchance.org\/2025\/08\/sabbath-in-the-bible-poster-citonga.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"45 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/","url":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/","name":"Nsabata mu Bbaibbele - Worlds Last Chance","isPartOf":{"@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/sabbath-in-the-bible-poster-citonga.jpg","datePublished":"2009-01-06T05:14:13+00:00","dateModified":"2025-08-20T13:34:37+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/#breadcrumb"},"inLanguage":"to-ZM","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"to-ZM","@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/#primaryimage","url":"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/sabbath-in-the-bible-poster-citonga.jpg","contentUrl":"https:\/\/stg-media.worldslastchance.com\/2025\/08\/sabbath-in-the-bible-poster-citonga.jpg","width":250,"height":159},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/biblical-beliefs\/sabbath-in-the-bible\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Articles","item":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/articles\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Nsabata mu Bbaibbele"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/#website","url":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/","name":"Worlds Last Chance","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"to-ZM"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/wlc-article\/108171","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/wlc-article"}],"about":[{"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/types\/wlc-article"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=108171"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/media\/214363"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/staging.worldslastchance.com\/to\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=108171"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}